Artikelen

Mannen die opgroeien zonder vader leven korter

Jongens die tot hun negende jaar zijn opgegroeid zonder of met een emotioneel afwezige vader hebben een 10 jaar kortere levensverwachting. Deze uitspraak zal je mogelijk direct afwijzen als onzin. Toch blijkt dit uit keiharde wetenschap en dat is slechts het topje van de ijsberg als het gaat om de negatieve consequenties, in het bijzonder voor jongens, van het opgroeien zonder vader.

“Jongens die tot hun negende jaar zijn opgegroeid zonder of met een emotioneel afwezige vader hebben een 10 jaar kortere levensverwachting.”

Zelf ben ik acht maanden geleden vader geworden van een zoon. Toen ik hoorde dat het een jongen was, huilde ik een half uur onafgebroken. Dat kwam van heel diep en mijn lichaam trilde van top tot teen. Het was alsof ik op dat moment pas echt begreep waarom ik doe wat ik doe met Mannenkracht en ook het wezenlijke besef, dat in onze queeste naar een nieuw manbeeld, het om meer gaat dan het bij elkaar brengen van mannen die kunnen helen wat is gebroken en kunnen bespreken wat altijd onbesproken bleef. Waar in vrijwel alle gevallen, een gemis in de relatie met onze vaders, een centrale rol speelt. Als vader sta ik nu aan de basis van een nieuw mannenleven, waar ik het verschil voor kan maken.

Dit bewustzijn draagt mijn zoon ook in zijn naam. Hij heet Lux, wat ‘licht’ betekent. Zijn extra namen zijn Neo Pedro. Pedro is Spaans voor Peter, naar mijn vader. In ere van de familietraditie, ik kom uit een katholiek Brabants nest, waarbij de mannen de doopnamen van de vader en grootvader dragen. In het Spaans om ook de Colombiaanse bloedlijn van mijn vriendin te eren, wiens vader niet bekend is. Neo betekent nieuw. Omdat er nieuw licht in de mannenlijn komt. Lux Neo Pedro betekent dus vrij vertaald: ‘Nieuw licht op de mannenlijn, in ere van wat is geweest’.

Baby’s zijn saai

Ook in mijn directe omgeving schieten de kersverse vaders als paddenstoelen uit de grond: vrienden, kennissen, collega’s en cliënten. Om heel eerlijk te zijn erger ik me meestal groen en geel aan ze, direct opgevolgd door: ik maak me zorgen en wel om twee redenen.

“Vaders zien het eerste jaar van hun kind vaak als iets waar je doorheen moet. Vaders die eenmaal een tijdje op weg zijn, geven terugkijkend dan ook niet zelden het goed bedoelde advies: “Wacht maar tot hij kan zeggen wat ie wil, dan wordt het pas leuk.”

Als de vraag wordt gesteld “Hoe gaat het?” volgt vrijwel altijd het antwoord: “Hij (of zij) eet, slaapt en poept dus het gaat goed”. Of erger nog, hét of de baby eet, slaapt en poept. Alsof het nog geen eigen wezen is, met een eigen identiteit, beleveniswereld en interesses. “WAT DE F” denk ik dan en zou tegen ze willen schreeuwen: “Word wakker!”

Vaders zien het eerste jaar van hun kind vaak als iets waar je doorheen moet. Vaders die eenmaal een tijdje op weg zijn, geven terugkijkend dan ook niet zelden het goed bedoelde advies: “Wacht maar tot hij kan zeggen wat ie wil, dan wordt het pas leuk.” Terwijl het eerste jaar het allerbelangrijkste jaar is van een mensenleven. Omdat in dit jaar het hechtingsproces plaatsvindt. Hier zijn bibliotheken over volgeschreven.

Waarom liefde zo belangrijk is

De eerste reden waarom ik me zorgen maak is omdat jouw baby zien als enkel iets dat eet, slaapt en poept, voor mij een gevaarlijke contra-indicatie is van een gezonde hechting. Een kind hecht zich namelijk niet zozeer aan degene die hem eten en drinken geeft, maar aan degene die het sociale contact met hem heeft. Oftewel die aanwezig is, fysiek én emotioneel en vanuit die aanwezigheid sensitief en responsief is.

Aanwezig sensitief en responsief ben je niet als je af en toe je kind de fles geeft terwijl je met je hoofd bij je e-mail zit. Of wanneer hij huilt en je tegen ‘m zegt dat er toch niets aan de hand is. Ook niet als je ’s avonds thuiskomt van je werk, hem uit de armen van je vrouw of oppas trekt, drie keer in de lucht gooit, kiekeboe speelt en weer achter je laptop verdwijnt.

“Aanwezig sensitief en responsief ben je niet als je af en toe je kind de fles geeft terwijl je met je hoofd bij je e-mail zit.”

Aanwezig ben je wanneer je met verwondering kan kijken naar de subtiele taal van je kind, nieuwsgierig naar wat alle verschillende geluidjes en signalen betekenen. Open staan voor zijn belevingswereld en hem kan volgen in waar zijn aandacht naartoe gaat, in plaats van hem zogenaamd te vermaken door steeds met een speeltje voor zijn gezicht te rammelen. Of, een goed punt om mee te beginnen, door je in te leven in het gevoel van absolute hulpeloosheid, wanhoop en afhankelijkheid die hij voelt als hij niet krijgt wat hij nodig heeft. Als hij niet wordt gehoord of begrepen. Misschien herken jij die gevoelens zelf ook. Zo kun je bijzonder veel leren over jezelf, en geef je tevens het grootste cadeau wat je als ouder aan je kind kan geven, maar dat is een onderwerp op zich.[1]

Hechting legt de basis van het zelfbeeld en de overtuigingen die een mens de rest van zijn leven zal hebben. Vanuit een veilige hechting zijn dit overtuigingen die bekrachtigend kunnen zijn zoals: ‘de wereld is veilig’, ‘ik vertrouw dat ik krijg wat ik nodig heb’ en ‘ik ben goed zoals ik ben’. Deze helpen je om uit te groeien tot een levenslustige, tevreden en autonome volwassen man. Vanuit een onverschillige of vermijdende hechting[2]ontstaan overtuigingen die zelfondermijnend zijn zoals ‘de wereld is onveilig,’ ‘ik verdien niet wat ik nodig heb’ en ‘ik ben niet goed genoeg’.[3]

Uit talloze onderzoeken blijkt dit dé bakermat voor een volwassen leven met burn-out klachten, neerslachtigheid en verslavingsgedrag. Zij het in overmatig werken, sporten, seks, het gebruik van social media of verdovende middelen. Laat dit nu net zijn wat in onze maatschappij al jarenlang schrikbarend toeneemt. En laat deze toename nu bijna volledig onder mannen plaatsvinden.

OPGROEIEN MET EEN AFWEZIGE VADER

Terug naar mijn allereerste statement: ‘Jongens die tot hun negende jaar opgroeien zonder of met een emotioneel afwezige vader hebben een 10 jaar kortere levensverwachting.’ Deze impact blijkt zelfs terug te herleiden op DNA niveau. Uit onderzoek bleek dat de telomeren die bescherming bieden aan onze chromosomen significant korter zijn bij jongens die opgroeien zonder vader dan die van jongens die opgroeien met vader, wat leidt tot een 14% afname in levensverwachting[4]. Dit vond ik zelf het meest schokkende feit naast de vele anderen uit het boek The Boy Crisis, geschreven door twee experts op dit gebied en tevens grondleggers van mannenwerk: Warren Farrell en John Gray.

Andere consequenties zijn[5]:

  • Zelfmoord is doodsoorzaak nummer 1 onder mannen en komt vier keer zoveel als bij vrouwen.
  • Mannen krijgen 10 jaar eerder hartkwalen dan vrouwen.
  • Jongens lopen achter op het gebied van leren waarbij 6 keer zoveel ADHD voorkomt.
  • 80% van alle daklozen man is.
  • Gevangenissen zitten voor 95% vol met enkel mannen.
  • De toename in geweld wereldwijd vindt volledig plaats onder jonge mannen.
  • Onderdrukte mannelijkheid kan zich individueel uiten ofwel geïnternaliseerd in zelfdestructief gedrag zoals overmatig drank/drugs/porno etc. of geëxternaliseerd wat zichtbaar is in de opkomst van seksueel misbruik (zoals #MeToo), destructief leiderschap (zoals Trump) en terrorisme (zoals IS) etc.

En als dit alles nog wat weinig tot de verbeelding spreekt, blijkt ook dat het aantal penisvergrotingen na de financiële crisis in 2008 exponentieel omhoog is geschoten. Van 12 naar 22 centimeter zullen we maar zeggen.

De wereld heeft vaders nodig

Laat er dus geen discussie meer over bestaan, dat veel van de problemen die we als samenleving hebben terug te herleiden zijn naar het ontbreken van aanwezige vaders voor onze zonen. Farrell en Gray noemen de huidige millenial generatie zelfs ‘the first dad-deprived generation’, oftewel de eerste generatie opgegroeid met een vader tekort. Met alle gevolgen van dien. Dus wat doen we er aan? Of belangrijk nog, wat doe jij zelf?

Doorbreek de visuele cirkel 

Want de tweede reden dat ik me zorgen maak is omdat ik veel vaders dezelfde keuzes zie maken als hun vaders en dus overdoen waar ze zelf onder leiden. Alleen hebben de meesten mannen nog niet door dat dit zo is. Ik ontmoet legio mannen die worstelen met thema’s als voor zichzelf opkomen, grenzen aangeven, de neiging tot overwerken, het willen pleasen van iedereen en het vinden van zingeving. Terwijl ze zichzelf (wel of niet in therapie) afvragen waar dit vandaan komt, werken ze zichzelf drie keer in de rondte en wacht thuis, bij de oppas of kinderopvang hun kind hetzelfde lot wacht. Door het gemis van papa.

De oplossing is dus eigenlijk heel simpel. Ga minder werken, neem meer tijd met je kind(eren), werk aan je eigen shit, accepteer dat je niet perfect bent en stel jezelf open. Dat je hier anders spijt van gaat krijgen, blijkt wel uit het antwoord van de net zo’n legio mannen als ze op latere leeftijd wordt gevraagd wat ze over zouden mogen doen in hun leven. Ze zouden meer tijd willen doorbrengen met hun kinderen.

Voetnoten:

[1]Voor ouders: om je hier verder in te verdiepen, raad ik het boek aan: ‘Parenting from the Inside Out’

[2]Psychoanalytici John Bowlby en Mary Ainsworth deden veel onderzoek naar verschillende hechtingsstijlen.

[3]Voor ouders: om je hier verder in te verdiepen, raad ik het boek aan: ‘Waarom liefde zo belangrijk is’

[4]Mocht je je afvragen hoe dit dan zit met dochters, dat effect bleek 40% minder te zijn. Dus het opgroeien zonder vader heeft een relatief grotere impact op jongens dan op meisjes. Al hoop ik van harte dat alle meisjes ook op mogen groeien met een aanwezige vader.

[5]Deze cijfers hebben betrekking op de VS, Canada en Europa.

Rob van Drunen

Rob van Drunen (1985) is een van de jongste redacteuren van Pioniers Magazine. Rob is medeoprichter van Mannenkracht - een plek waar mannen (opnieuw) kunnen ontdekken wat man-zijn voor hun betekent. Zij organiseren en begeleiden verschillende evenementen, waar mannen bij elkaar komen, zoals mannencirkels, zweethut-ceremonies en een mannenfestival. Ook bloggen en vloggen zij over hun eigen pad van persoonlijke groei als man en spreekt Rob regelmatig op podia, zowel voor vrouwen als mannen.