De dag dat je organisatie merkte dat het universum geen KPI's gebruikt

Er komt een moment in het leven van elke leider waarop het niet meer werkt om nog meer je best te doen er iets van te maken. Je hebt alles in huis: de juiste intentie, bekwame medewerkers en voldoende ervaring. Alleen er wordt iets anders van je gevraagd. Dat moment voelt vaak verwarrend. Alsof je de grip op de organisatie en je team(s) kwijtraakt. Alsof je alles goed doet en het toch niet klopt. In werkelijkheid is dit meestal geen crisis van strategie, maar van coherentie. Het systeem is druk, slim en betrokken, maar niet afgestemd. En afstemming laat zich niet managen.

Wat is coherentie?

Coherentie wordt vaak verward met harmonie, met rust, met zachte waarden. In organisaties roept het al snel beelden op van kringgesprekken, kussens op de vloer en eindeloze check-ins. Maar coherentie is iets heel anders. Het is de toestand waarin een organisatie zich gedraagt als één geheel, zonder dat iemand dat afdwingt. Besluiten vallen sneller, spanningen worden eerder voelbaar, en energie lekt niet weg in interne ruis. Het opmerkelijke is dat coherentie niet ontstaat door meer overleg, maar door een ander soort aanwezigheid.

Levende systemen

In de kwantumfysica verwijst coherentie naar het vermogen van delen om zich als één systeem te gedragen. Niet omdat ze gelijk zijn, maar omdat ze op elkaar afgestemd zijn. Hetzelfde principe zie je in levende systemen. Een zwerm vogels heeft geen leider met een spreadsheet, maar beweegt feilloos als geheel. Niet door controle, maar door sensitiviteit. Organisaties zijn niet anders, behalve dat we er een organisatielaag overheen hebben gelegd die doet alsof gevoeligheid onprofessioneel is.

In organisaties betekent dit dat coherentie niet ontstaat door alignment-sessies, maar door het vermogen van leiders om het geheel te voelen voordat ze besluiten.

Zichtbare chaos

De impliciete orde waarover de natuurkundige David Bohm schreef, gaat precies hierover. Onder de zichtbare chaos ligt een diepere samenhang die niet bedacht wordt, maar waargenomen kan worden. Bohm zag dialoog niet als gesprekstechniek, maar als ruimte waarin betekenis zich kan ontvouwen. Wanneer mensen niet reageren vanuit positie, maar luisteren vanuit aanwezigheid, verschuift het veld. Dan wordt er meteen iets anders zichtbaar. In organisaties betekent dit dat coherentie niet ontstaat door alignment-sessies, maar door het vermogen van leiders om het geheel te voelen voordat ze besluiten.

Een praktijkvoorbeeld

Een ondernemer leidde een snelgroeiend bedrijf. Alles klopte op papier. De strategie was helder, het team betrokken, de impact meetbaar. Toch nam de interne frictie toe. Besluiten bleven hangen, mensen raakten moe, en de oprichter voelde zich steeds vaker de brandweer van zijn eigen organisatie. In plaats van opnieuw te structureren, koos hij iets wat op dat moment bijna onverantwoord leek: hij haalde tijd uit de agenda. Hij dacht: Ik wil geen nieuwe plannen meer, geen herstructurering, maar ik wil een gezamenlijke stilte en trage gesprekken zonder doel. Zo leerde hij luisteren naar wat er werkelijk speelde. Binnen drie maanden vielen besluiten weer vanzelf. De missie van het bedrijf werd hiermee niet alleen aangescherpt maar vooral belichaamd.

Leiderschap door de ogen van de waarnemer

Wat hier gebeurde, laat zich niet vangen in modellen, maar is wel herkenbaar voor wie het meemaakt. Coherentie vraagt geen extra competenties, maar een ander soort leiderschap. Leiderschap dat niet begint bij weten, maar bij waarnemen. Dat niet stuurt op gedrag, maar op veldkwaliteit. Dat begrijpt dat bewustzijn geen soft concept is, maar de drager van elke beslissing die genomen wordt.

Het universum laat zich niet aansturen door kwartaalplannen, en organisaties die denken dat ze dat wel kunnen, krijgen vroeg of laat een vriendelijk doch stevig signaal. Meestal in de vorm van gedoe.

Zodra coherentie een doel wordt, is ze alweer verdwenen. Het universum laat zich niet aansturen door kwartaalplannen, en organisaties die denken dat ze dat wel kunnen, krijgen vroeg of laat een vriendelijk doch stevig signaal. Meestal in de vorm van gedoe. Coherentie ontstaat wanneer je ophoudt met trekken en begint met afstemmen. Wanneer aanwezigheid belangrijker wordt dan gelijk. Wanneer betekenis zwaarder weegt dan tempo.

Voor organisaties is dit geen luxe, maar noodzaak. Missies leven niet van KPI’s, maar van resonantie. Ze vragen om organisaties die niet alleen slim zijn, maar ook samenhangend. Waar mensen niet werken aan de missie, maar vanuit de missie. Dat verschil is subtiel, maar allesbepalend. En het mooie is: zodra coherentie verschijnt, blijkt het universum verrassend coöperatief. Zonder vergadering. Zonder notulen. Maar met voelbaar resultaat.

Wil jij ook een coherent bedrijf en ontdekken hoe je dit doet? Klik dan hier.