Winkelmand

Artikelen

Hoe durft u?

Bij de klimaatvergadering van de Verenigde Naties hebben we Greta Thunberg, deze vraag met veel emotie zien stellen aan het publiek en aan de wereldleiders. Wat Daan Fousert daarna het meest opviel was de commotie en het commentaar op dat optreden.

Door Greta Thunbergs manier van praten – haar onverholen uiting van woede – ontstonden vele kampen met voor- en tegenstanders. Het ging niet meer over de inhoud van haar speech maar eerder over de manier waarop deze werd gebracht. Hoe dit effectiever had gekund, werd breed uitgemeten en men discussieerde over de vraag of dit nu ingestudeerd was of authentiek. Vele adviezen vlogen over het internet: hoe had Greta’s speech meer impact kunnen maken?

“Haar oproep bevatte een duidelijke boodschap en liever dan deze op te pakken gaan we in een brede en maatschappelijke discussie over hoe iets wordt geuit.”

Was haar boodschap zo confronterend dat we ons liever verschuilen achter de wijze waarop die boodschap werd uitgesproken? Durven we de onszelf niet te spiegelen aan de inhoud van haar verhaal? Haar oproep bevatte een duidelijke boodschap en liever dan deze op te pakken gaan we in een brede en maatschappelijke discussie over hoe iets wordt geuit.

Het is een Trumpiaanse methode: word je beschuldigd van iets? Ga dan direct in de tegenaanval om de aandacht om te buigen naar de ander. Het valt mij met regelmaat op dat dit, zeker als het om het milieu gaat, een veelvuldig gebruikte houding is. Ook aantonen dat we al zoveel doen, is een veel voorkomend reactie. Bedrijven doen dat middels Greenwashing: net doen of je groen bezig bent terwijl het alleen maar buitenkant is. Carla de Ruiter heeft daar in het laatste kwartaalnummer van Pioniers Magazine een goed artikel over geschreven.

De aarde gaat kapot!

Terug naar Greta Thunberg: haar boodschap was confronterend en emotioneel, maar het bevatte wel een duidelijke boodschap. De generaties voor haar (wij!) hebben het ecologisch systeem uitgehold en kapot gemaakt. En zij had alle reden om emotioneel te zijn want haar aarde is vernietigd vanuit economisch belang. Wat rest is een uitgeholde planeet die, tenzij wij ons er allemaal heel erg voor inspannen, gedoemd is te sterven. Onze economen die alleen maar gewin voor ogen zagen en het neoliberale model van groei en steeds maar meer nastreefden, waren in te grote mate, ik citeer uit Biokapitaal van Andrea Weber: ‘aanhangers van een systeem dat met ondoorzichtige, reactionaire theorieën een toestand steunen die het voortbestaan van de mens en zelfs de hele aarde bedreigt. De door de neoliberale politiek aangestuurde economen hebben altijd gedaan alsof de economische markt de enige realiteit was en het klimaat en alle andere levensvormen een soort voorraadkamer waaruit we naar believen voedsel kunnen halen, en waarin we naar hartenlust grondstoffen kunnen delven en ongelimiteerd ons afval kwijt kunnen. Ieder van ons is afhankelijk van de ecologische systemen op aarde en de prestaties en goederen die dit systeem leveren.’

“Bij feedback leren we dat het niet om de verpakking van de boodschap gaat maar om de boodschap zelf.”

Kijk in die spiegel, als je durft!

Dat is de spiegel die Greta de wereldleiders en ons daar voorhield en die we ons ter harte mogen nemen. Dus laten we alsjeblieft ophouden met hoe de boodschap gebracht wordt en ons met alles wat in ons zit, richten op wat we kunnen doen om het tij te keren. Hoe we een wereld kunnen scheppen die ook haar generatie en alle generaties daarna ten dienste kan staan. Het is een minuut voor twaalf en er is dus geen tijd meer om, zoals de band op het achterdek van de Titanic, maar door te spelen alsof er niets aan de hand is.

Bij feedback leren we dat het niet om de verpakking van de boodschap gaat maar om de boodschap zelf. De boodschap van Greta is terecht en ongeacht hoe ze het zegt moeten we ons de vraag te stellen waarom we wegkijken.

We leven binnen de begrenzing van onze biosfeer, dat is het gedeelte van de aarde waar leven mogelijk is. En deze biosfeer wordt, door de manier waarop we tot op heden hebben geleefd en nog steeds leven en consumeren veel geweld aan gedaan. Een gezonde biosfeer is van levensbelang, zeker nu we weten dat we inmiddels 60% van de grondstoffen van onze aarde hebben verbruikt. De reductie van Co2-uitstoot is van levensbelang en ook de realisatie dat ons huidige consumptie- en leefpatroon niet alleen ons schaadt maar ook de generaties na ons. Dat vraagt bewustwording en leiderschap dat zich niet alleen richt op het verdienmodel maar vooral op behouden en zekerstellen van de biosfeer.

Doorgaan zoals we al generaties doen zal onze balans in de bekende vier intelligentieniveaus onder druk zetten en schade tot gevolg hebben En dat hebben we voor een groot deel zelf in de hand.

Zullen we dan maar ophouden een oordeel te vellen over de wijze van haar boodschap en ons richten op de inhoud? Haar toon is onbelangrijk, de inhoud des te meer. Je kunt de spiegel kapotslaan maar dat verandert niets aan wat het daarvoor heeft gespiegeld.

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.