Artikelen

Hooligans die relschoppers ‘de deur wijzen’, over angst met angst bestrijden

Je hebt de beelden vast gezien kortgeleden. Met name in Den Bosch en Maastricht gingen hooligans de straat op om hun stad te beschermen tegen de relschoppers. Over ‘Sterker door ellende’ gesproken zullen we maar zeggen. Dat deze acties nodig zijn, is natuurlijk zwaar betreurenswaardig, maar als die ellende er dan toch is en groepen hooligans nemen op deze manier hun verantwoordelijkheid tot aanvankelijk ieders verbazing, is dat bijzonder. Maar wat gebeurde er nu eigenlijk? En waarom werkte het zo goed? Daar gaan we in dit artikel op in.

Angst en bloedeerlijk

In ons vorige artikel gingen we dieper in op hoe je met angst om kunt gaan. De conclusie daarin was dat het belangrijk is om bloedeerlijk met je angst om te gaan. We herhalen nog een klein stukje uit dat artikel.

“Bloedeerlijk is dat je volledig weet wat je allemaal voelt, dat je dat ook nuchter snapt én dat je ook toestaat om te voelen wat je daadwerkelijk voelt. Daaropvolgend kun je er daarna iets van vinden of er keuzes in maken. Wat mensen vaak doen, is dat als ze iets voelen waarvan ze niet weten wat ze ermee aan moeten of wat ze ermee willen, dat ze die gevoelens of bijbehorende gedachtes dan wegdrukken. Ze gaan dan geforceerd iets anders denken. De angst gaat dan als het ware ‘undercover’ een eigen leven leiden, waardoor die angst eigenlijk de leiding heeft. Met alle negatieve gevolgen van dien. Dus leer om bloedeerlijk naar jezelf te zijn om zelf de leiding in je eigen leven te houden. Daarmee erken je jouw eigen emoties dus.

Een erkende emotie, ook een zogenaamde ‘verzwakkende’ (=onplezierige) emotie, activeert verwerking van die emotie en vervolgens uiteindelijk het loslaten ervan na vertering.
Dat is bevrijdend en dus juist versterkend!”

Maar wat nu als dit niet werkt. Als de angst zo groot is dat het simpelweg niet lukt om die te erkennen. Dan is een andere effectieve manier om van die angst af te komen door die met een andere angst te bestrijden. Dat klinkt best gek. Angst met angst bestrijden. Hoe dat werkt beschrijven we in dit artikel.

Klem zitten in de angst

Soms is angst zo groot dat het niet lukt om die toe te staan en als dusdanig te erkennen, om die te kunnen of mogen voelen dus. Omdat datgene dan zo ontzettend groot en eng voelt, dat het simpelweg niet lukt. Maar wat dan? Eigenlijk gaat het erover dat je helemaal klem zit in je angst en de bijbehorende angstscenario’s. Je kunt dan geen kant meer uit. Soms zelfs letterlijk. En dan neemt die angst dus je leven over. Heeft jou in de tang. De angst heeft het dan volledig voor het zeggen. Je zit als het ware in de gevangenis van je eigen angst.
En dan kan angst bestrijden met angst goed werken.

Angst en hooligans

Je vraagt je misschien af wat het verhaal in de introductie over hooligans te maken heeft met angst met angst bestrijden? Nou, eigenlijk is het een metafoor: Hooligans ‘spreken en verstaan ongeveer dezelfde taal’ als de relschoppers. En die begrijpen elkaar dus. Vandaar dat het zo goed werkte. Het signaal was helder en zeer duidelijk voor de relschoppers. Dus bestrijdt ‘de taal van de angst’ met het activeren van een nog pittiger angstscenario als andere methodes niet (meer) werken.

Angst met angst bestrijden

Als niets meer werkt, spreek dan die angst aan in z’n eigen taal. Het is wel handig om in dat aan-te-dragen-angstscenario in te bouwen, dat er aan het eind van dié tunnel waarschijnlijk echt wel licht schijnt. We geven een aantal voorbeelden:

Iemand heeft een fobie voor prikjes en is met geen stok naar het ziekenhuis te krijgen voor bijvoorbeeld een routine-onderzoek. Maar als zo iemand opeens te maken krijgt met een levensbedreigende ziekte is de doodsangst veel groter en lijkt de angst voor prikken te verdwijnen. Dat is een wreed voorbeeld, maar dit is wel het principe. En dit principe kun je ook gebruiken om over bepaalde angsten heen te stappen.

Een moeder die eigenlijk bang is voor water en die, alhoewel ze wel een zwemdiploma heeft, vrijwel nooit zwemt, zal echt wel in het water springen als haar kindje van twee jaar in het water valt en dreigt te verdrinken.

Of een man of vrouw die geestelijk en/of lichamelijk mishandeld wordt door de partner en die niet durft te vertrekken, zal uiteindelijk wel vertrekken als het toekomstbeeld van een levenslang durende mishandeling zeer duidelijk geschetst wordt.

Of als de bestaande geschiedenis al zeer hardnekkig en langdurend voortgaat, dat dan kristalhelder en zonder ‘goedpratende franje’ door buitenstaanders ‘de dader’ stevig geconfronteerd wordt met diens wangedrag en de bekendheid daarvan. De onbeteugelde emoties die dan bij ‘de dader’ vrij zullen komen, zoals bijvoorbeeld woede, agressie, maar ook handig manipulerend ‘gehanteerd verdriet’, zal ‘het slachtoffer’ met behulp van de angst daarvoor motiveren om zo snel mogelijk de biezen te pakken.

Dus buitenstaander: waarschuw ‘het slachtoffer’ eerst. Dan kan diegene besluiten om de biezen al te pakken voordat gebleken is dat de waarheid omtrent de werkelijke omstandigheden al aan het licht is gekomen.

Angst blokkeert of beperkt namelijk het gewone denken door sterk te focussen op het desbetreffende onderwerp.
Dat is ook vaak noodzakelijk als angst optreedt in levensbedreigende situaties.
Echter bij angstscenario’s treedt dezelfde focus op en dat werkt dan blokkerend en beperkend. Het lichaam reageert op realistische en fictieve situaties namelijk min of meer identiek.

Een angstscenario is een beperkende aanname van een situatie die zou kunnen ontstaan. Je zou kunnen zeggen dat je dan je fantasie ‘negatief-creatief’ misbruikt en je angstige gedachten blijven dan focussen (cirkelen) rondom dat angstscenario of patroon van scenario’s. Zelfs allerlei logischer scenario’s lijken dan onhaalbaar. Soms ‘woont’ iemand dan zelfs in ‘de waarheid van die angst’ en liegt zichzelf daarmee dan dus continu voor. Oftewel de angst leidt het leven in plaats van de persoon zelf. Als jij met een bepaalde angst leeft, wat is dan jouw eerste stap? Welke hooligan haal jij van stal om je eigen relschopper de deur te wijzen? Of welke hooligan moet jij spelen om een ander daar in geval van nood mee te helpen?

Greet Vonk en Anja Jongkind

Anja Jongkind en Greet Vonk werken sinds 2013 samen binnen Et Emergo en ze hebben PTG Coaching ontwikkeld. Zij zijn auteurs van het bestseller boek PostTraumatische Groei - Sterker door ellende. Daarnaast zijn zij gespecialiseerd in coaching op het gebied van bewustzijnsontwikkeling. Ze geven workshops, lezingen, inspiratiesessies en trainingen op het gebied van PostTraumatische Groei (PTG). Anja heeft meer dan 35 jaar ervaring als therapeut en coach en heeft in haar praktijk vele mensen begeleid met allerlei psychisch-/emotioneel gerelateerde klachten en stoornissen. Ook o.a. traumatische ervaringen, allerlei overbelastingsklachten en vele soorten vragen waaronder leiderschaps-, loopbaan- en zingevingsvraagstukken. Ze is 11 jaar directeur geweest van een GGZ/GZ erkende zorginstelling. Greet heeft 20 jaar ervaring als (programma-/interim)manager en directeur in de zakelijke dienstverlening en zorg. Greet heeft een brede opleidingsachtergrond. Sinds 2006 werkt zij als coach. Ze is gespecialiseerd in TSI Trimetrix ontwikkelassessments en deed een wetenschappelijk onderzoek betreffende PostTraumatische Groei (PTG). Greet geeft regelmatig lezingen/workshops op het gebied van PostTraumatische Groei (PTG). Zij doet dat voor diverse doelgroepen.