Artikelen

Wie de jeugd heeft, borgt de toekomst

Door mijn werk binnen organisaties en op de arbeidsmarkt merk ik een significante transformatie van jonge mensen waar het hun houding ten opzichte van werken betreft. Even ter verduidelijking: ik hoor bij die naoorlogse generatie, de zogenaamde Babyboomers. Als kind werden wij opgevoed met het gedachtegoed dat er hard gewerkt moest worden als je veel wilde verdienen. “Wie niet werkt, zal niet eten!” werd er als bijbeltekst ingepompt. Ik ken nog veel mensen van mijn generatie. Ze zaten voor een deel in functies die het voor het zeggen hadden binnen organisaties en kopieën van hen zie ik ook weer terug in de huidige generatie topleiders. Deze leiders of anders wel hun Raden van Commissarissen hebben nog steeds dat staccato in hun achterhoofd zitten van “hard werken!” Zijn ze gelukkig of zijn ze er ooit gelukkiger door geworden? Was die houding echt van toegevoegde waarde voor hun organisaties of voelde het als een ballast? Velen hebben zich met mij de vraag gesteld of dit soort werken gelukkig maakt. Toch zie ik nog dat velen moeite hebben uit die spiraal te komen.

“Vandaag de dag zal niemand meer ontkennen dat Emotionele Intelligentie belangrijk is en zelfs onontbeerlijk is voor succesvol leiderschap.”

IQ en EQ
De naoorlogse jaren en ook de jaren na de recente crisis kenmerkten zich als het tijdperk voor het IQ. Het ging er ook om of we de maatschappij en de economie weer konden herstellen. Het kwam erop aan dat je bruggen kon bouwen en steden kon verwezenlijken en bedrijven in de lucht kon houden. Eén plus één was immers twee en daar viel niets aan te veranderen. Of toch wel? Ergens in de zeventiger jaren kwam het verschijnsel EQ opzetten. De boeken van David Coleman en Robert Cooper hebben velen gelezen, alhoewel ik de huidige generatie leidinggevenden er ook wel op betrap dat dit ‘nieuws’ voor ze is. Toch doen deze boeken het nog steeds goed op de markt. Emoties mogen er nu zijn, ook in het bedrijfsleven. Vandaag de dag zal niemand meer ontkennen dat Emotionele Intelligentie belangrijk is en zelfs onontbeerlijk is voor succesvol leiderschap. Lees Manfred Kets de Vries in ‘Leiderschap ontrafeld’ er ook nog maar eens op na. Ooit werd EQ met scepsis bekeken en vroegen wij ons af of het niet allemaal te zoet en te zacht was.

“Ja, je mag dromen, als dat dromen de realiteit helpt sturen.”

SQ
We leven duidelijk in een nieuw tijdperk. Het nu vraagt om een hele andere dynamiek. Het is het tijdperk ná het EQ. Het tijdperk van de SQ, het spirituele quotiënt. Vandaag, meer dan ooit door onze ‘strijd’ tegen terrorisme, is de toenemende zinsgevingsbehoefte, een hele relevante vraag geworden. Servant-leaders, mensen met een vooruitziende blik, hebben een andere opvatting van tijd. Het ‘nu’ heeft voor hen het karakter van het ‘verschuivend gemiddelde,’ niets is wat het is maar wordt beïnvloed door daden vanuit het verleden en de lijnen die we naar een ongekende toekomst willen trekken. Dat vraagt een andere manier van denken en handelen en maakt leiderschap tot een spirituele stroming. Ons hoofd (IQ) helpt ons daarbij omdat de zin voor realiteit hardheid en scherpte van denken mag hebben zolang dat denken, dienen wil zijn. Ja, je mag dromen, als dat dromen de realiteit helpt sturen. Tegelijkertijd kunnen we dat niet loskoppelen van ons hart want, zoals Vince Lombardi dat zo mooi formuleerde: “Once you have someones heart, all other parts will follow.” Vanuit het hoofd en het hart komt het in onze handen. De factor van het doen en handelen. We zijn per slot van rekening allemaal mensen. Het tonen van die menselijkheid zorgt ervoor en helpt ons erbij dat wij in contact met anderen kunnen komen en zijn en dat voedt het samenwerken.

“Wat ik zo prachtig vind van de jongeren die vandaag in de markt komen, is dat zij de zinsgevingsvragen gewoon durven te stellen. Zij durven te vragen wat hun werk voor toegevoegde waarde heeft voor hun integrale harmonieuze leven en voor de wereld.”

Mensgerichte organisaties
Als ik dit soms zo presenteer krijg ik nog regelmatig opmerkingen als “soft” of “ver van mijn bed.” Deze mensen verwijs ik graag naar het boek ‘SQ’ van Danah Zohar en naar Deepak Chopra’s ‘How to know God’ om te onderbouwen dat dit geen hype is van voorbijgaande aard. De tijd is er rijp voor en de vraag ernaar neemt toe. De behoefte binnen organisaties aan waardenkaders en gedreven leiderschap is groeiende. Organisaties schakelen om naar andere, meer mensgerichte organisatievormen, zoals bijvoorbeeld de holacratie.

Waardecreatie
Wat ik zo prachtig vind van de jongeren die vandaag in de markt komen, is dat zij de zinsgevingsvragen gewoon durven te stellen. Zij durven te vragen wat hun werk voor toegevoegde waarde heeft voor hun integrale harmonieuze leven en voor de wereld. Geen enkele organisatie heeft nog moeite met de vraag om een sabbatical leave, of zoals jongeren het noemen: een wereldreis om mezelf te ontdekken. Bedrijven beginnen steeds meer en meer te beseffen dat als je niet bereid bent om aan dat soort vragen tegemoet te komen dat je dan een grote kans loopt om jongeren van je weg te zien trekken naar organisaties die daartoe wel bereid zijn. Het gaat dus niet meer om het bevredigen van de aandeelhouders alleen maar ook om de vraag of aan toekomstige waardecreatie wordt gedaan en wat voor impact hun handelen heeft op een betere wereld. Die organisaties die in staat zijn antwoord te geven op vragen als: “Waarom doe ik wat ik moet doen en wat voor zin heeft het voor de invulling van mijn leven en wat voor impact heeft het op duurzaamheid en een betere wereld,” zullen makkelijker in staat zijn jonge mensen naar zich toe te trekken en bij zich te houden. Jonge mensen borgen namelijk een toekomst voor het bedrijf.

Daarmee onderbouw ik mijn opvatting dat leiderschap steeds spiritueler mag worden, omdat leiderschap de kunst is om te inspireren vanuit het vermogen om samenhang aan dingen te geven en in perspectief te verbinden. Betekenisgeving en bezieling worden daarmee belangrijke eigenschappen van leiderschap om daarmee de vragen van de jeugd te kunnen beantwoorden.

Wil jij meer weten over hoe jouw leiderschap gevoed kan worden door de samenhang in IQ, EQ, FQ en SQ? Meld je dan aan voor de masterclass ‘de 4 intelligentieniveaus’ op 9 oktober a.s.

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.