Artikelen

Wat betekent een volwassen verantwoordelijkheid voor Moeder Aarde?

De zomervakantie is begonnen en dat betekent meestal dat we ons heerlijk terugtrekken in de natuur. Dáár komen we tot rust en laden we weer op voor de tweede helft van het jaar. Ik ook. In de zomer ga ik graag naar het strand. Ik hoef maar 20 minuutjes te fietsen en dan ben ik op het Noorderstrand tussen Den Haag en Wassenaar. Vorige week zondag was het voor het eerst warm genoeg om mijn blote lijf op het zand neer te strijken. Er waaide een harde wind en grote wolkenpartijen deden de zon regelmatig voor een tijdje verdwijnen. Ik lag languit op mijn rug om zo min mogelijk wind te vangen en ik volgde de wolken aandachtig om in te schatten wanneer de zon weer tevoorschijn zou komen. Ik raakte totaal gefascineerd door de wolken, die voortdurend veranderden en razendsnel langs de hemel zweefden onder invloed van de harde wind. Plotseling kwam er een vraag in me naar boven: waar komt de wind vandaan?

Lucht

Het was een contemplatieve vraag die diep uit mijn binnenste oprees, zoals ik dat vaker heb als ik stil ben. De vraag bracht me direct bij het besef dat lucht de hele aardbol rond gaat en dat het een enorm belangrijk verbindend principe is. De massa lucht die op dat moment over mijn huid streelde, is volledig verbonden met de laatste adem die een honderdjarige in Tokyo op hetzelfde moment uitblies en ook met de uitlaatgassen in de ochtendspits van New York. Wij zijn omgeven door lucht en ons lichaam is er volledig van afhankelijk voor de zuurstof die we gebruiken en die op ieder moment door onze aderen pulseert. Dit geldt niet alleen voor mensen maar ook voor alle dieren, planten en andere levende organismes. Zonder lucht kunnen wij niet leven en we zijn door dit element innig met elkaar verbonden.

Moeder Aarde

Op slag voelde ik de grote adem van onze planeet en snapte ik dieper waarom ze altijd Moeder Aarde wordt genoemd. Wij zijn geborgen in haar moederschoot en ademen haar adem net als een ongeboren kind. We zijn één adem en voor die adem van haar afhankelijk. Daar komt bij: voordat wij bestonden, voordat het leven bestond, bestond de aarde al, wij komen letterlijk uit haar voort. Ze heeft ons grootgebracht tot de mens die we nu zijn.

Het is heel verleidelijk om deze overweldigende grootsheid van de aarde te vereren als de Grote Moeder, de Grote Godin Gaia en haar te verheffen tot het hoogste goed. In het verleden heb ik dat ruimschoots gedaan en dat heeft zijn waardevolle plek in mijn ontwikkeling gehad, maar als het daarbij blijft zou dat een onvolwassen en onvolledig perspectief op onze relatie met de aarde zijn en zelfs een obstakel vormen voor het werkelijk overkomen van de enorme ecologische crisis waarin we verkeren.

Ik heb zelf een periode gehad waarin ik in een verhoogde staat van bewustzijn mijzelf heb ervaren als de natuur. Ik herinner me bijvoorbeeld een moment dat ik onder een enorme beuk zat en ik me gewaar werd van zijn adem in mij, van de ritselende jonge blaadjes door mij heen. Ik was de beuk op dat moment.

Schaapherder

Omdat dit zo’n intense ervaring was, verhief ik de natuur als het hoogste en de samensmelting ermee als mijn goddelijke streven. Mijn doel was om schaapherder te worden op Sardinië en daar helemaal op te gaan in de wilde natuur en andere mensen hiermee te inspireren. Het scheelde niet veel of ik had samen met mijn toenmalige man deze stap gemaakt.

Ik vroeg me gek genoeg niet af waarom ik dezelfde ervaringen had met gewoon voorbijgangers, een trein die langs rijdt en zelfs met een stomende (en vervuilende) fabriek bij ons aan de overkant van het water. Alles was in mij, en ik was in alles. Toch interpreteerde ik mijn ervaring vanuit een beperkt perspectief.

Ecospiritualiteit

Kort na het besluit om naar Sardinië te verhuizen, ontwikkelde ik in mijzelf een evolutionair en  integraal perspectief op het leven. Het vereren van de natuur als goddelijk hoort thuis in het magische tijdperk in onze culturele geschiedenis waarin de natuur en natuurverschijnselen werden gezien als goddelijk en machthebbend. Het is deel van ons en kan belangrijk zijn, maar uiteindelijk betekent het een regressie in de context van ontwikkeling.

Toch is er op grote schaal interesse voor allerlei vormen van ecospiritualiteit. Kort samengevat is het de beweging van ego naar eco. Dat lijkt een mooi en nobel streven in deze tijd. Deze culturele beweging maakt ons bewust van onze verbinding met de aarde, als tegenreactie op het domineren ervan dat we nu een aantal eeuwen hebben gedaan, met ernstige en destructieve gevolgen. De ecologische wetenschap onderschrijft dit ook en ziet de aarde inclusief mensen als een complex geheel van ecosystemen. Dit is op zich heel hoopvol voor een hereniging tussen spiritualiteit en wetenschap, maar het is niet waar de werkelijke potentie van de mensheid ligt.

Op weg naar volwassen verantwoordelijkheid

Ja, we zijn op biologisch niveau totaal verweven met de aarde en met elkaar, maar wij (mensen) zijn ook het meest ontwikkelde en bewuste resultaat dat Moeder Aarde voortgebracht heeft en zijn haar als het ware ontstegen. Het is vergelijkbaar met het grootbrengen van een kind. Het is geen gezonde ontwikkeling als ik mijn moeders leven (en haar niveau van bewustzijn) als het hoogst mogelijke verhef.

“Wat we nodig hebben in deze tijd is de erkenning van diepte en hiërarchie in de hele evolutie, niet alleen als objectieve werkelijkheid, maar als wezenlijke aard van onszelf hier en nu.”

Ons diepste zelf is puur bewustzijn, de diepste grond van al het bestaan. Wij zijn holarchische – natuurlijke hiërarchische – systemen, ieder deel is tevens een geheel (holon). Ieder voorafgaand niveau van ontwikkeling is in ons aanwezig en heeft zijn betekenis en belang op dat niveau maar is geïncludeerd in een hogere heelheid.

Het ontdekken van deze diepte en hiërarchie in onszelf en het verbinden hiermee laat ons werkelijke zorg voor de aarde ervaren. Mensen met een wereld centrisch perspectief, waarvan een groot deel in Noord-Europa woont, hebben de potentie om de aarde te gaan ervaren als een deel van zichzelf. Ik geloof dat hieruit een vanzelfsprekendheid en een volwassen verantwoordelijkheid voortkomt om zorg te dragen voor Moeder Aarde, niet als hoogste doel, maar als opstap naar een hoger menselijk potentieel. Deze gedachten ga ik eens heerlijk verder uitdiepen terwijl ik me onderdompel in de zon, het zand en de zee.

Ik wens je een heerlijke vakantie!

Judith heeft diverse artikelen voor Pioniers Magazine geschreven. Zij is een ‘social artist’ en haar missie is: ‘Een nieuwe wereld creëren van binnenuit’. Met haar initiatief ‘Transforming Self and Society – The Social Artist’s Way’ helpt ze individuen en groepen om meer van hun menselijk potentieel te ontdekken en in te zetten met als doel een florerende wereld maatschappij. Ze is als ‘social artist’ betrokken bij meerdere projecten en is gedreven om ‘social artistry leadership’ te introduceren in Nederland en de rest van Europa.