Artikelen

Ik wens je alle vrije tijd van de wereld

Luistertip tijdens het lezen: Lizz Wright – Dreaming wide awake.

Zittend op de veranda van mijn vakantieverblijf in Zuid-Frankrijk schrijf ik dit stuk. De tijd hier lijkt rekbaar, buigzaam. Ze kan voorbijvliegen en net zo makkelijk maar wat ronddobberen. Mijn tijd nu, mijn vrije tijd, is aan mij. Om te verdreutelen, om ‘effectief’ te gebruiken, om te creëren, taken te verrichten, om te dromen of te doen… ik bepaal hoe ik met mijn tijd omga. Ik laat me verrassen door de tijd.

School – ooit, heel lang geleden, stond dat woord voor vrije tijd. In je vrije tijd hing je in het oude Griekenland wat rond, je praatte en sportte met je vrienden (als je een jongen was) en je ging in gesprek met oudere, wijzere mannen die in de schaduw van de stoepoverkappingen het heetst van de dag doorstonden.

Die activiteiten bij elkaar zorgden voor je vorming, je ontwikkeling naast alles wat je leerde door je dagelijkse werk. Ze gaven een waardevolle verdieping, en leerden je verder te denken en te voelen dan je neus lang was. Dit deed je in jouw vrije tijd, die jij naar keuze besteedde. Je bepaalde zelf of, wanneer en hoe je bezig was met deze vorming en dat ging dan ook nog eens voor een groot deel informeel, zoals het uitkwam. De tijd was aan jou.

“Tegenwoordig worden we tot ons achttiende jaar verplicht om naar de ‘vrijetijdsbesteding’, de school, te gaan. We hebben geen echte werkzaamheden hierbuiten omdat we met ons allen besloten hebben dat kinderen en jongeren hier nog niet aan toe zijn.”

[wcm_nonmember]
Wil je de rest van dit artikel lezen? word dan lid!
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]

We zijn volledig geobsedeerd door wat de Heilige Graal lijkt: het verwerven van algemene kennis en vaardigheden op een aantal gebieden zoals omschreven binnen bepaalde leerdomeinen en leerdoelen. Ieder jaar weer dezelfde race tegen de klok om de vastgestelde stof binnen de gestelde tijd ‘er door’ te krijgen. Je tijd wordt volledig van buitenaf voor je gevuld, de betekenis van jouw uren wordt door anderen vastgesteld en jij moet maar zien dat je jezelf in deze gedwongen tijd weet te wringen. Met alle gevolgen voor dat ‘zelf’.

En nu dan? Nu zitten we in de zomertijd, onze ‘vrije’ tijd. Iedereen stormt tegelijkertijd naar de vakantiebestemming, met vakantiestress, drukte, gedoe en Zwarte Zaterdagen. Eenmaal op die vrijetijdsbestedingsplek aangekomen, houden we ons dan allemaal ongeveer aan hetzelfde programma: luieren, bezienswaardigheden bezoeken, zwemmen, uit eten, winkelen, uitgaan, uitslapen… Dus ook onze vrijetijdsbesteding is voorgeprogrammeerd. Er is geen tijd meer die echt ‘vrij’ is, van jezelf. Tijd om te ervaren hoe het met je is, wat nu belangrijk voor jou is en wat niet. Tijd om jezelf te zijn. Je te vervelen misschien. Of niet te kunnen slapen van wat er allemaal in je naar boven borrelt. Om daaraan toe te komen, moet je weer iets anders inplannen, een retraite misschien. Dan mag je je volgens afspraak, in een bepaalde structuur, onder begeleiding, terugtrekken zonder invulling van buitenaf aan je bestaan te geven. De vrijheid van jouw tijd beleven. In een vastomlijnd kader, met begeleiding, om wel het doel dat je voor je retraite had gesteld te halen natuurlijk.

“Juist de tijd van en voor jezelf is, zo laten diverse onderzoeken naar creativiteit en effectief werken zien, zo belangrijk. Juist de ‘verklooide’ tijd is een periode waarin zich binnen in ons een bijzonder proces afspeelt.”

In het basisonderwijs wordt deze tijd ook wel de ‘stille’ fase van het leren genoemd. Tijdens deze bijzondere, stille fase worden allerlei indrukken binnen in ons verwerkt en betekenis gegeven. Op een mooie dag blijkt dan dat we over kennis en vaardigheden kunnen beschikken die we daarvoor niet hadden! De weg hier naartoe is alleen niet zichtbaar, en daarmee niet begrijpbaar voor de ratio. Het leren houdt zich nu eenmaal niet aan planning en protocol, aan vaste leerdoelen op vaste tijden. Leren vindt voortdurend plaats op manieren die op school en verder in de maatschappij nu niet echt gekend en/of gewaardeerd en gehanteerd worden.

Het is daarom dat we bij de Ontdekking, sociocratische school Drenthe e.o., de vakantietijden loslaten, behalve rond de jaarwisseling en een paar weken in de zomer. We hanteren wel pauzes, maar houden er niemand aan. Waarom zou je iemand storen die gefascineerd bezig is met onderzoek naar donkere materie? Waarom zou je iemand zijn stille leren niet gunnen wanneer hij deze week voor de zoveelste keer uren op de trampoline zit? We gaan het experiment aan van het niet invullen. Van het durven vertrouwen op het innerlijke stemmetje dat iedereen heeft en dat zich bij iedereen op het juiste moment laat horen, om zo de beleving van de vrijheid van de tijd, de tijd die echt van jou en aan jou is, mogelijk te maken. Wanneer jij de baas bent over jouw tijd, kan er dus naar boven komen wat je echt wilt en verlangt en heb jij jouw tijd om daaraan te besteden. Het zal een spannend avontuur worden, het schooljaar 2016-2017. Vooral voor de ouders en de begeleiders. Kinderen en jongeren weten wel hoe ze hun tijd zinvol kunnen besteden namelijk.

Vanaf mijn veranda met uitzicht op fruitbomen en een licht bewolkte hemel wens ik je de vrijheid om je tijd zo te besteden als jij wilt. Om te mogen ervaren dat tijd rekbaar kan zijn, buigzaam. Dat ze voorbij kan vliegen en rond kan dobberen. En dat ze dan juist het rijkst aan betekenis is. Ik wens je alle vrije tijd van de wereld

[/wcm_restrict]

Maria Schuitemaker

Maria Schuitemaker heeft een aantal artikelen geschreven voor Pioniers Magazine. Zij is pionier in hart en nieren. Zij is gegrepen door de combinatie van heling en onderwijs als middel tot bewustwording en persoonlijke ontwikkeling. Zij heeft zich in de loop van de jaren geschoold als Gestalttherapeute, docente basisonderwijs en docente Nederlands voor het voortgezet onderwijs. In het reguliere onderwijs stuitte zij op een dichtgeplakt systeem, dat geen ruimte biedt voor persoonlijke ontwikkeling en bewustwording. Vandaar dat zij opnieuw haar eigen weg ging, dit keer als zzp’ster met haar eigen bedrijf genaamd ‘Licht Leren’. Ze werkt voor verschillende opdrachtgevers, waaronder de Ontdekking, sociocratische school Drenthe e.o. Hier vinden studenten en begeleiders samen telkens weer het nieuwe – en eigenlijk oude - leren uit. Een leren dat uitgaat van de natuurlijke nieuwsgierigheid van mensen, jong en oud. Een leren dat uitgaat van het hart, en van verbondenheid. Maria’s grote kracht is dienend leiderschap.