Artikelen

Gek van leren!

Wat is leren? Niemand weet het echt. Het schijnt een complex samenspel van zien, horen, voelen, ruiken, proeven, ervaren, combineren en herinneren te zijn waardoor kennis en vaardigheden verworven worden. Er spelen allerlei biochemische, hormonale, mentale, emotionele, spirituele en sociale processen een rol en zelfs met alle kennis die op dit gebied verworven is weten we het eigenlijk nog steeds niet. We kunnen dus vooral ontdekken wat leren is door waar te nemen wat werkt en wat niet werkt. Door te onthouden wat lukt, en wat niet lukt. En eigenlijk doen we dat de hele dag door, iedere week, elke week van elke maand, en dit ieder jaar een heel jaar lang, ons hele leven lang. We kunnen niet niet-leren.

De afgelopen dertig jaar heb ik me op allerlei manieren bezig gehouden met leren en leerprocessen. Ik heb over leren gestudeerd in de tijd dat ik geschiedenis en filosofie studeerde aan de Rijks Universiteit in Groningen. Ik heb leren aan den lijve ondervonden en al ervarend onderzocht op de toenmalige Akademie Voor Ekspressie en Kommunikatie in Leeuwarden.  Ik heb me er in verdiept tijdens mijn opleiding tot Gestalt therapeute en tijdens mijn leerschool als sjamane. Ik heb voorgeschreven gekregen wat leren is en hoe het werkt tijdens mijn opleiding tot docente basisonderwijs aan de Hanzehogeschool en mijn opleiding tot docente Nederlands aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. Nu, in mijn eerste jaar binnen het democratisch onderwijs, leer ik opnieuw, iedere dag.

Toetsing

Het schooljaar wordt bij ons afgesloten met een evaluatie en toetsing. Iedereen laat in de laatste weken in een presentatie van zo’n 15 minuten de anderen ervaren hoe het schooljaar voor hem of haar is geweest, wat voor waarde hij of zij daaraan toekent en wat de plannen zijn voor het komende jaar. Voor de begeleiders komt daar een spannend moment bij: is hun aanwezigheid, hun begeleiding zodanig geweest dat de studenten volgend jaar weer met ze in zee willen? Hierover wordt volgens de sociocratische principes gestemd na iedere presentatie van een begeleider.

Mijn beurt is op maandag 11 juni, het gekkengetal. Dat past wel bij mij. Want je moet wel gek zijn om een net verworven vaste baan met een behoorlijk goed salaris op te geven voor een onzeker bestaan als zzp’er in het onderwijs, en dan nog wel aan zo’n pas beginnende loot van het onderwijs als het democratisch onderwijs. Je moet wel gek zijn om dit vier dagen in de week te doen. Je moet wel gek zijn om regelmatig met de studenten op de trampoline te staan, iets wat ik in het begin doodeng vond. Nog gekker moet je zijn om op te houden met studenten iets te leren en in plaats daarvan met ze mee te bewegen. Toch schept juist dat ruimte voor leren.

[wcm_nonmember]
Wil je de rest van dit artikel lezen? word dan lid!
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]

“Ze vonden het heel wonderlijk: met iets bezig zijn terwijl je tegelijkertijd iets anders doet? Waarom zou je dat willen?”

Belangrijke dingen leren

Ik zat met drie studenten op de trampoline. We speelden het wolvenspel: hierbij is iedereen een zelf gekozen dier en met elkaar beleven we avonturen die we al fantaserend creëren. Vaak word ik gebombardeerd tot moederwolf, zijn degenen die kiezen voor wolf mijn welpen en de andere dieren zijn ‘de vijand’. Het doel is het bezit van de trampoline, het wolvenhol. We spelen het spel regelmatig en iedereen heeft er veel plezier in. Er begon me echter wel iets op te vallen. Meestal ben ik namelijk degene die het eerste stopt met het spel, ver voordat de anderen er klaar mee zijn.

Afgelopen week vertelde ik al stuiterend op de trampoline aan de studenten wat zich binnen in mij afspeelde in plaats van alleen maar te zeggen dat ik geen zin meer had en weg te lopen. Ik denk namelijk tijdens het spelen vaak aan allerlei meta-taken zoals verslaglegging en vergaderen, plannen en organiseren. Dan krijg ik de drang om die dingen ook te gaan doen en verlies ik mijn belangstelling voor het spel.

De studenten luisterden serieus. Ze vonden het heel wonderlijk: met iets bezig zijn terwijl je tegelijkertijd iets anders doet? Waarom zou je dat willen? Het leek ze alleen maar verwarrend en irritant. En ze vertelden me ook dat ze dit vaker bij me gemerkt hadden tijdens het spel en tijdens andere activiteiten. Ter afsluiting van het gesprek zei één van hen: “Nou, wat ga je nu doen? Je kan al die ‘belangrijke’ dingen (rollen met de ogen en een grote grijns) doen, of je kunt met ons blijven spelen, mamawolf.” Deze student was zich bewust geworden dat je, ook al ervaar je verschillende dingen, toch de keuze houdt voor dat wat je werkelijk wilt doen, juist doordat ik mijn ervaring met hem gedeeld had. Dit inzicht gaf hij mij terug. Beiden hadden iets belangrijks geleerd. Hij is overigens acht jaar.

Jij en ik in het moment

Iedere keer dat ik merkte dat de laptop met taken riep, herinnerde ik me zijn woorden, wel twintig keer tijdens het spel. Iedere keer weer koos ik om opnieuw het spel in te gaan, te blijven en te genieten van de studenten en de verrukkelijke fantasierijke wereld waar ze me in brachten, doorspekt met game-elementen en fragmenten van populaire muziekjes. Om me weer over te geven aan de beste manier van leren: spelen. Na afloop van het spel bedankte de student me voor mijn ontboezemingen. Hij vertelde me dat hij vaak moest nadenken aan de hand van de dingen die ik over mezelf vertel en dat hij dan opeens meer snapt van het leven en de wereld.

Zo gek is het hier dus: in het democratisch onderwijs is er niets anders dan jij en ik en het moment. In dat moment vindt het wonder van leren plaats, dat samenspel van betrokkenheid, zien, horen, voelen, ruiken, proeven, ervaren, combineren en herinneren, in het hier-en-nu, in contact met mezelf, de ander(en) en de omgeving. Dat zal waarschijnlijk de kern van mijn evaluatie worden, dat ik dat weer heb mogen leren dit jaar en dat ik hoop dat de anderen ook dingen van mij geleerd hebben. Dat ik dolgraag door wil gaan met leren op deze rijke, totale en zinvolle manier en dat ik niets liever wil dan anderen ook deze fantastische, magische, bijzondere en alledaagse ervaring bieden. Dat er ondertussen onder andere ook nog geleerd is om op basisniveau een Frans gesprek te voeren en met tien vingers blind te typen, dat er prachtige werkstukken gemaakt zijn, dat het werken met de tafels en breuken verder ontwikkeld is, dat een gezond paard gered is van de slacht en dat studenten zelfstandig kunnen onderhandelen met gemeenteambtenaren is dan mooi meegenomen.

Wat ik opnieuw geleerd heb. is dat leren zich niet in hokjes en vormen laat vangen. Juist dan gaat het als een trein, 24 uur per dag, zeven dagen in de week, 52 weken in het jaar. Ik hoop van harte dat de studenten mij volgend jaar terug willen zien. Want ik ben nog steeds gek van leren!

[/wcm_restrict]

Maria Schuitemaker

Maria Schuitemaker heeft een aantal artikelen geschreven voor Pioniers Magazine. Zij is pionier in hart en nieren. Zij is gegrepen door de combinatie van heling en onderwijs als middel tot bewustwording en persoonlijke ontwikkeling. Zij heeft zich in de loop van de jaren geschoold als Gestalttherapeute, docente basisonderwijs en docente Nederlands voor het voortgezet onderwijs. In het reguliere onderwijs stuitte zij op een dichtgeplakt systeem, dat geen ruimte biedt voor persoonlijke ontwikkeling en bewustwording. Vandaar dat zij opnieuw haar eigen weg ging, dit keer als zzp’ster met haar eigen bedrijf genaamd ‘Licht Leren’. Ze werkt voor verschillende opdrachtgevers, waaronder de Ontdekking, sociocratische school Drenthe e.o. Hier vinden studenten en begeleiders samen telkens weer het nieuwe – en eigenlijk oude - leren uit. Een leren dat uitgaat van de natuurlijke nieuwsgierigheid van mensen, jong en oud. Een leren dat uitgaat van het hart, en van verbondenheid. Maria’s grote kracht is dienend leiderschap.