Artikelen

De echte oplossing voor teveel stress is de oorzaak kennen

We lopen in het bos. Ik werk al weken drie dagdelen per dag, weet dat dit teveel is, heb nog geen tijd genomen om het te veranderen en krijg dan een mail met pittige kritiek. We gaan in gesprek. Het eerste wat er gebeurt is echter dat ik explodeer. Voor iemand die dialoog, samenwerken en persoonlijke verantwoordelijkheid hoog in het vaandel heeft, vlieg ik met Formule-1-snelheid uit de bocht.

Neem jij wel eens teveel hooi op je vork, ervaar je teveel stress en is ontspanning dan ver te zoeken? Je weet dat het anders moet, maar het lukt je niet?

Het wereldrecord 100 sprint voor mannen van 9.58 seconde staat op naam van Usain Bolt. Niemand verwacht van hem dat hij met dezelfde snelheid een 42,195 kilometer lange marathon rent. Toch is dit wat mensen van zichzelf eisen wanneer ze langdurig teveel hooi op hun vork nemen. Langdurige blootstelling aan hoge stresslevels is schadelijk voor o.a. ons immuunsysteem, onze spijsvertering en ons hart.

De waarom-vraag is jouw sleutel tot jouw oplossing

Er is geen one-for-all-pilletje voor minder stress, minder hooi en meer ontspanning. Daarbij geldt: zoveel mensen, zoveel lijven, zoveel verschillende genen en zoveel verschillende reacties op stress. Daarnaast zijn er net zo veel oorzaken waarom mensen te veel hooi op hun vork nemen en stress ervaren.

We kunnen wel aan de gevolg-kant aan de slag gaan met het zoeken naar een oplossing, maar daarmee nemen we de oorzaak niet weg. Er zijn tientallen oorzaken te benoemen, ik licht er vier toe.

Vier mogelijke oorzaken van stress

  1. ‘pleasing’
  2. enthousiasme
  3. moeten
  4. afwezigheid

Vanuit ‘pleasing’ ben je vooral bezig om het iedereen naar zijn of haar zin te maken. Angst en onzekerheid om erbij te horen, gezien te worden en geliefd te willen zijn, maken dat jouw aandacht vooral uitgaat naar de behoeften van anderen in plaats van wat je zelf nodig hebt.

Vanuit enthousiasme ben je non-stop enthousiast en zit er geen rem op waar jij zin in hebt, wat je aanpakt en waar je energie aan geeft. Alhoewel een hoge mate van enthousiasme fantastisch is en zeer bruikbaar voor bijvoorbeeld de uitdagingen van het ondernemerschap, loop je het risico op doordraven en daarmee op uitputting.

Vanuit moeten heb je innerlijke overtuigingen die jou sturen en die, als ze sterk genoeg zijn, ook maatgevend zijn voor wat jij vindt dat anderen moeten doen. Het effect? Perfectionisme, dadendrang, resultaat- en prestatiegerichtheid, maar ook altijd maar zorgzaam en dienstbaar moeten zijn. Waar je jezelf kunt betrappen op gedachtes als: “ik moet, dit moet, het moet, wij moeten,” is de kans klein dat je tijdig op de rem staat. Kleiner dan wanneer je zou denken: “wat is er nu mogelijk, zinvol en redelijk binnen de huidige (rand)voorwaarden?”

Vanuit afwezigheid ben je onvoldoende in je lijf aanwezig om de signalen op te vangen die je lijf afgeeft wanneer de stress niveaus te hoog worden. Het is alsof je op de automatische piloot naar huis rijdt, maar alle rode stoplichten negeert. De impact daarvan is kristalhelder, maar ditzelfde gebeurt in ons lijf wanneer we niet ‘thuis’ zijn in het moment.

Hoe vind je een oplossing?

Inzicht in wat de oorzaak is voor waarom jij teveel hooi op je vork neemt, maakt het makkelijker om je eigen stresslevels aan te pakken, doordat je weet vanuit welke ingang je aan de slag kunt.

Als je vooral vanuit pleasing opereert, moet je leren om nee te zeggen tegen anderen en ja tegen jezelf. Dit betekent: leren focussen op wat jij zelf belangrijk en waardevol vindt. Jouw ingang tot een oplossing wordt vooral gevormd door je gevoelens en emoties in relatie tot anderen.

Als je vanuit enthousiasme te veel doet, moet je leren om nee te zeggen tegen je zoveelste spontane idee en ingeving. Je wilt een pas op de plaats kunnen maken vóórdat je ja zegt. Jouw ingang is de laag van energie: hoeveel heb je en waar wil jij dit aan spenderen?

Als je met name in termen van moeten denkt, ga je aan de slag met je overtuigingen en is jouw ingang de laag van het denken. Je kent vast de uitdrukking: “wat je zegt ben je zelf,” maar wat dacht je van: “wat je denkt, ben je zelf”? Gedachtes staan meer dan eens aan de basis van situaties waarin we ons terugvinden.

Als je, tot slot, vanuit afwezigheid stress ervaart, betekent dit dat contact maken met je lijf op de eerste plaats komt. Je kunt gaan sporten, dansen, een massage boeken, naar de sauna, zwemmen, wandelen, mediteren of bijvoorbeeld meer slapen. Jouw ingang zijn de signalen van je lijf.

Drie tips die je meteen kunt toepassen

Jouw oorzaak achterhalen, vraagt om een reis naar jouw binnenwereld. Wil je dit gedegen doen, dan is mijn ervaring als coach dat dit tijd kost. Tijdgebrek is echter meestal een belangrijke factor in het ervaren van stress. Daarom drie tips die je meteen kunt toepassen.

Tip 1 – zet push-notificaties uit

App’s en programma’s op je smartphone, tablet en laptop maken (meestal) onderscheid tussen push- en pull-notificaties. Push betekent dat zij jou waarschuwen bij nieuwe berichten, pull betekent dat jij die berichten ophaalt wanneer je wilt. Met pull word je niet langer gestuurd door een softwareprogramma (!).

Tip 2 – doe aan digital detoxing

Ik plan elke maand een dag in waarin alle digitale apparaten uitgaan. Ik ben dan een hele dag offline. Meestal kies ik hiervoor een weekenddag, maar dat bepaal je zelf. De prikkelarme omgeving en energie die daardoor ontstaat en vrijkomt, maakt dat jouw lijf dieper kan ontspannen.

Tip 3 – werk in tijdsblokken

Bepaal voor elke taak die je gaat uitvoeren, hoe lang je ervoor wilt nemen. Zet je alarm en stop als het alarm afgaat. Ben je nog niet klaar, neem een pauze en ga op dezelfde manier verder met een nieuw tijdsblok. Je bouwt zo ontspanmomenten in, dat helpt voor meer creativiteit én je krijgt inzicht in hoe lang je taken daadwerkelijk duren. Deze kennis zet je vervolgens in om weer controle over je agenda te krijgen.

De kritiek blijkt voor 95% onterecht. We streven hetzelfde doel na, maar verschillen in onze aannames. Dit stemt hoopvol, want het geeft ruimte voor dialoog over die aannames. Mijn persoonlijke les? Schoenmakers lopen op versleten schoenen! Ik mag dan ondernemer-kostwinners begeleiden bij hun reis naar binnen en projectmanager zijn, ook ik heb die reis naar binnen regelmatig te maken. Dit keer ging het bij mij om mijn ‘moeten’ en ‘enthousiasme’ die me in de weg zaten. Mijn oplossing? Een extra digital detox dag, een massage en een vervolggesprek.

 Hoe doe jij dat en welke tips zou jij geven als het gaat om minder stress en meer ontspanning?

Madeleine Boerma

Madeleine Boerma (1966) schrijft over ondernemen, duurzaamheid en persoonlijk leiderschap. Als ondernemer combineert ze werken als internationaal projectmanager onder eigen naam, met het begeleiden van ondernemer-kostwinners via Het zakelijke hart. Ze is tevens auteur van het gelijknamig boek Het zakelijke hart. In haar vrije tijd houdt ze zich bezig met de energietransitie, heeft ze een lokaal klimaatakkoord gerealiseerd en heeft ze als hobby bushcraft: leren leven in en met de natuur.