Winkelmand

Artikelen

Hoe wat je eet je gedrag beïnvloedt

We zijn gewend om menselijk gedrag te zien als een uiting van het karakter, of (wanneer je iets verder kijkt) als een gevolg van onbewuste overlevingsstrategieën. Zo kan een traumatisch verleden leiden tot gedragsproblemen zoals agressiviteit of heel timide gedrag. Dat stopt niet bij het slachtoffer zelf. Oorlogstrauma’s blijken door te werken tot in de volgende generaties.[1] Wanneer een moeder zich niet in voldoende mate aan haar baby kan hechten, zal het kind daar gedurende het hele leven last van houden. In een vorig artikel heb ik hier al meer over geschreven.[2] Ons gedrag wordt daarom voor een groot deel bepaald door ervaringen en omstandigheden uit het verleden.

Maar er is meer. De manier waarop ons lichaam met emoties omgaat, wordt geregeld door middel van neurotransmitters, stofjes in ons brein (en in de darm) die ervoor zorgen dat je op een adequate manier kunt functioneren. Dopamine en serotonine zijn de bekendste voorbeelden van neurotransmitters, maar er zijn er nog veel meer. Serotonine zorgt ervoor dat je gelukkig bent en dopamine heeft als eigenschap dat je in staat bent om te focussen en om taken te volbrengen. Bij een dopaminetekort wordt het moeilijk om aan het werk te gaan en bij een serotoninetekort ligt een depressie op de loer.

Een relatief onbekende neurotransmitter is histamine. Deze neurotransmitter is wel bekend als de stof die allergische reacties veroorzaakt, maar dat je gedrag daar ook door beïnvloed wordt, zal voor velen nieuwe informatie zijn. Histamine is een belangrijke stof om alert te kunnen zijn. Dat merk je wanneer je een anti-histaminicum slikt, daar word je slaperig van. Een teveel aan histamine zorgt voor een teveel aan alertheid en dat veroorzaakt angst- en paniekgevoelens. Ik vermoed dat er veel antidepressiva geslikt worden door mensen die eigenlijk gewoon allergisch zijn voor een bepaald voedingsmiddel.

ADHD of allergie?

Uit onderzoek van Lidy Pelsser [3] blijkt dat voeding een belangrijke rol speelt bij ADHD. Zij heeft onderzoek gedaan naar de invloed van specifieke voedingsmiddelen op het gedrag van kinderen met ADHD en wat bleek? Er was een significante afname van het typische gedrag bij de kinderen met ADHD die bepaalde voedingsmiddelen uit hun dieet weglieten. Zou ADHD dan misschien veroorzaakt kunnen worden door voedingsallergieën?

Jarenlang is ons voorgespiegeld dat voeding en ADHD niets met elkaar te maken hebben, omdat een onderzoek ooit had laten zien dat er geen verschil was in gedrag tussen kinderen die snoepgoed met kleurstoffen kregen en kinderen die dat niet kregen. Vermoedelijk klopte de onderzoeksopzet niet, waardoor we decennialang gedacht hebben dat voeding geen invloed had op gedrag. Jammer genoeg is deze gedachte overigens nog steeds gangbaar onder artsen.

Kleine tekorten maken grote verschillen

Wie gezond eet en veel nutriënten binnenkrijgt, voorziet zijn lichaam van de benodigde stoffen waarmee zijn lichaam kan functioneren. Dat lijkt een open deur, maar voor velen is dit nog steeds iets onbegrijpelijks. Omdat je het niet meteen merkt als je stoffen tekort komt, is die relatie tussen lichamelijke klachten en wat je eet, voor de gemiddelde mens niet zo duidelijk. Niet alleen organen en spieren hebben nutriënten nodig, ook om neurotransmitters te maken gebruik je voedingsstoffen.

Volgens het Voedingscentrum komen nutritionele tekorten bij een gevarieerde voeding, vrijwel niet voor in Nederland [4}. Ik denk daar anders over, naar mijn idee komen subtiele tekorten juist heel veel voor. Dan hebben we het niet over scheurbuik (een gigantisch vitamine C tekort), maar over suboptimale vitaminen- en mineralenwaarden die een disbalans veroorzaken in de vitaminen- en mineralenhuishouding.

“De gedachte dat je bij een ijzertekort ijzer moet slikken of vitamine D bij een vitamine D tekort is echt iets te simpel. We zijn geen machine waar je een beetje olie indoet als er te weinig olie is. Ook in een motor is het toch echt heel belangrijk om het lek te repareren voordat je de olie bijvult.”

Hoe zit dat? Nutriëntentekorten worden normaliter gemeten in bloed of serum, terwijl de bloedwaarden geen inzicht geven over de hoeveelheid vitaminen en mineralen die in de cellen aanwezig zijn. Bloed is tenslotte alleen maar een transportmiddel. Je weet met een bloedbepaling niet of de nutriënten ook echt gebruikt worden op de plaats waar ze nodig zijn.

Overigens is de gedachte dat je bij een ijzertekort ijzer moet slikken of vitamine D bij een vitamine D tekort echt iets te simpel. We zijn geen machine waar je een beetje olie indoet als er te weinig olie is. Ook in een motor is het toch echt heel belangrijk om het lek te repareren voordat je de olie bijvult.

Voeding maakt het verschil

Tekorten ontstaan niet zomaar, er is dan iets aan de hand wat aandacht behoeft. En dan heb je kennis nodig van de fysiologie en biochemie van het lichaam. Wie zich verdiept in die biochemische processen die betrokken zijn bij de opname, het transport, de activering en uitscheiding van nutriënten, krijgt kennis en inzicht in het ontstaan van (psychische) klachten. Dan is het helder dat een niet passend voedingspatroon uiteindelijk kan leiden tot gedragsproblemen.

Wanneer je jarenlang fastfood gebruikt, zul je tekorten krijgen in de belangrijke B vitaminen, kalium en magnesium. Maar ook als je gedurende langere tijd veganistisch eet, zonder te letten op mogelijke tekorten, is het niet ondenkbaar dat je een tekort oploopt van vitamine B12, ijzer, vitamine A, K en D. Maar ook een levenlang stress, of een opnameprobleem in de darm door ontstekingsreacties zullen nutriëntentekorten veroorzaken.  Al die tekorten hebben effect op je gedrag. Dat kan niet anders.

Gelukkig heeft onderzoek [5] aangetoond dat suppletie van een multivitaminen- en omega 3 preparaat in gevangenissen de agressie significant doet afnemen. Wanneer je begrijpt hoe het lichaam werkt, is dat niet meer dan logisch. Overigens is de kwaliteit van de maaltijden in gevangenissen (maar ook in ziekenhuizen) verre van optimaal. Extra suppletie is daarom niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk! Toch blijft het Voedingscentrum bij het standpunt dat het slikken van voedingssupplementen alleen zinvol is voor zwangere vrouwen, kinderen en ouderen.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

  1. Fossion PLeys CVandeleur CKempenaers CBraun SVerbanck PLinkowski P. Transgenerational transmission of trauma in families of Holocaust survivors: the consequences of extreme family functioning on resilience, sense of coherence, anxiety and depression. J Affect Disord.2015 Jan 15;171:48-53. doi: 10.1016/j.jad.2014.08.054. Epub 2014 Sep 16.
  2. https://www.pioniersmagazine.nl/eerste-1000-dagen-leven-gevolgen-gezondheid/
  3. Pelsser LM1Frankena KToorman JSavelkoul HFDubois AEPereira RRHaagen TARommelse NNBuitelaar JK. Effectsof a restricted elimination diet on the behaviour of children with attention-deficithyperactivity disorder (INCA study): a randomised controlled trial.  2011 Feb 5;377(9764):494-503. doi: 10.1016/S0140-6736(10)62227-1.
  4. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/voedingssupplementen.aspx
  5. https://www.tigweb.nl/TIG21-22_07_Schuitemaker.pdf
Yvonne van Stigt

Yvonne van Stigt is auteur voor Pioniers Magazine. Zij is evolutionair gezondheidsdeskundige en wordt veel gevraagd als spreker voor congressen en lezingen. Zij is afgestudeerd in de klinische Psycho Neuro Immunologie aan de Universiteit van Gerona (Spanje). Daarnaast heeft zij vijf boeken geschreven en de Oerslank organisatie opgericht. Op dit moment is Yvonne als hoofddocent betrokken bij de opleiding Orthomoleculair Epigenetisch therapeut.