Artikelen

Kijk je conflicten aan!

Met mij zullen er velen zijn die liever niet in een conflict belanden. Dat is negatieve energie en zadelt je altijd op met een gevoel van ongemak. We slikken regelmatig in wat we er eigenlijk uit willen gooien en geven dan toe aan iets dat we niet willen. Soms gaat het om kleine dingen, soms om hele grote en belangrijke zaken.

Het ongemak van de situatie of de persoon of personen waar het om gaat, is vaak bepalend voor ons vermijdingsgedrag. Het gaat vaak om onderwerpen die ons na aan het hart liggen of ons direct raken. Als we dan zo’n situatie achter ons laten en dus niet aangaan dan blijft dat gevoel van onvrede, van frustratie en van ergernis over ons eigen gedrag in ons hangen. “Waarom heb ik mijn mond niet opengedaan?”

Jezelf trouw blijven

Op dat moment is het een gepasseerd station en rest ons het plakken van weer een zegeltje in ons ‘niet geadresseerde conflicten-boekje’. Er schuilt weinig zelfrespect in zo’n houding en ik weet waar ik het over heb omdat ook ik ooit veel conflicten uit de weg ben gegaan en geloof me: ik heb me er nooit beter over gevoeld. Tot het moment dat mijn conflicten-boekje vol was. Toen knapte er iets in mij en zag ik me geconfronteerd met de vraag of ik een nieuw boekje zou aanschaffen of dat ik zou stoppen met dat ontwijk gedrag.

Ik koos voor het laatste omdat ik op het moment van mijn keuze letterlijk voor de spiegel stond en niet in staat was mijzelf aan te kijken. Schaamte, frustratie en laag zelfrespect keken terug naar mij en stelden mij de vraag of ik zo in het leven wilde staan. Het werd een keerpunt in mijn leven omdat ik me in die tijd bewust werd van mijn essentiële waarden. Ik kwam terug bij wie ik in werkelijkheid wilde zijn en besefte dat als ik daar in mijn gedrag steeds voor weg zou lopen, ik verraad pleegde aan mijzelf. Jezelf trouw blijven is belangrijk: als je wegloopt van jezelf, loop je weg van iedereen.

Conflicten aangaan is een daad van grote intimiteit

Deze week las ik het volgende bericht:

“Conflicten werpen ons terug op de existentiële vraag van onze hechting en veiligheid. Hoor ik er nog wel bij als ik in verbinding zeg wat ik te zeggen heb en uitkom voor mijn behoefte?

 Het niet aangaan van conflicten uit angst voor afwijzing, voor verlies van het gevoel erbij te horen, keert zich onherroepelijk tegen ons. We raken steeds meer in strijd. Met onszelf, met onze partner, met leidinggevenden, met onze vrienden. Een pijnlijk patroon waarbij we uiteindelijk met lege handen achterblijven.

 Conflicten aangaan is een daad van grote intimiteit. Van oefenen in nabijheid en vertrouwen, tegen beter weten, tegen oude ervaringen in. Het is ‘playing to win’. Een kans zien om te leren, te groeien en dieper te verbinden.”

 Een relevante vraag is: hoeveel en welke conflicten ben je met succes aangegaan en wat heb je ervan over jezelf geleerd, en over de ander? Is de relatie daarna verslechterd of heeft deze zich verdiept? Daartegenover staat de vraag hoeveel conflicten je uit de weg bent gegaan of voor je uit hebt geschoven. Welk gevoel heeft dat bij jou achtergelaten?

Mijn systeem, mijn coping gedrag bij conflicten had me niet vooruitgeholpen, maar vastgezet en nog meer op achterstand gezet ten opzichte van mijzelf en ten opzichte van die ander. Systemen zetten mensen vast. Doorbreek je systeem (hoe moeilijk dat soms ook is) en ga uit van je mogelijkheden en je krijgt meer energie en een hogere output. Neem de regie terug en voel wat dat met je doet. Toen ik me daar bewust van werd en mijn conflicten aanging, openden de ramen en deuren van mijn gesloten huis zich en stroomde de frisse lucht naar binnen. Fysiek voelde ik me beter, ik voelde me opgewassen tegen wat ik tegenkwam, mentaal werd ik sterker en mijn persoonlijke en functionele effectiviteit groeide tot ongekende hoogte.

In verbinding of geïsoleerd

De Duitse filosoof Heidegger (1927) beschreef het goed: “De mens staat in de wereld en is zowel zichzelf als deel van de wereld. Hij is in wisselwerking met die wereld.”

Als we onze conflicten, en feitelijk geldt dat voor al onze emoties, uit de weg gaan of willen ontwijken, sluiten we ons niet alleen af van onszelf maar ook van de wereld waarmee we voortdurend in verbinding staan. We kunnen alleen maar mens zijn in relatie tot andere mensen en onze leefwereld. Als we dat mechanisme afsluiten of ontwijken, raken we geïsoleerd, met alle gevolgen van dien. We kunnen onszelf niet los zien van de wisselwerking met onze omgeving en dat impliceert dat we een volwaardige positie moeten proberen in te nemen met alle gedragsuitingen die bij die omgeving horen.

Recent trof mij een verhaal van een bestuurder die zichzelf volkomen geïsoleerd had van zijn organisatie. Hij ging alles uit de weg en zijn excuus was dat hij probeerde conflicten te vermijden. In feite kwam het erop neer dat hij conflicten niet aanging. Het gevolg was dat zijn directieteam het contact met hem verloor, de organisatie zich van hem vervreemdde, hij geïsoleerd raakte en niemand enig idee had wat hij wilde, waar hij met de organisatie naar toe wilde. Hij had zichzelf geïsoleerd en de organisatie gedesoriënteerd. De schade die dat met zich meebrengt laat zich makkelijk raden.

Persoonlijke waarden

Een conflict is een situatie waarin twee of meer partijen methodes hanteren, doelstellingen nastreven of waarden aanhangen die, daadwerkelijk of volgens de principes van de partijen, onverenigbaar zijn en dan in botsing komen.

Wat mij erg geholpen heeft is de vraag te stellen welke persoonlijke waarde op de achtergrond speelt. Daar naar vragen is vaak al een opening om een conflict in de ogen te kijken en op te lossen. Als blijkt dat je wel respect kunt hebben voor het waardensysteem van de ander of de ander kan respect hebben voor jouw waarden, dan ligt daar al een weg naar een oplossing. Als blijkt, dat de waarden onverenigbaar zijn, dan kunnen beide wegen zich scheiden zonder je zelfrespect te verliezen of dat van een ander te schaden. De waarheid bestaat niet, we hebben elk onze eigen interpretaties van de waarheid.

Kies je conflicten

De negatieve aspecten van een conflict (boosheid, woede, frustratie) kunnen door het aan te gaan omgezet worden in positieve aspecten: tot een oplossing komen door het erover te hebben, elkaar in de eigen waarden laten, bereid zijn er voor te gaan, je eigen grenzen leren kennen en verkennen regie durven nemen, ook in moeilijke situaties. De kans dat je door conflicten aan te gaan er sterker uitkomt, is vele malen groter dan dat je er minder van wordt.

Moet je dan alle conflicten aangaan? Door er niet van weg te lopen leer je jouw grenzen kennen. Het grote voordeel daarvan is dat wanneer iemand grensoverschrijdend gedrag vertoont en dat niet veranderd/opgelost wordt door erover te (proberen) spreken, je ook voor jezelf mag en soms zelfs moet kiezen. Bepalend daarin is of de inhoud van het conflict of de relatie die je met de ander hebt. Een andere, bepalende factor is welke prijs je betaalt, in je relatie(s) en/of je werk.

Kijk in ieder geval ieder conflict aan en besef dat jij de regisseur bent van de kwaliteit van jouw leven. Daar loop je toch niet voor weg?

Waarde(n)vol

Wil jij aan de slag met jouw waarden en ontdekken wat voor jou wél werkt in lastige situaties? Op 16 juni is er weer een training Servant-Leadership Fundamentals waarin je daarmee aan de slag kunt gaan.

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.