Artikelen

Door welke bril kijk jij?

Een frisse blik op de derde levensfase

‘Ouderen (= mensen boven de vijftig) zijn niet flexibel, niet productief, betweterig, te duur en hebben een hoger ziekteverzuim’. Zo luidt de pakkende samenvatting van het vigerende beeld van werkgevers in het tv-programma Zembla over vijftigplussers en werk.
Wie boven de vijftig en werkloos is, loopt na het zien van deze documentaire ernstig risico acuut depressief te worden. Althans, als je je identiteit laat bepalen door de collectieve beelden en overtuigingen over wie jij bent. Die kans is voor ons allemaal redelijk groot.

Wij zien de wereld en onszelf door onze bril van beelden en overtuigingen waarmee we, al dan niet bewust, zijn opgevoed. In de loop van ons leven wordt dit aangevuld met collectieve overtuigingen binnen de cultuur waarin we leven.

Vaak zijn wij ons niet eens bewust van door welke bril we kijken, omdat je de bril zelf niet ziet, maar alleen dat waar we naar kijken. Toch bepaalt die bril als een filter wat we zien en ook in hoge mate hoe wij dat beleven en hoe we onszelf ervaren.

Extra levensfase
De bril waarmee we in onze westerse cultuur naar ouderen kijken, is in hoge mate gekleurd door ‘een probleem’. Bovenstaand citaat is slechts één van de vele voorbeelden hiervan. De beelden en overtuigingen die hierbij horen lopen echter ver achter bij de feiten. Zo is het bijvoorbeeld een feit dat wij er de laatste decennia een hele levensfase hebben bij gekregen. We leven gemiddeld maar liefst 30 jaar langer dan onze grootouders, in relatief grotere gezondheid!
Wat vroeger de fase van ouderdom was, is nu de fase van middelbare leeftijd.

Hoog tijd dus voor een nieuwe bril. Een bril die de potentie van deze nieuwe levensfase laat zien en ons helpt te ontdekken hoe die nieuwe levensfase constructief en creatief kan worden benut om een bijdrage te leveren aan een samenleving die te maken heeft met grote uitdagingen. Dat zou leiden tot een heel ander, inspirerend programma over vijftigplussers en werk.

Transitie
Op persoonlijk niveau is de overgang naar de derde levensfase een transitie waarin we grote veranderingen doormaken. Fysiek, mentaal, emotioneel en soms ook spiritueel.
Bij vrouwen gaat deze transitie (deels) gepaard met de fysieke overgang, wat nog extra turbulentie kan toevoegen. Dit transitieproces vraagt dan ook om herbezinning, een reflectie op wie we tot nu toe zijn geweest, welke beelden en overtuigingen we over onszelf hebben en over het leven, wie we de komende fase van ons leven willen en kunnen zijn en wat/hoe we in die nieuwe fase willen bijdragen aan de wereld, klein of groot. Zodat we bewust, bezield en vol energie ons leven kunnen vervolgen.

Beelden en overtuigingen
Een belangrijk deel van deze transitie bestaat uit het bewust worden van onze  beelden en overtuigingen. Door welke filters kijken we naar ouder worden en naar onszelf als ouder wordende vrouw? Om bewust keuzes te maken in wie wij willen zijn in de volgende fase van ons leven, is het nodig om de filters waarmee wij kijken naar de wereld en naar onszelf onder de loep te nemen. Om bewust te onderzoeken welke filters oud en versleten zijn en ons niet meer dienen en hoe we die kunnen achterlaten.

Zo kwam ik er bijvoorbeeld achter dat ik mezelf altijd had geïdentificeerd met de rol van werknemer en niet van ondernemer. Weliswaar een werknemer die veel initiatief en verantwoordelijkheid nam en graag zoveel mogelijk autonoom werkte, maar toch als werknemer werd aangestuurd door een baas en een gezamenlijk organisatiedoel. Aanbeland in de derde fase van mijn leven werd me uiteindelijk duidelijk dat ik alsnog mijn eigen praktijk moest opzetten om mijn missie voor de komende jaren te kunnen vervullen: het inspireren en begeleiden van vrouwen in het transitieproces naar hun derde levensfase. Mijn eigen ontdekkingsproces liet me zien dat die identificatie met werknemer diepe wortels en vertakkingen had die bepaald niet behulpzaam waren bij het ontwikkelen van mijn eigen bedrijf. Werk aan de winkel dus.

Nieuwe bril
Om in contact te komen met ons diepere, creatieve potentieel moeten we voorbij de filters gaan en een andere toegang vinden tot onze directe ervaring van wie we zijn ‘onder de filters’, voorbij alle beelden.
We zullen altijd filters nodig hebben om te leven als mensen. Maar het is mogelijk om vanuit contact met onze diepere essentie een nieuw potentieel in onszelf te ontdekken van wie wij kunnen zijn. Om ons door die potentie laten leiden naar nieuwe beelden en overtuigingen die dienstbaar zijn aan wie wij willen zijn in de wereld. Dienstbaar aan hoe wij onszelf als oudere vrouw in de derde fase willen manifesteren op zo’n manier dat wij onze gift aan de wereld geven én onze levenservaring omzetten in wijsheid en bijdragen aan een samenleving die dat hard nodig heeft.

Hoe meer van ons dit transitieproces bewust aangaan, hoe meer wij van binnenuit nieuwe collectieve beelden creëren over ouderen en oudere vrouwen in het bijzonder. We ontwerpen zelf die nieuwe bril!

Josephine van den Bogaard

Josephine van den Bogaard schrijft incidenteel voor Pioniers Magazine. Zij werkt als transformatiecoach en facilitator met vrouwen in de transitie naar de derde levensfase (50+). Haar passie is om vrouwen te helpen het diepere creatieve potentieel in zichzelf aan te boren en van daaruit bewust keuzes te maken voor hoe zij hun derde levensfase willen invullen. Zodat zij hun wijsheid kunnen leven, en de enorme potentie van deze nieuwe levensfase ontdekken, voor zichzelf en voor de wereld om hen heen. Josephine is een pionier in hart en nieren, zij is van oorsprong andragoog en heeft veel ervaring in het werken aan bewustzijnsontwikkeling van vrouwen.