Winkelmand

Boekrecensies

Handboek voor de moderne stoïcijn van Massimo Pigliucci en Gregory Lopez

Ik houd van boeken, ik houd van lezen en ik werd getrokken door de titel, dus…makkelijke opgave een recensie te schrijven, zou je denken. Toch viel dat zwaar tegen met dit boek, niet omdat het geen goed of bruikbaar boek is, maar vooral omdat het een ‘moet-boek’ is. Wat ik daarmee bedoel is het volgende: wil je dit boek goed tot je nemen en daar een oordeel over vellen, dan ontkom je er niet aan het te gebruiken volgens de gebruiksaanwijzing van de schrijvers:

 Het boek dat voor je ligt biedt jou een heel jaar lang voor elke week een stoïcijnse oefening, ontleend aan een klassieke tekst. Het is onderverdeeld in tweeënvijftig hoofdstukken, die zijn gebundeld in drie delen. Om je in staat te stellen je vorderingen bij te houden hebben we in elk deel een vragenlijst opgenomen, die je aan het begin en na voltooiing van de bijbehorende oefening reeks kunt invullen, zodat je een beeld krijgt van de vooruitgang die je op de drie aandachtsgebieden van de stoïcijnse scholing boekt. (en hierna volgt nog anderhalve pagina met uitleg hoe je dat dan precies moet doen).

Op zo’n moment haak ik al af omdat ik niets wil moeten met een boek maar wel alles zou willen. Maar dan wel op mijn manier en als het mij uitkomt en die ruimte krijg je bijna niet. Niet gedicteerd maar uitgenodigd door de tekst of de aantrekkelijkheid van het thema. Daarbij komt, dat wil ik in staat zijn het boek echt op waarde te beoordelen, ik daar een heel jaar over zou moeten doen en pas een conclusie kan trekken als ik alle oefeningen volgens voorschrift heb ‘afgewerkt’. De uitgever noch de schrijvers zullen me het in dank afnemen als ik pas over een jaar met een recensie kom. Aan de andere kant wil ik me er ook niet vanaf maken door maar iets te schrijven zonder het boek tot me te nemen.

Reflectiemogelijkheden
Ik heb het daarom maar op mijn manier gedaan en zou de uitgever en schrijvers in overweging willen geven om mijn manier te adopteren of als optie te bieden. Mijn manier is om er gewoon doorheen te lopen en af en toe een oefening te pakken. Ik hou niet zo van de verplichtingen van zo’n dagelijks of wekelijks werkboek met oefeningen. Ik hou wel van boeken met reflectiemogelijkheden en dat is dit boek zeker.

Aantrekkelijk boek
Ik ben met deel I begonnen: ‘Het Streven’ en dat begint met de zin: ‘Er zijn drie gebieden waarop je je moet bekwamen om een volwaardig mens te worden.’

Nu moet ik toegeven dat ik, ondanks mijn verzet tegen het moeten, wel gegrepen was door de drie gebieden. Zeker toen ik las dat deze niet van de schrijvers afkomstig zijn maar van Epictetus, een stoïcijns filosoof uit de eerste eeuw na Christus. Niet dat ik het er mee eens ben, maar ze zijn op z’n minst intrigerend. Als ik verder door het boek wandel kom ik nog meer dingen tegen die me intrigeren en dat maakt het dan wel tot een aantrekkelijk boek. Zeker als het ook nog eens gekoppeld gaat worden met emoties en daar kan ik helder over zijn, die komen er in voldoende mate in naar voren of ontstaan bij jezelf als je probeert door dit boek heen te werken.

Ondanks de wijsheid van de lessen kreeg ik al werkend in het boek ook het idee dat de titel van dit boek ook had kunnen zijn ‘Stoïcijnse lessen voor Dummies’. Het bracht me ertoe even naar de achtergrond van de schrijvers te kijken: Massimo Piglliucci, een Italiaans filosoof en Gregory Lopez, een Amerikaan en dat verklaart waarschijnlijk ook dat idee van de Dummies. De reden dat ik tot die gedachte kwam ligt in het feit dat er veel wordt voorgekauwd en voorgedaan. Hoe vul ik mijn oefeningen in, hoe beantwoord ik de vragen, hoe kijk ik terug op wat ik gedaan heb, etc. etc.

Wijze les
Het grappige is dat dit boek, en zo is het waarschijnlijk ook bedoeld, een aardige confrontatie is met mijzelf. Ik hoef me niet af te vragen waar mijn verzet vandaan komt. Het heeft namelijk alles te maken met de dwangmatige toonzetting en opzet van het boek. De omschrijvingen van dit boek op bijvoorbeeld bol.com leren mij dat er niet eerder een praktischer boek over het omgaan met stress en spanning was verschenen.

Ik besluit te doen wat het boek me voorschrijft in hoofdstuk 2, namelijk me volledig te richten op wat volledig in mijn macht ligt, het boek beschouwen en er doorheen dwalen. En het grappige is dan dat ik inderdaad delen en onderdelen tegenkom die mij intrigeren en aan het werk zetten, zoals de opdracht van week 20: ‘Spreek weinig en met zorg’. Juist in deze coronatijd, waarin ik het boek tot me neem, zie ik heel veel mensen dingen twitteren en schrijven die me niet uitnodigen daarop te reageren, maar me juist terughoudend maken en bijna tot zwijgen brengen. De wijze les van Epictetus is om bij voorkeur je mond te houden en alleen te spreken over het noodzakelijke en dan nog met weinig woorden. Heerlijk en zo wijs!

Zelfreflectie
Zo wandel ik, geheel tegen de instructie van de schrijvers in, door hun boek. Ik lees veel wijze lessen van filosofen en ik bekijk hoe de schrijvers hun oefeningen hebben opgebouwd. De eerlijkheid gebied me te zeggen dat het veelal goede en bruikbare oefeningen zijn die veel ruimte laten voor zelfreflectie. Dat is zeker de opzet van het boek en dat werkt. Wat me vooral erg aanspreekt zijn de diverse teksten van filosofen.

Werkboek
Mijn conclusie is, dat het een werkboek is en zeker geen makkelijke roman of een makkelijk studieboek. Je moet wel aan de slag en ook al heb ik het niet doorgewerkt zoals de schrijvers het bedoeld hadden, toch heb ik genoeg oefeningen ‘gedaan’, om te kunnen beoordelen dat ze waardevol zijn en soms ook je ogen openen.

Ondanks de teksten van de oude filosofen, leest het boek in het geheel gemakkelijk. Je hoeft je nergens af te vragen wat je te doen staat omdat dit, zeer gedetailleerd en uitvoerig beschreven is. Je wordt goed bij de hand genomen en als je daarvan houdt, dan is het een boek voor jou. De beschrijving dat het een praktisch en handzaam boek is om te leren omgaan met stress en spanning, klopt helemaal. Daarbij komt dat het weer eens een andere benadering is, dan een therapeutische. Het is een boek voor zelf-therapie. En als dat dan werkt voor de € 24,99 die je ervoor moet betalen, dan is dat een goedkope behandeling geweest.

Tweeënvijftig weken
Wat me, ondanks mijn verzet in het begin, wel aanstaat, is het feit dat je er tweeënvijftig weken over mag doen. Vereist wel discipline waarbij het heel doenlijk is om af en toe eens een weekje over te slaan. Kortom een interessant, leesbaar en bruikbaar boek waar ik, mezelf kennende, zeker nog wel eens naar terugpak al was het maar om nog een paar oefeningen te doen.

Info:
Handboek voor de moderne Stoïcijn
Uitgever: Ten Have
ISBN:9789025907419
Prijs: € 24,99
Bestellen

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.