Artikelen

Waarom vrouwen boos worden op mannen die kwetsbaar zijn

Twee weken geleden publiceerde Pioniers Magazine een artikel van Rob van Drunen getiteld ‘Waarom mannen boos worden op mannen die kwetsbaar zijn’. Een artikel over de ‘nieuwe man’ die ontdekt dat hij (en dat is al best een stap) over gevoelens en kwetsbaarheid kan praten met andere mannen en daarbij nu ook voorzichtig een volgende stap zet door ook daadwerkelijk kwetsbaar te zijn en samen mét andere mannen. Een artikel waarin Van Drunen ook duidelijk maakt dat dit vaak tot veel kritiek leidt van… mannen. Wat vinden vrouwen van mannen die zich kwetsbaar opstellen? Is dat alleen maar positief en bewonderenswaardig of zit er ook een keerzijde aan?

“Wat vinden vrouwen van mannen die zich kwetsbaar opstellen? Is dat alleen maar positief en bewonderenswaardig of zit er ook een keerzijde aan?”

Een bedreiging van de status quo
Ik citeer een stukje uit het artikel van Van Drunen:

“In Engeland is er een officiële term voor: broflake. Mannen die ondanks hun (witte en heteroseksuele) privilege, waar ze niet bewust van zijn, overgevoelig zijn voor kritiek op mannen. Ze lijken zich bedreigd te voelen door mannen die het gangbare beeld van mannelijkheid ter discussie stellen of hier een ander perspectief tegenover zetten. Zelfs wanneer de kritiek helemaal niet over hen zelf gaat. Misschien ken, ben of heb je zo’n man? Vaak is dit een man die zichzelf nog steeds dagelijks weerspiegeld en bevestigd ziet in (en daardoor halsstarrig vasthoudt aan) het stereotype alfa-man.”

 Een week later wordt dit artikel (en de trailer van het mannenfestival dat bij dit artikel stond) inderdaad op nodeloos kwetsende wijze aangehaald op de website van GeenStijl en wordt er door menig ‘alfaman’ agressief gereageerd op de meer invoelende kant van mannen en het initiatief van het mannenfestival. Wat GeenStijl kennelijk niet door heeft, is dat Rob van Drunen’s aanname daarmee meteen wordt bevestigd: door een ander en niet alledaags beeld te laten zien van mannen, wordt de ‘gangbare’ mannelijke status quo bedreigd.

Toen ik de stortvloed aan reacties zag, schrok ik ervan. Iets of iemand publiekelijk te schande maken, heeft altijd impact. De talloze, heftige reacties van mannen intrigeerden me ook. Is dit alleen een reactie die ‘mannelijke’ mannen geven op de meer kwetsbare man? Wat vinden vrouwen van dit nieuwe beeld van de man? Zijn er onder vrouwen ook dergelijke patronen waar te nemen?

Waar zijn de Vikingen gebleven?
Er is gaandeweg veel veranderd in zowel onze mannen- als in onze vrouwencultuur. Na de grote emancipatiegolf in de jaren ’60 zijn vrouwen zich mannelijker gaan gedragen. We zien dit vandaag de dag terug in de hardheid en gedrevenheid die vrouwen aan de top vaak aan de dag leggen. Daar is destijds (en trouwens nu nog steeds) veel kritiek op geweest. Vrouwen zouden geen echte vrouwen zijn, maar ‘manwijven’ wanneer ze te resoluut of daadkrachtig reageren en dus meer mannelijk gedrag vertonen. Culturele verwachtingen ombuigen naar nieuw gedrag is heel wat: je verandert ze niet van de ene op de andere dag. Nu zien we dus dat mannen die meer zacht en kwetsbaar willen zijn, daar genadeloos op afgerekend worden. Ze worden uitgemaakt voor ‘gay’ of ‘mietje’ omdat het gedrag niet getolereerd wordt en niet past binnen het algemeen heersende beeld van hoe een man zou moeten zijn. Die beelden maken we met elkaar.

“Na de grote emancipatiegolf in de jaren ’60 zijn vrouwen zich mannelijker gaan gedragen.”

Elizabeth Debold, een autoriteit op het gebied van gendervraagstukken, schreef in haar artikel ‘What ever happened tot the Vikings’ (What is Enlightenment aug/sept/okt 2008) over de Zweedse emancipatie waarbij mannen al veel eerder dan in ons land, vrouwelijk gedrag vertoonden doordat Zweedse mannen meer doen in het huishouden en vaker op de kinderen passen. Het zogenaamde Stockholm experiment heeft ervoor gezorgd dat gendergelijkheid in Zweden veel meer is gestimuleerd, met als doel om een genderneutrale maatschappij te vormen. Ook nu nog zijn ze in Zweden hun tijd ver vooruit (World Gender Gap 2017: IJsland nr 1, gevolgd door Scandinavische landen, NL staat op nr 32)en kunnen we kijken waar de ontwikkeling van de cultuur naartoe gaat als mannen zich verder ontwikkelen en zich deze als feminiene bestempelde eigenschappen eigen maken. Elizabeth Debold vroeg zich af waar de Vikingen gebleven waren. “Een man die ooit als woest en ruig overkwam, wordt in Zweden als vulgair en agressief bestempeld als hij staand plast,” schrijft zij. Dat is misschien gechargeerd, maar de vraag die deze discussie oproept, is niet minder interessant: wat heeft het voor gevolgen voor vrouwen en mannen als mannen meer kwetsbaar gedrag vertonen?

“Een man die ooit als woest en ruig overkwam, wordt in Zweden als vulgair en agressief bestempeld als hij staand plast,”

Terug naar traditionele man
In relaties hebben vrouwen steeds meer verlangd van mannen en vooral dat ze meer empathisch moeten zijn. Menig man is hiervan in de war geraakt. Hoe moeten zij zich gedragen? “Kan ik nog wel staan voor waar ik voor wil staan en kom ik dan niet te agressief over?” Ik spreek regelmatig mannen die zich deze vraag stellen en die aan alle verwachtingen willen voldoen maar zichzelf zo langzamerhand aan het kwijtraken zijn. Kijken we naar Zweden dan is daar vanaf de jaren ’60 een daling te zien in seksuele interesse van vrouwen in mannen. Nu de mannen en vrouwen daar zo naar elkaar toegegroeid zijn in hun sekse, lijken de meer vrouwelijke mannen niet meer zo interessant te zijn. Er is ook een bijzondere tendens in Zweden te zien in het aantal huwelijken tussen Zweedse vrouwen en Turkse mannen.

“Vrouwen tonen minder seksuele interesse in vrouwelijke mannen en gaan op zoek naar de meer ‘macho’ man die nog de mannelijke eigenschappen bezit.”

Op zich zou je zeggen dat dit niet vreemd is, er zijn meer Turkse mannen dan in de jaren ‘60. Er blijkt echter een verband te zijn: vrouwen tonen minder seksuele interesse in vrouwelijke mannen en gaan op zoek naar de meer ‘macho’ man die nog de mannelijke eigenschappen bezit. Ze zoeken mannen met een hoger testosteron gehalte. Na enkele jaren stranden deze huwelijken omdat de traditionele waarden van deze mannen botsen met die van de moderne vrouwen. Is dit ook ons voorland? In een eerder artikel dat ik schreef, noemde ik het onderzoek dat gedaan is naar mannen die meer zorgtaken kregen. In deze situatie bleek dat hun testosterongehalte snel daalde.

Menselijke eigenschappen
Moeten we ons zorgen maken als mannen hun meer vrouwelijke kant gaan laten zien? Niet direct, maar het is wel belangrijk om in te zien wat hier aan de hand is. Zowel mannen als vrouwen passen zich voortdurend aan aan de levensomstandigheden waarin ze zich bevinden. Het is dus maar net in welke cultuur je leeft dat bepaalt welk gedrag je zult vertonen of waar je afwijkt van de norm. Zoals je in Zweden ziet, gaan moderne vrouwen relaties aan met traditionele mannen. Hun waardensystemen matchen echter niet (meer) met elkaar. Een traditionele cultuur is minder complex dan een moderne of postmoderne cultuur. De Zweedse vrouwen denken dat ze hun Viking terugvinden in de relatie met een meer traditionele man en denken dat ze de aantrekkingskracht hebben teruggevonden, maar uiteindelijk worden zowel de man als de vrouw er niet gelukkiger van omdat ze door een andere bril kijken en andere waarden hebben, andere dingen belangrijk vinden. Vanuit culturele waardensystemen bezien is het logisch dat er een nieuwe stap gezet wordt die niet alleen de oude waardensystemen includeert, maar ook iets nieuws toevoegt. Dat betekent dat de eigenschappen die we voorheen uitsluitend bestempelen als mannelijk, bij mannen behouden blijven naast de vrouwelijke eigenschappen die ze zich eigen maken en toestaan. Beide gedragingen zijn geïncludeerd in nieuwe waarden rond mannelijkheid.

“We zijn in staat om het hele palet aan eigenschappen te vertonen, omdat het in ons zit.”

Zowel voor vrouwen als voor mannen geldt dat zij kennismaken met wat we menselijke eigenschappen zouden moeten noemen, in plaats van het in mijn ogen beperkte “mannelijk” of “vrouwelijk”. Doordat we teveel vastzitten aan onze beelden over hoe een man of een vrouw hoort te zijn, zien we dit over het hoofd. We zijn in staat om het hele palet aan eigenschappen te vertonen, omdat het in ons zit. De cultuur waarin we leven, bepaalt wat onze verwachtingen zijn en onze invulling daarvan voor wat betreft het gedrag dat we vertonen. Als je dat idee loslaat en doorziet zie je dat we veel meer in ons mars hebben. Mannen kunnen dus gewoon hun gedrag dat we bestempelen als mannelijk behouden en daarbij hun palet aan andere menselijke eigenschappen laten zien die ze eerder niet lieten zien, maar al wel bezaten, net zoals dat voor vrouwen geldt. Het is niet het een of het ander, het is alles bij elkaar opgeteld.

Boos, maar op wie?
Zijn vrouwen boos op mannen die kwetsbaar zijn? Op het eerste gezicht zou je denken van niet omdat we invoelende mannen natuurlijk ook prettig vinden. We worden door hen gezien en gehoord. In een genderneutrale maatschappij is het wellicht veel meer afhankelijk van je eigen unieke invulling hoe je met elkaar matcht en is er veel meer variatie op grond van deze uniciteit in plaats van op grond van man/ vrouw zijn. Tijdens een verkennend onderzoek dat ik enkele jaren geleden deed onder vrouwen, stelden we elkaar ook deze vraag: wat gebeurt er met je als je man/ partner ineens niet meer staat voor waar hij voor kan of wil staan of wanneer een man kwetsbaar is? Bijzonder genoeg waren we allemaal van mening dat we daar erg op afknapten, maar we wisten niet hoe dat precies kwam. Uiteindelijk bleek dat we zelf ook zo door onze cultuur geconditioneerd zijn dat wanneer een man ineens niet meer de heldenstatus heeft (een van de oudste beelden die er van mannen is) we onze eigen boosheid over het verlies van de held in ons leven projecteren op de zachtere man en daar moeite mee hebben. Dus ja, vrouwen kunnen dan zeker boos worden op mannen die kwetsbaar zijn, alleen is het dan wel belangrijk om te weten dat dit geen persoonlijk dingetje is, maar uitsluitend een residu van een eeuwenoude heldenmythe.

Op naar Viking 2.0 dus, waarbij kwetsbaarheid hand in hand gaat met stoere mannelijkheid! Ik kijk uit naar de afwisseling van deze eigenschappen. Ik ben benieuwd hoe jij kijkt naar dit thema en wat jouw ervaring is.

Carla de Ruiter is hoofdredacteur en oprichter van Pioniers Magazine. Zij is directeur van de business school van Servant-Leadership Solutions en helpt organisaties en leiders bij nieuwe vormen van leiderschap. Momenteel schrijft zij aan het boek: "Pionierend Leiderschap, de creatieve uitdaging voor ons menselijk bestaan." Carla is ontwikkelaar van de filosofie die zij Pionierend Leiderschap noemt. Zij maakt zich hard voor maatschappelijke innovatie door pioniers samen te brengen en hen te stimuleren om vooral boven het maaiveld uit te steken met hun idealen voor een wereld die werkt. Met haar unieke visie maakt zij pioniers bewust van een dieper, vrijer, persoonlijk- en collectief potentieel, waarmee zij meer impact krijgen met hun idealen voor een betere wereld.