Artikelen

Waarom vaders zich (willen) terugtrekken van hun kinderen

In mijn vorige artikel ‘Mannen die opgroeien zonder vader leven korter’ ging ik uitgebreid in op de negatieve consequenties voor jongens die opgroeien zonder emotioneel aanwezige vader. Want die zijn niet gering. Zo is er bijvoorbeeld een grotere kans op depressie, burn-out, een ontwikkelingsachterstand en zelfs een lagere levensverwachting. In dit artikel meer over de neiging om ‘uit te checken’ als je kind je nodig heeft.

De man die zondag het vlees snijdt, is natuurlijk een cliché. Helaas is het nog steeds niet minder van deze tijd. In tegendeel. De Millenial en Y-generatie zijn zogenaamde dad deprived generations. Dit is ook mijn ervaring als coach van zo’n twaalf jonge mannen. Op een uitzondering na geldt dit voor hen allemaal. Of ze zich er ook bewust van zijn is een tweede. En wat is de impact hiervan op hoe zij zich als man en (in de toekomst) als vader gaan gedragen? Ik acht de kans groot dat ze hetzelfde voorbeeld zullen volgen.

Heb je als man een (emotioneel) afwezige vader als voorbeeld gehad, dan is de kans groot dat je zelf ook de neiging hebt om je terug te trekken. Als je nu denkt: ‘Dit gaat niet over mij want ik stop ze ’s avonds regelmatig in bed, haal ze op van school en breng ze op zaterdag naar de voetbal’ stop dan niet met lezen. Ik zal uitleggen wat ik met terugtrekken bedoel, want het is iets anders dan het voor de hand liggende fysiek afwezig zijn omdat je bijvoorbeeld lange werkdagen maakt of veel in het buitenland bent.

“Uit onderzoek blijkt dat veel mannen – net als vrouwen – in het kersverse ouderschap een overweldigende hoeveelheid emoties ervaren. Naast intense trots en liefde voor je kind steken vaak ook twijfels over de partner de kop op.”

Overweldigende hoeveelheid emoties

Met terugtrekken bedoel ik je emotioneel terugtrekken. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer je – door afleiding van werk, mobiele telefoon, sport of alcohol – de opvoeding van je kind(eren) volledig aan je partner overlaat. Terugtrekken is: andere zaken steeds laten winnen van de aandacht voor je kind. Of: regelmatig gefrustreerd reageren op je omgeving zonder je daarbij af te vragen wat dit met je eigen verleden te maken heeft.

Over het algemeen vinden wij mannen het fijn als dingen logisch, beïnvloedbaar en onder controle zijn. Dit houdt ook in het ‘onder controle’ houden (lees: onderdrukken) van onze gevoelens. De meeste mannen streven namelijk naar harmonie. Dat geeft ons rust. Nu voel je ‘m al aankomen: kinderen houden daar geen rekening mee. Sterker nog, ze lijken er alles aan te doen om jouw aangeleerde maniertjes van hun bestaansrecht te ontdoen.

Uit onderzoek (1) blijkt dat veel mannen – net als vrouwen – in het kersverse ouderschap een overweldigende hoeveelheid emoties ervaren. Naast intense trots en liefde voor je kind steken vaak ook twijfels over de partner de kop op. Er is minder tijd voor – en zin in seksualiteit. Er blijft weinig ruimte voor jezelf over en er is het gevoel overspoeld te worden. Ook schaamte- en schuldgevoelens over de vraag: ‘Kan en wil ik dit wel?’ komen vaak langs. Dit is op zich heel natuurlijk en er is niets mis mee.

Waar het mis gaat is als in ons primaire mannenbrein vervolgens de koppeling wordt gemaakt met de fundamentelere onzekerheid: ‘Ben ik wel goed genoeg?’ Als partner, als vader, als man. Want voor een man is dat a very scary place to be. De reactie van de man? Uitchecken, distantiëren, wegwezen, oftewel (emotioneel) terugtrekken. Hoe dit komt? In de regel hebben wij mannen niet geleerd om met onze emoties om te gaan. Sterker nog, we hebben geleerd dat gevoelens niet acceptabel zijn en het goed is – lees: bij man-zijn hoort – om die niet te tonen. Deze imprint vindt al op jonge leeftijd plaats en is veel implicieter dan je denkt. Het wordt zeer treffend geïllustreerd in onderstaande Instagram post van een ‘jongensmama’.

“Vandaag toen ik met mijn zoontje naar de huisarts reed, zei een benepen stemmetje tegen mij: ‘Mama, ik ben een grote jongen dus ik hoef niet te huilen.’ Even later toen hij stevig bij mij op schoot zat, perste hij zijn lipjes op elkaar, gaf de doktersassistente een boze, doch stoere blik en onderging het prikje zonder een traan te laten. Terwijl we nog even wachtten op de huisarts vertelde hij me dat jij het helemaal niet spannend vond om naar de dokter te gaan. Toen de arts terugkwam, bevestigde ze zijn missie door te zeggen: ‘Wauw, wat ben jij een grote jongen zeg, ik heb geen huiltje gehoord’. Sinds ik een artikel in Happinez las over het initiatief Mannenkracht ben ik me als jongensmama veel bewuster geworden over hoe onzeker mannen/jongens kunnen zijn over hun gevoelswereld en hoe bepalend deze opmerkingen kunnen zijn. Het is stof tot nadenken over de ‘Man Code’ en hoe deze verankerd zit in onze maatschappij.”

‘Ik kan niet tegen huilende kinderen’

Zelf vind ik het heel moeilijk als mijn zoontje hard huilt. Alleen al bij de gedachte gaat mijn hartslag omhoog en ik ervaar een flinke dosis stress. Daarom heb ik de neiging om hem zo snel mogelijk te troosten of in ieder geval te zorgen dat hij stopt met huilen. Ik weet dat ik hier niet alleen in ben. Zo sprak ik recent nog met een universitair docent psychologie. Niet om te bespreken hoe dit komt, nee, hij had het ook! Deze man staat dagelijks voor grote collegezalen, spreekt op publieke podia en is regelmatig te gast bij tv-programma’s. Voor de meeste mensen zou dit erg stressvol zijn. Voor hem is het huilen van zijn kinderen een van de grote stressoren in zijn leven, zo vertelde hij mij eerlijk.

De vraag is, wat zegt dit over mij? Daarvoor moet ik goed luisteren naar wat mijn innerlijke stem zegt als reactie op het huilen. In het boek ‘De taal van huilen’ neemt Aletha Solter de lezer feilloos mee in de verschillende redenen van huilen. En er wordt vooral stil gestaan bij hoe er op jouw eigen huilen als jong kind is gereageerd. Zo brengt het huilen van mijn zoon mij terug naar de reactie van mijn ouders en hun mogelijke en tevens begrijpelijke gevoelens van onmacht, onzekerheid of angst om het niet goed te doen. Of omdat het adagium van die tijd werd gevolgd: ‘laten huilen, want dat is goed voor de longen’.

Benieuwd naar wat ik heb geleerd van het huilen van mijn zoon? Dat ook ik een grote angst in mij heb om alleen gelaten te worden en een pijn om niet begrepen te worden. De onmacht waar ook mijn ouders mee te maken hadden. Gelukkig kan ik nu, met de nu aanwezige zelfkennis, een andere keuze maken. Want een emotioneel aanwezige vader is niet een vader die alles goed doet en nooit getriggerd raakt door het gehuil van zijn kind. Maar een vader die weet wat hij zelf als kind heeft gemist om zo dezelfde pijn niet door te geven aan de volgende generatie. Mijn laatste vraag is daarom ook aan jou: Wanneer trek jij je terug, wat zegt dit over jouw verleden en wat heb je nodig om daarin een andere keuze maken?

PS: Wil jij bewuster worden van de relatie met jouw vader, deze relatie verbeteren en van daaruit groeien als man? Op 15 juni – de dag voor Vaderdag – organiseren wij de workshop ‘De Geheelde Vaderrelatie’. Een groot cadeau voor jezelf en zonder dat hij er iets voor hoeft te doen, óók voor je vader. Meer info vind je hier.

Voetnoot:

1. waarnaar in dit artikel wordt gerefereerd: Het artikel kun je lezen in editie 2019-1 met als thema: ‘Energie’ of hier op Blendle.

 

Rob van Drunen

Rob van Drunen (1985) is een van de jongste redacteuren van Pioniers Magazine. Rob is medeoprichter van Mannenkracht - een plek waar mannen (opnieuw) kunnen ontdekken wat man-zijn voor hun betekent. Zij organiseren en begeleiden verschillende evenementen, waar mannen bij elkaar komen, zoals mannencirkels, zweethut-ceremonies en een mannenfestival. Ook bloggen en vloggen zij over hun eigen pad van persoonlijke groei als man en spreekt Rob regelmatig op podia, zowel voor vrouwen als mannen.