Artikelen

Waarom mannen boos worden op mannen die kwetsbaar zijn

Als je een vaste lezer bent van Pioniers Magazine heb je waarschijnlijk al vaker een artikel van mijn hand gelezen. Het afgelopen jaar schreef ik over uiteenlopende onderwerpen zoals Kunstmatige Intelligentie, Non-Dualiteit en de ‘Zwarte Pieten discussie’ (deels in co-auteurschap met Leida Schuringa). Vanaf nu zal ik iedere zes weken een artikel publiceren in de categorie ‘Man en ontwikkeling’, over mannen (en dus stiekem ook over vrouwen).

De Voetbal Inside man is boos

In Engeland is er een officiële term voor: broflake. Mannen die ondanks hun (witte en heteroseksuele) privilege, waar ze niet bewust van zijn, overgevoelig zijn voor kritiek op mannen. Ze lijken zich bedreigd te voelen door mannen die het gangbare beeld van mannelijkheid ter discussie stellen of hier een ander perspectief tegenover zetten. Zelfs wanneer de kritiek helemaal niet over hen zelf gaat. Misschien ken, ben of heb je zo’n man? Vaak is dit een man die zichzelf nog steeds dagelijks weerspiegeld en bevestigd ziet in (en daardoor halsstarrig vasthoudt aan) het stereotype alfa-man.

Het stereotype alfa-man is een man die:

  1. Een winnaar, haantje de voorste is en liever dader dan slachtoffer is
  2. Geen emoties toont en al helemaal niet huilt
  3. Houdt van dure spullen, auto’s, voetbal, gamen, vlees eten en bier drinken
  4. Alles onder controle heeft en geen problemen heeft
  5. Gericht is op seks, ook als dat vreemdgaan betekent
  6. Vrouwen als minder ziet dan mannen

Laten we ons deze man voor het gemak even inbeelden als een doorsnee kijker van het tv-programma Voetbal Inside (refererend aan het tv programma “Voetbal Inside”). Deze ‘Voetbal Inside man’ is boos.

Lekker gay stoeien met stoere mannen

Het broflake fenomeen interesseert mij mateloos. In het bijzonder omdat ook wij bij Mannenkracht hier sinds kort mee te maken krijgen. Ter promotie van een mannenfestival dat wij dit jaar organiseren, besloten wij om vast te leggen wat er achter de schermen gebeurde tijdens een van onze workshops. Dit resulteerde in een video die, eerlijk is eerlijk, nogal in your face is en je niet onaangeraakt kan laten.

De reacties waren heel overzichtelijk te onderscheiden in ‘voor’ en ‘tegen’. Het tegenkamp komt met uitgesproken reacties als: “Lekker gay stoeien met stoere mannen onder elkaar,” “De wanhoop is nabij,” “Mannen die hieraan meedoen, zijn geen echte mannen, verschrikkelijk” en “Dit lijkt wel een sekte.” Wat is hier aan de hand?

Broederloeder of wakker worden

Het Nederlandse equivalent van broflake is nog niet tot onze taal en cultuur doorgedrongen. Wat dat betreft is (het bewustzijn in) de Engelse taal verder ontwikkeld dan de onze. We hebben taal nodig om de realiteit te begrijpen, we hebben dus ook een woord nodig, zoals ik suggereer: broederloeder. Wat denk je ervan?

Het tegenovergestelde van broflake wordt aangeduid met het prachtige begrip woke. Ook dit laat zich in het Nederlands slecht vertalen, maar het komt in de buurt van ‘wakker’ en ‘bewust.’ Woke ben je als je bewust ben van je privilege, als wit persoon, als man, als westerse man en als heteroseksuele man. Ik wil graag woke worden, zijn en blijven. Omdat ik geloof dat de wereld mannen nodig heeft die woke zijn. Nu meer dan ooit. Want als er iets is dat de #MeToo beweging duidelijk heeft gemaakt, is dat het wel.

Wij Zijn Man Genoeg

Hollywood, waar de #MeToo beweging ontstond, is al decennialang een rijke voedingsbodem voor het (schadelijke) mannelijke stereotype, door middel van films en tv-programma’s. Vanuit deze plek des onheils, ontstaat nu, weliswaar op persoonlijke titel, een tegengeluid van mannen die woke zijn en het gesprek als mannen onder elkaar aan durven. ‘We Are Man Enough’ heet het project (op facebook), geïnitieerd door acteur Justin Baldoni. Zijn voorbeeldrol in de emancipatie van de westerse man verwierf hij in 2017 met verve op TEDxWomen met zijn talk: ‘Why I’m done trying to be man enough?’. Hiermee gaf hij met mij vele mannen een gevoel van herkenning, kippenvel en ontroering. Hij beschrijft onder andere het conflict dat hij zijn leven lang voelde tussen wie hij zich (van binnen) voelt ten opzichte van wat de wereld hem vertelt over hoe hij zou moeten zijn als man, en over het schadelijke script dat mannen generatie op generatie aan elkaar doorgeven.

Voor ‘We Are Man Enough’ nodigt Justin verschillende prominenten uit de Amerikaanse TV, muziek, media en ondernemerswereld uit voor een diner, om ondertussen het echte gesprek te voeren over man-zijn. Openhartig wordt gesproken over the boys code: ‘bros before hoes, men-up and boys don’t cry’.

Praten is niet genoeg

Vol bewondering en met respect luister ik naar de gasten aan tafel. Nog nooit heb ik mannen in zoveel openheid en eerlijkheid horen praten over dit onderwerp. Maar wat mij het meest raakt, is een specifiek fragment in Episode 1, wanneer Justin zich realiseert dat hij zich niet écht opent tegenover zijn vrienden, er een verschil is tussen je emoties tonen en kwetsbaar zijn en tussen praten over je kwetsbaarheid en kwetsbaar zijn[1]. De andere mannen aan tafel (h)erkennen ook dat ze vooral praten over hun emoties en kwetsbaarheden in plaats van kwetsbaar te zijn.

Ook bij ons in West-Europa is er de laatste jaren een aantal mannen opgestaan die opkomen voor de man en een expert-rol vervullen. Denk hierbij aan BBC correspondent Tim Samuels van ‘Waar is mijn speer?’, ZIN-hoofdredacteur Nathan Vos van ‘Man-o-Man’ en wetenschapsjournalist Job de Vrieze (o.a. bij De Correspondent) van ‘De Karakterman.’ Allemaal zeer respectabele mannen, die belangrijk werk doen voor mannen en waar ik qua wetenschappelijke onderbouwing en retoriek voor onderdoe (en dat is oké). Ook in lezingen van en gesprekken met hen zie je mannen die praten over man-zij. Ze doen onderzoek, lezen, observeren en analyseren. Soms praten ze ook over emoties en kwetsbaarheden maar zelden zie je een man die kwetsbaar is.

 It’s a scary place to go

Danser Derek Hough, een van de gasten aan tafel bij Justin, omschrijft het als: “It’s a scary place to go.” Let wel: hij zegt niet ongemakkelijk of vervelend. Nee, scary: eng. Eng omdat we bang zijn om onze partner en vrienden te verliezen en alleen te zijn, eng omdat we bang zijn om niet als man genoeg gezien te worden, eng omdat we niet hebben geleerd hoe we om moeten gaan met emoties die daar opgesloten liggen, eng omdat we bang zijn om de controle over onszelf te verliezen en eng omdat we het nog nooit een andere man hebben zien doen.

‘So we really don’t want to go there’. Dit geldt in de regel voor iedere man. Als een automatische reflex, sputtert alles in ons tegen om daar naartoe te gaan. Met Mannenkracht willen wij een plek zijn voor mannen om, samen met ons, naar die scaryplace te gaan. Zodat we niet alleen leren praten over kwetsbaarheid maar ook leren om in contact met anderen kwetsbaar te zijn. Want dat is wat deze Hollywoord sterren zo mooi laten zien, waar de meeste groei te behalen is.

Kwetsbare mannen zijn gevaarlijk

Terug naar de vraag in de titel: Waarom mannen boos worden op mannen die kwetsbaar zijn? Mijn analyse is als volgt: Wanneer ik me verplaats in de mannen van de eerdergenoemde reacties, dan is het voor mij wel oké om andere mannen, zoals bij de gasten bij ‘We Are Man Enough’ of Tim Samuels op het podium, te horen praten over hun onzekerheden en zoektocht als man. Dat is veilig. Interessant zelfs. Daarin voel ik me in ieder geval niet bedreigd. Van een afstandje kan ik me daar nog wel toe verhouden, of me er zelfs in gesprek vanuit mijn masker (of beschermingsmechanisme) toe verhouden.

Als ik mannen zie zoals in onze promotie-video, dan zie ik iets wat ik simpelweg nog niet eerder heb gezien. Ik zie mannen die kwetsbaar zijn. Ze zijn een onbekende spiegel voor mij van woede, wanhoop, verdriet, affectie en broederschap. But what the fuck, that’s a scary place to go! Dus besluit ik om die plek op veilige afstand te houden. Daarom schreeuw, scheld en schop ik het van me af, want die plek, daar wil ik niet naartoe.

Als jij als oplettende lezer nu denkt: “Maar Rob jij doet nu toch eigenlijk precies hetzelfde: praten over kwetsbaarheid als man in plaats van zelf kwetsbaar te zijn?” dan geef ik je helemaal gelijk en ben ik héél blij, want dan heb je de essentie van mijn artikel begrepen. Ook voor mij geldt soms dat het een scary place is. Wellicht doe ik het de volgende keer, kwetsbaar zijn. Dus graag tot over 6 weken.

[1]Bekijk hier Episode 1 van ‘We Are Man Enough’, specifiek van minuut 17:40 tot 20:30.

Rob van Drunen

Rob van Drunen (1985) is een van de jongste redacteuren van Pioniers Magazine. Rob is medeoprichter van Mannenkracht - een plek waar mannen (opnieuw) kunnen ontdekken wat man-zijn voor hun betekent. Zij organiseren en begeleiden verschillende evenementen, waar mannen bij elkaar komen, zoals mannencirkels, zweethut-ceremonies en een mannenfestival. Ook bloggen en vloggen zij over hun eigen pad van persoonlijke groei als man en spreekt Rob regelmatig op podia, zowel voor vrouwen als mannen.