Winkelmand

Artikelen

Laat je hart eerst spreken voordat je je mond open doet

Het aantal vrouwen in topfuncties groeit gestaag. Waar voorheen werd aangenomen dat mannen beter zijn in het leiden van grote organisaties dringt nu het besef door dat vrouwen dit van nature in zich hebben. De sleutelwoorden? Empathie en zelfsturing.

‘Wanneer het hart zwijgt is elk gesprek tevergeefs’. Deze uitspraak is van Antoinette Deshoulières Du Ligier de la Garde Deshoulières. Zij leefde van 1 januari 1638 tot 17 februari 1694 en was dichter. Niet zomaar een dichter, want uit haar levensgeschiedenis blijkt dat alle literaire mannen van haar tijd compleet in de ban waren van haar opmerkelijke werk en uitspraken. De uitspraak hierboven kwam ik onlangs tegen te midden van een aantal berichten over vrouwen die benoemd waren in topfuncties. Functies waarvoor voorheen alleen mannen in aanmerking kwamen. Gelukkig gebeurt dat steeds vaker, het is helemaal van deze tijd en het krijgt terecht veel aandacht. Vrouwen zijn tenslotte net zo goed – of misschien nog wel beter – in deze verantwoordelijke functies.

“Een kwaliteit die vrouwen meer wordt toebedacht dan mannen is dat zij beter in staat zijn met hun hart te spreken, meer vanuit het gevoel te reageren en te werken.”

De zinssnede ‘of misschien nog wel beter’ wijst terug naar de uitspraak van Antoinette Deshoulières: ‘Wanneer het hart zwijgt is elk gesprek tevergeefs’. Een kwaliteit die vrouwen meer wordt toebedacht dan mannen is dat zij beter in staat zijn met hun hart te spreken, meer vanuit het gevoel te reageren en te werken. Doorgaans zijn vrouwen empathischer dan mannen. Let wel, ik zeg niet dat mannen in die zin minder of slechter zijn. In feite is er niet zo veel verschil tussen mannen en vrouwen, zij het dat vrouwen van nature beter voor hun gevoel uit durven te komen en dit automatisch gebruiken in hun (werkende) leven. Hoe dit komt?

Verantwoordelijkheidsgevoel voor leven

Vrouwen zijn voorbrengers van nieuw leven, waar mannen verwekkers zijn. Niet meer en niet minder. Wij mannen kunnen geen nieuw leven in ons dragen, hebben geen idee wat het is om leven in ons te voelen groeien en missen het besef dat jij en jij alleen verantwoordelijk bent voor het leven dat je in je draagt. De verantwoordelijkheid voor leven, en als ik dat breder vertaal naar verantwoordelijkheid voor mensen (medewerkers), organisaties (als metafoor voor thuis) gemeenschap (als metafoor voor gezin) zit van nature in een vrouw. Het is haar DNA en daarom denk ik dat vrouwen bij uitstek geschikt zijn voor leiderschap. Daar waar mannen meer ‘op jacht’ zijn op voorzieningen die dit primaire levensproces ondersteunen, weten vrouwen als geen ander hoe belangrijk het is om harmonie te bewaren, gemeenschappen te bouwen en bijvoorbeeld verantwoordelijkheid te nemen voor voedsel. Die verantwoordelijkheid voor leven is een belangrijke bron voor tolerantie, begrip en liefde. Elementen die te vaak ontbreken in organisaties maar die het wel mogelijk maken om gemeenschappen te bouwen en te onderhouden.

“Daar waar mannen meer ‘op jacht’ zijn op voorzieningen die dit primaire levensproces ondersteunen, weten vrouwen als geen ander hoe belangrijk het is om harmonie te bewaren, gemeenschappen te bouwen en bijvoorbeeld verantwoordelijkheid te nemen voor voedsel.”

Flexibiliteit

Onlangs mocht ik een groep begeleiden die bestond uit mannen en vrouwen. Het onderwerp was leiderschap en het ging over zelfsturing. Ik hield een pleidooi voor zelfsturing waarbij ik aangaf dat dit zonder leiderschap, aandacht, harmonie en begrip niet zou lukken. Je werkt als zelfsturend medewerker tenslotte niet alleen aan de ontwikkeling van de organisatie, maar tegelijkertijd aan de eigen ontwikkeling. De vrouwen in het gezelschap waren het met mij eens terwijl een aantal mannen reageerden dat de ‘meeste mensen dit niet willen en liever van negen tot vijf werken en niets meer dan dat’. Dat principe ‘van negen tot vijf’ is een mannelijke opvatting. Vrouwen begrijpen als geen ander dat het flexibeler kan en moet – met behoud van verantwoordelijkheid. Hun dagelijks leven ziet er al zo uit, dus ze hebben dit al in zich. Ik vroeg aan de mannen waarop zij hun mening baseerden, of ze daar onderzoek naar hadden gedaan. Daarop zei een van hen: “Dat weet toch iedereen?” Ook hij moest uiteindelijk toegeven dat dit slechts zijn overtuiging en aanname was. Een ouderwetse overtuiging die helaas dus nog in velen van ons leeft, maar niet meer past in deze tijd. ‘Wanneer het hart zwijgt is elk gesprek tevergeefs’.

Klein beginnen

Vanuit Servant-Leadership pleit ik voor een samenleving waarin we ons hart eerst laten spreken voordat we ons mond opendoen. Dat zou een prachtige basis zijn voor een betekenisvolle samenleving en een harmonieuze wereld. Nu roept menige cynicus wellicht: ‘Utopisch!’ Denkt de historicus: ‘Onhaalbaar!’ En zullen ego-denkers afhaken met: ‘Onmogelijk!’ Misschien zijn er nu zelfs lezers die denken: ’Blijf lekker dromen!’ Toch hoeft het niet bij dromen te blijven. Wel als we alleen naar het hele grote plaatje willen kijken: de organisatie waarin we werken, het land of de wereld waarin we leven. Het blijft geen droom als we bij onszelf beginnen. In de kleine gemeenschap van onze gezinnen, of buurt of scholen of organisaties. Het verleggen van een steen, doet de stroming veranderen. Dat geldt ook voor deze gedachte.

Het begint feitelijk met de uitspraak van Antoinette Deshoulières: ‘Wanneer het hart zwijgt is elk gesprek tevergeefs’. Misschien begint het heel simpel bij het laten spreken van ons hart in alle situaties die we in ons leven tegenkomen. Van ons hart, naar ons hoofd en dan naar ons handelen!

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.