Winkelmand

Artikelen

Een economie van geven

De standaard definitie van economie, zoals ik het nog op school leerde, is: ‘de rationele verdeling van schaarse goederen’. Als je deze definitie al aan jonge mensen meegeeft, dan is de eerste en menselijke respons om zo veel mogelijk van deze schaarse goederen te verwerven. Dat heeft geleid tot stammenoorlogen, feodalisme en uiteindelijk kapitalisme – in feite andere benamingen voor hetzelfde gevecht om méér.

Hoe zou de wereld eruitzien als we de ‘schaarste’ uit die definitie vervangen door ‘overvloed’? En ‘rationele verdeling’ door ‘creatieve schepping’? Deze nieuwe definitie heb ik niet zelf bedacht, maar komt van Ellen de Lange-Ros, die een studie maakte van de energie van overvloed. Want stel je eens voor wat er gebeurt als je niet langer vecht om een stukje van de taart, maar hele nieuwe taarten bakt? Dan geef je met plezier ook delen van je taart weg. Er is genoeg. Er is zelfs meer dan genoeg.

Wat is schaarste dan precies? En wat is overvloed? Veel dingen worden gezien als schaars terwijl ze eigenlijk in overvloed aanwezig zijn. Tijd bijvoorbeeld – iedereen lijkt er een tekort aan te hebben, maar elke dag opnieuw krijg je onbeperkt vierentwintig uur om te besteden. Met iedere nieuwe dag wordt het automatisch aangevuld. Ook geld is niet veel meer dan ruilmiddel dat door overheden in oneindige hoeveelheden bijgedrukt kan worden. De goudstandaard – elke euro moet vertegenwoordigd zijn door een gelijke hoeveelheid goud in bezit van de overheid – is lang geleden losgelaten. De enige restrictie voor het overvloedig bijdrukken van geld zijn internationale afspraken om inflatie te voorkomen. Geld stroomt. Het is niet iets dat je kunt ‘hebben’ – het is er even en daarna geef je het weer door. Het papier waarop geld gedrukt wordt staat voor een afspraak van een waarde, maar heeft zelf geen waarde.

Mensen die nu schulden hebben of krap bij kas zitten zullen het hiermee niet eens zijn. Het is ook heel moeilijk om op het moment dat je in de energie van schaarste zit, te durven denken aan overvloed en delen. Dat komt omdat we gewend zijn te letten op gevaar. Het is puur overlevingsdrang en dat zit in onze genen. Te weinig geld levert direct gevaar op en dus is dat het enige waarop je focust als je in die situatie zit. Er is geen ruimte in je hoofd om op creatieve manieren te scheppen, om overvloed te zien en vanuit die overvloed te geven. Toch geloof ik dat het collectieve bewustzijn aan het veranderen is.

Ik zie langzaam – maar zeker – een nieuwe economie ontstaan die draait om creëren en delen. Het begint bij voorzichtige veranderingen in de traditionele economie, zoals deelauto’s en Airbnb. Daarnaast merk je aan de successen van onder andere Marie Kondo (het boek ‘Spark Joy’) en de overvloed aan opruimtips, dat we langzaamaan beseffen dat we misschien wel genoeg hebben. Door alles weg te doen waarvan je niet blij wordt, ben je dankbaarder voor wat je overhoudt. En dankbaarheid is de belangrijkste onderliggende stap voor een gevoel van genoeg – of zelfs overvloed.

Wie zich oefent in dankbaarheid zal niet plotseling zijn of haar bankrekening zien groeien. Maar wat er wel gebeurt is een plotseling besef van ‘genoeg’. Voor ieder mens is de grens van genoeg anders, maar voor iedereen geldt dat je hierdoor in een opwaartse spiraal van dankbaarheid en genoeg-besef komt, en vanuit het gevoel van genoeg ook overvloed gaat ervaren. Wie genoeg heeft en een beetje meer krijgt, zal makkelijker kunnen geven. Of het nou tijd, liefde of geld is. Wie ‘genoeg’ ervaart is in staat om zelf overvloed te scheppen. Ook dit zal voor iedereen anders zijn – waar ervaar je ‘genoeg’ en vanuit welke overvloed kun en wil je delen? Doe dus niet alleen wat je nu doet, maar doe net iets meer, geef net iets meer. Hou waar je goed in bent niet alleen voor jezelf, maar deel het met mensen die het kunnen gebruiken. Geef je tijd, je talent en waar mogelijk ook geld. En ervaar hoe dat direct een gevoel van overvloed oplevert.

Want schaarste zorgt voor zorgen, voor altijd te weinig, voor afgunst en een ‘ik win, jij verliest’-mentaliteit. Willen we zelf in die lage energie leven? Willen we dat de jongeren van nu meegeven? ‘Vecht om jouw deel, want er is nooit genoeg’? Ik kies ervoor om dankbaar te zijn voor wat ik heb, en voor het besef van genoeg. Ik kies voor een definitie van economie vanuit het gevoel hoe ik zélf wil leven: creatief en creërend. Vanuit overvloed.

Erica Pierik

Erica Pierik (1975) is auteur voor Pioniers Magazine. Zij woont samen met haar man en twee katten in Amsterdam West. Samen kwamen ze erachter dat ze bewuster en duurzamer wilden leven, met een minder grote voetafdruk en met meer liefde voor de omgeving. Ze hebben daarom een paar jaar geleden een groot en duur appartement in Oud Zuid verruild voor een kleine, betaalbare woning in Bos en Lommer, zodat Erica haar stressmakende baan op kon zeggen. Nu werkt ze voor zichzelf als tekstschrijver (Buro Mani), heeft ze jaloersmakend lage hypotheeklasten en inspireert ze graag anderen om net als zij te leven volgens eigen kernwaarden.