Artikelen

Geef richting, een gedeelde droom vanuit inspiratie

Richting en invulling geven aan een toekomstige droom is niet iedereen gegeven. Toen ik een paar jaar geleden in Barcelona was en natuurlijk de Sagrada Familia bezocht, vielen me twee dingen op die met dit thema te maken hebben. Op de eerste plaats de basiliek zelf. Stel je eens voor dat Gaudi, de architect van de basiliek, in 1883 de opdracht kreeg overgedragen van een andere architect. Gaudi wilde dat deze basiliek de wereld zou raken en dat deze, zowel in architectuur als in uitstraling totaal anders zou worden dan wat men gewend was. Aanvankelijk bedacht hij dat hij 10 jaar nodig zou hebben, maar eenmaal begonnen realiseerde hij zich dat dit veel langer zou duren en dat hij zelf nooit de voltooiing van de basiliek zou meemaken. Dat betekende dat hij anderen mee moest meenemen in zijn ‘droom’.

Om dat te realiseren, bouwde hij maquettes en maakte hij vele tekeningen om daarmee richting te geven aan het ‘eindproduct’. Hij nam anderen mee in zijn droom op een dusdanige wijze dat het ook hun droom werd. Toen hij in 1926 overleed, kon men verder met de bouw van de basiliek. Zelfs toen in 1936 door een grote brand veel tekeningen en maquettes verloren gingen, waren zijn opvolgers in staat om uit de restanten van de brand voldoende materiaal terug te vinden om in zijn stijl verder te gaan met de bouw, zij het dat zij op hun manier ook een eigen stempel drukten op de basiliek. Het bleef de visie van Gaudi die alle betrokkenen daarna inspireerde tot completering. We leven nu in 2017 en volgens de planning moet de basiliek in 2026 klaar zijn, honderd jaar na het overlijden van de meester.

“Terugdenkend aan hoe hij ons door de basiliek leidde, kan ik me alleen nog zijn passie in zijn verhaal herinneren en alle beelden die op mijn netvlies zijn gekomen. Ik herinner me niets meer van die duizenden die er ook rondliepen. 

Een ander voorbeeld van richting geven, heeft ook met de Sagrada Familia te maken en wel met de wijze waarop onze gids ons door de basiliek loodste. Je moet je voorstellen dat er duizenden bezoekers per dag komen en toen wij onze eerste stappen in de basiliek zetten is dat ook wat je opvalt en je vraagt je af of je in staat bent iets te zien van de schoonheid van de basiliek. We stonden in contact met onze gids door middel van een oor telefoontje. Vanaf het moment dat deze was ingeschakeld en onze groep met hem ‘verbonden’ was, tilde hij ons als het ware uit de menigte en begon met passie te vertellen over de basiliek, de organische bouwstijl en de wijze waarop gebruik gemaakt was van zonsopkomst en zonsondergang. Terugdenkend aan hoe hij ons door de basiliek leidde, kan ik me alleen nog zijn passie in zijn verhaal herinneren en alle beelden die op mijn netvlies zijn gekomen. Ik herinner me niets meer van die duizenden die er ook rondliepen. Het vuur in zijn verhaal en de manier waarop hij met ons de rondgang deed, maakte het alsof wij alleen met hem in de basiliek waren. Hij gaf richting tijdens onze zwerftocht door de kerk, waardoor het leek alsof het mijn eigen zwerftocht was. Zijn passie werd onze passie. Zijn verhaal werd ons verhaal. Zijn tocht door de basiliek werd onze tocht.

Er zijn veel voorbeelden te noemen van leiders die mensen meenemen in hun passie, in hun droom. Denk maar eens aan Martin Luther King’s “I have a dream”. Een droom die nog steeds leeft en waar nog steeds gevolg aan wordt gegeven. Of neem Barack Obama met zijn droom over een gezondheidsverzekering voor alle Amerikanen.”Yes, we can!” was zijn veel gebezigde en met passie uitgeroepen kreet. U hoort hoe hij het zegt: “We can,” niet: “I can.” In het ‘We’ verbindt hij anderen aan zijn droom. Als we even bij dit voorbeeld blijven, is het leuk om de vergelijking met Trump te maken. Over Obamacare sprak hij in termen van “I will put an end to this,” Niet in het meervoud, maar in het enkelvoud en dan sta je alleen en blijf je alleen staan. Zelfs mensen van zijn eigen Republikeinse partij lieten hem in de steek bij een poging de Obamacare af te schaffen.

Dichter bij huis is er het voorbeeld te vinden van Querijn Bolle, de oprichter van MARQT. MARQT is een supermarkt op idealistische gronden omdat Querijn Bolle, zoals hijzelf zegt,  genoeg had van het verkopen van rommel zoals in de tijd dat hij bij Ahold werkte. Inmiddels heeft hij een aantal supermarkten volgens dat concept geopend omdat hij mensen enthousiast wist te maken met zijn droom. Ondanks het feit dat zijn producten, die allemaal duurzaam en biologisch zijn, over het algemeen duurder zijn dan bij andere supermarkten, blijven de klanten bij hem kopen omdat ze zich zijn droom eigen hebben gemaakt.

“Richting geven, een van de zes kenmerken van Servant-Leadership, is dus niet commanderen of doelstellingen dicteren, maar is het proces van inspireren, waardoor men zich gaat identificeren met jouw droom.”

Antoine de Saint-Exupery zei eens: ‘Om mensen een schip te laten bouwen moet je hen het verlangen naar de zee bijbrengen’. Dat is de manier om een ander te verbinden met jouw droom. Richting geven, een van de zes kenmerken van Servant-Leadership, is dus niet commanderen of doelstellingen dicteren, maar is het proces van inspireren, waardoor men zich gaat identificeren met jouw droom. Daarmee wordt het een gedeelde droom en vindt men de kracht en de overtuiging om deze te realiseren, zelfs als je er niet meer bent. De Sagrada Familia is daar een prachtig voorbeeld van.

Maar, hoor ik je denken, daar zijn toch ook een structuur en regels aan verbonden waar mensen zich aan hebben te houden? Natuurlijk en dat is ook heel normaal. Dat zijn de contouren waarbinnen een droom gerealiseerd kan worden. Mensen hebben ook behoefte aan contouren en aan een zekere structuur, mits deze zijn neergelegd om de droom, hun droom te verwezenlijken. Gaat het altijd makkelijk? Nee. Kijk naar Ricardo Semmler (bekend om de radicale vorm van industriële democratie die hij introduceerde) en de verwezenlijking van zijn droom. Dat is bijna ten koste gegaan van zijn bedrijf en toch heeft hij doorgezet en zijn mensen meegekregen in zijn droom omdat hij hiervan uiteindelijk hun droom heeft gemaakt of op z’n minst de gelegenheid heeft geboden om hun persoonlijke dromen te kunnen verwezenlijken via zijn droom.

Het stellen van contouren helpt je de richting te sturen op basis van waarden en competenties. Het stelt je ook in staat bepaalde processen met elkaar vast te leggen die je kunnen ondersteunen in de realisatie van je droom. Op die manier maak je een droom toekomstbestendig en borg je resultaat op langere termijn. Al deze elementen vind je terug in de manier waarop Gaudi zijn droom heeft vormgegeven, terwijl het ook de manier is waarop je organisaties succesvol laat groeien. Het ontwikkelen van je mensen, binnen de contouren van je visie werkt twee richtingen op: enerzijds bied je hen de mogelijkheid hun dromen waar te maken en anderzijds maak jij jouw droom waar. De wet van de wederkerigheid.

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.