Artikelen

Recensie: Pioniers van de nieuwe welvaart

Auteurs: Kees Klomp en Nadine Maarhuis

Recensent: Daan Fousert

Ecologische schade
Het eerste deel van het boek behandelt de oorsprong van de betekeniseconomie. Omdat wij mensen de domeinen maatschappij, markt en aarde als separate mechanismen hebben behandeld, is al onze aandacht gegaan naar die markt zonder acht te slaan op de gevolgen van die focus: ecologische schade en verlies op de andere domeinen, met name op het domein aarde. In werkelijkheid zijn de drie domeinen onlosmakelijk met elkaar verbonden. De hoop die ons in deel één wordt voorgeschoteld, is die van de eigen verantwoordelijkheid: wat we zelf hebben gecreëerd, kunnen we immers ook weer zelf oplossen. Elk probleem waar we tegenaan lopen, is een reeks van elkaar beïnvloedende relaties en om het op te lossen, is focus op die relaties nodig. In deze realisatie ligt de oorsprong van en de behoefte aan een betekenisvolle economie, we zijn daarmee aan het topje van de piramide van Maslow beland: de meer verfijnde vorm van ons geluk. Of, zoals de schrijvers dat noemen: van het hedonistisch geluk (geld en goederen) naar het eudaimonisch (liefde, zorg en compassie) geluk. In de rest van dit deel geven de schrijvers een aantal aansprekende voorbeelden.

Betekenisvolle ondernemers
Deel twee van het boek is een weergave van gesprekken met betekenisvolle ondernemers, mensen die niet ageren tegen het huidige economische model maar laten zien dat en hoe het anders kan. De verhalen getuigen van moed en doorzettingsvermogen, want dat het laatste nodig is mag duidelijk zijn. Bovenal inspireren de verhalen je om na te denken of jij dat ook kunt en wat jij zou doen. Aan het woord komen gedreven mensen die naast hun ambitie een bedrijf op te bouwen ook het ideaal met zich mee dragen om het ‘anders’ te doen, duurzamer, betekenisvoller. Het zijn allemaal, ieder op eigen terrein, pioniers van het nieuwe denken, de nieuwe welvaart. Het zijn ook verhalen van mensen die gestart zijn met boosheid en protest, maar die deze energie hebben weten om te zetten in een creatieve en constructieve manier om zo hun ideaal te verwezenlijken.

Wat de gesprekken ook laten zien, is dat het een kwestie is van knop om zetten en doorgaan, soms tegen beter weten in en vaak ook ten koste van persoonlijke offers, maar met een heilig vertrouwen dat dit de enige manier is. Het zijn allemaal ondernemers die hun visie niet alleen maar toevertrouwen aan papier, maar er een overdosis wilskracht en geloof achter zetten om deze te realiseren. Sommigen zeggen ook dat het probleem waar zij tegen strijden mogelijk niet in hun leven zal worden opgelost, maar dat er niet aan beginnen helemaal geen optie is. De verhalen getuigen ook van persoonlijk en dienend leiderschap, waarbij ze zich allemaal kwetsbaar durven op te stellen. Zoals een van de ondernemers zegt: “Als je niet durft aan te geven waar je beperkingen zitten, houd je een heleboel positieve ontwikkelingen tegen.

”Ieder verhaal inspireert, schud je wakker en houd je een spiegel voor met de vraag: wat doe jij dan?”

Ieder voorbeeld in dit deel van het boek wordt afgesloten met een filosofische overweging en nabeschouwing, die mij erg hielpen in mijn eigen denkproces. Tien voorbeelden waarbij ik de neiging om er eentje naar voren te halen en extra te belichten moet onderdrukken, want als ik dat zou doen, dan weet ik dat ik de andere negen tekort doe. Ieder verhaal inspireert, schud je wakker en houd je een spiegel voor met de vraag: wat doe jij dan? De verhalen zijn heel goed te gebruiken om op te reflecteren vanuit de vraag wat wij zelf allemaal kunnen doen. Als deze mensen het kunnen, kunnen wij het ook. Er moet alleen een knop om, we moeten niet terugvallen in de gemakzucht van het hebben maar offers durven en willen brengen.

Ethiek
Vanuit de overtuiging dat we allemaal die kant op willen, wordt in deel 3 de terechte vraag gesteld welke gevolgen de betekeniseconomie zal hebben voor onze ethiek, voor ons wereldbeeld en vooral voor onze manier van zakendoen. Er kleven natuurlijk morele consequenties aan de betekeniseconomie en het is goed deze helder te hebben. Er wordt een leuk bruggetje geslagen naar de vader van het kapitalistisch systeem, Adam Smith, bij wie ethiek een centrale plek inneemt. Deze ethiek zijn we uit het oog verloren als gevolg van de verslaving aan materialistisch bezit.

De schrijvers tonen de opkomst van maatschappelijke verschuivingen, bijvoorbeeld van welvaart naar welzijn, die alleen kunnen plaatsvinden als we van wereldwijde problemen lokale problemen maken omdat we zo aan lokale oplossingen kunnen werken. We hebben het zelf in de hand en we kunnen bij onszelf beginnen door eigenaar te zijn van het probleem en niet te wachten tot een ander of een overheid iets doet.

Wereldverbeteraars
Uiteindelijk draait het om het (her)ontdekken van het verschil tussen geld en geluk, aldus de auteurs. De betekeniseconomie schept ook een grotere behoefte aan andere waardenparadigmas. Zodra deze ontstaan, groeit er een nieuwe manier van zakendoen. De auteurs geven een opsomming van ‘wereldverbeteraars’ op een aantal gebieden en verwijzen daarbij naar de introductie door de Verenigde Naties van de SDG’s (sustainable development goals), de nieuwe commerciële kansen voor de toekomst. Deze zijn onderverdeeld in 17 punten waarbij op nummer 1 het einde van de armoede en op nummer 17 partnerschappen voor de doelen staan. Ik ben ervan overtuigt dat eenieder van ons zich zeker zal herkennen en dus zakelijk zal willen inzetten op een of meerdere van deze SDG’s.

De auteurs doen tenslotte een oproep om te ondernemen met een open hart waarbij empathie en compassie zullen leiden tot altruïsme. Als aanhanger van de filosofie van Servant-Leadership spreekt dit me natuurlijk aan, omdat empathie en compassie twee van de zes kenmerken van Servant-Leadership zijn die gevoed worden door authenticiteit: je eigen kompas.

Mede-pionier
‘Pioniers van de nieuwe welvaart’ is een heerlijk en makkelijk leesbaar boek dat nieuwe dimensies geeft in ons doen en denken. Bij mijzelf zag ik alweer nieuwe perspectieven van Servant-Leadership. Het is geen zwaar theoretisch boek, gelukkig maar zou ik bijna zeggen. Het is ook geen opsomming van instrumenten en methoden hoe het anders kan maar een uitnodiging om te reflecteren op hoe je het nu doet en wat dit allemaal voor jou betekent. Bovenal is het een inspirerend boek, dat je blij stemt. We zouden dit boek allemaal moeten lezen: iedereen kan ondernemen en mede-pionier worden van die nieuwe welvaart.

Pioniers van de nieuwe welvaart
Auteurs: Kees Klomp en Nadine Maarhuis
Uitgeverij: Business Contact
ISBN 9789047011651
Prijs: € 22,50

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.