Artikelen

Jongeren kiezen voor democratisch onderwijs. Zo wordt leven weer levend!

Het is een bijzondere en een bijzonder goede tijd voor de Ontdekking, sociocratische school Drenthe e.o. Het bezoek van de onderwijsinspectie was een waar genoegen en na een geanimeerd gesprek van anderhalf uur was het duidelijk: de school kan rustig verder de komende twee jaar. De Open Dag was een ongekend succes, zoveel bezoekers zijn er nog nooit geweest! Er starten binnenkort weer nieuwe studenten van vijf respectievelijk vijftien jaar oud. Met een beetje geluk starten we volgend schooljaar in een nieuw gebouw achter het huidige, met nog meer ruimte en mogelijkheden.

Het valt op dat vooral ouders van kinderen die nog niet, of net wel, op de drempel van ons onderwijssysteem staan ons steeds beter weten te vinden. Ze zoeken naar een plek waar hun kind zichzelf kan zijn tijdens het leren en ontwikkelen, gezien wordt in de eigen talenten en de eigen manier van doen en daarin wordt ondersteund. Beter niet beginnen aan iets waar je niet in gelooft, maar beginnen aan een nieuw avontuur, lijkt het motto van deze ouders.

Daarnaast vindt een groep vijftienjarigen dit jaar de weg naar ons. Over het algemeen zijn deze jongeren zeer teleurgesteld in school. Niet alleen inhoudelijk, maar ook als het gaat om hoe je met elkaar omgaat en in wat voor een sfeer je je tijd door moet brengen. Verhalen over pesten, mishandeling, miskenning en vernedering komen in allerlei varianten voor. De kern is vaak dat de betreffende student net even anders is dan het gemiddelde.

“Over het algemeen zijn deze jongeren zeer teleurgesteld in school. Niet alleen inhoudelijk, maar ook als het gaat om hoe je met elkaar omgaat en in wat voor een sfeer je je tijd door moet brengen.”

Wanneer ze vijftien zijn, staan deze jongeren op een keuzepunt: door tot de eindstreep, of het roer om? Steeds meer jongens en meisjes kiezen voor het laatste. Ze trekken zich in zichzelf terug, of ze worden juist heel expressief maar ze gaan niet meer naar school, daar zijn ze met geen tien paarden heen te krijgen. Er zit voor de ouders vaak niets anders op dan hun kind ziek te melden en te zoeken naar wat misschien wel werkt.

Het mooie van deze groep jongeren is dat ze vaak heel goed weten wat ze willen. Alleen is wat ze willen niet mogelijk binnen ons schoolsysteem. Wat de denken van Henry, die vanaf zijn twaalfde al graag in de praktijk wil leren, via stages en leerwerktrajecten, maar daarmee moet wachten tot hij zestien is? Of Marga, die hoogbegaafd is en op geen enkele reguliere school een aanbod kreeg dat bij haar past? Mohammed wil niets liever dan klassieke trekkers restaureren en koken, maar ja, dat is kennelijk een rare combinatie. In het democratisch onderwijs hebben deze jongeren alle drie de mogelijkheid om te leren en te werken op hun manier, in hun eigen tempo en volgens hun eigen belangstelling. Dan hoef je deze vijftienjarigen niets meer te vertellen over school, verantwoordelijkheid en verplichting. Er is niets meer te merken van de lethargie waar jongeren zo’n last van zouden hebben. ’s Ochtends stappen ze fluitend en op tijd hun bed uit, ze staan zingend onder de douche en zijn de hele dag betekenisvol bezig op school. Ze vergeten vrije dagen of vakanties op te nemen. Ze vragen hulp waar ze deze nodig hebben en werken volkomen zelfstandig waar ze dat kunnen. Iets om dagelijks te bewonderen en van te genieten.

“’s Ochtends stappen ze fluitend en op tijd hun bed uit, ze staan zingend onder de douche en zijn de hele dag betekenisvol bezig op school. Ze vergeten vrije dagen of vakanties op te nemen. Ze vragen hulp waar ze deze nodig hebben en werken volkomen zelfstandig waar ze dat kunnen.”

Er is ook een keerzijde. Door de slechte ervaringen die deze jonge mannen en vrouwen hebben, hebben ze ook veel problemen. Slapeloosheid, chronische hoofdpijn, faalangst, heftige emotionele buien, snelle vermoeidheid, moeite om in groepen te zijn, uitputting en andere narigheid komen naar boven wanneer de situatie veilig en vertrouwd is. De studenten hoeven niet meer te overleven, maar kunnen beginnen met leven. Dan komen de nare kanten ook naar boven. Hiervoor kan professionele hulp nodig zijn. Ook die hulp wordt gezocht bij de Ontdekking, omdat op een sociocratische school welzijn hoog in het vaandel staat. Zonder welzijn en welbevinden is betekenisvol leren immers niet mogelijk.

Wat we mee mogen maken wanneer de heling op gang komt en een student meer en meer tot bloei komt, is telkens weer ontroerend. Het is zo mooi om een leven weer levend te zien worden, om iemand weer fier het hoofd omhoog te zien houden, om te ervaren dat iemand na jaren zwijgen weer voorzichtig mee gaat vergaderen en om belangstelling te zien ontstaan voor schoolvakken, gewoon omdat ze best leuk en interessant zijn. Het is heerlijk om mijn rooster te zien vollopen met afspraken met jongens en meisjes die iets voor elkaar willen krijgen en beseffen dat ze hiervoor de kennis en ervaring van volwassenen nodig hebben.

“Het is heerlijk om mijn rooster te zien vollopen met afspraken met jongens en meisjes die iets voor elkaar willen krijgen en beseffen dat ze hiervoor de kennis en ervaring van volwassenen nodig hebben.”

Eén van de nieuwe leerlingen zag de bekende cartoon waarbij aan allerlei verschillende dieren de opdracht gegeven wordt om zo snel mogelijk in een boom te klimmen. “Oh,” riep hij uit, “maar ik ben de vis en niemand heeft me ooit gevraagd om te zwemmen! Jullie zijn juist nieuwsgierig naar hóe ik zwem…. “

Jongeren kiezen. Ze kiezen door alleen dat te doen op school wat strikt noodzakelijk is. Door te spijbelen en toetsopgaven te jatten en verkopen. Door ‘niet op te letten’. Door niet meer naar school te gaan maar thuis te blijven, soms jaren en door naar het democratisch/sociocratisch onderwijs te gaan. De groep jongeren die ervoor kiest om niet mee te doen aan het reguliere onderwijs groeit gestaag. Nog nooit zijn er zoveel ‘thuiszitters’ geweest. De democratische/sociocratische scholen staan in de frontlinie. Zij pikken de uitgeputte strijders op die nee zeggen, geven ze een goede bedding en helpen ze daarmee om zichzelf te genezen en te leren zoals bij hen past. Jongeren kiezen. Naarmate de alternatieven zoals democratisch onderwijs zichtbaarder en bereikbaarder worden, zullen ze steeds beter de weg weten te vinden.

Maria Schuitemaker

Maria Schuitemaker heeft een aantal artikelen geschreven voor Pioniers Magazine. Zij is pionier in hart en nieren. Zij is gegrepen door de combinatie van heling en onderwijs als middel tot bewustwording en persoonlijke ontwikkeling. Zij heeft zich in de loop van de jaren geschoold als Gestalttherapeute, docente basisonderwijs en docente Nederlands voor het voortgezet onderwijs. In het reguliere onderwijs stuitte zij op een dichtgeplakt systeem, dat geen ruimte biedt voor persoonlijke ontwikkeling en bewustwording. Vandaar dat zij opnieuw haar eigen weg ging, dit keer als zzp’ster met haar eigen bedrijf genaamd ‘Licht Leren’. Ze werkt voor verschillende opdrachtgevers, waaronder de Ontdekking, sociocratische school Drenthe e.o. Hier vinden studenten en begeleiders samen telkens weer het nieuwe – en eigenlijk oude - leren uit. Een leren dat uitgaat van de natuurlijke nieuwsgierigheid van mensen, jong en oud. Een leren dat uitgaat van het hart, en van verbondenheid. Maria’s grote kracht is dienend leiderschap.