Artikelen

Denk jij dat het steeds slechter gaat in de wereld?

Ik ben van nature een optimistisch mens. Bij mij is het glas altijd half vol in plaats van half leeg, maar als ik de laatste maanden naar het nieuws kijk, zou ik toch het idee krijgen dat het met al die oorlogen en machtstoestanden de verkeerde kant op gaat met de wereld. Veel mensen houden hun hart vast nu Trump de nieuwe president wordt in Amerika. In ons eigen land scoort Wilders hoog in de peilingen voor de verkiezingen. Gaat het nu echt zo slecht met de wereld of is er iets anders aan de hand?

Het kon weleens anders zijn dan je vermoedt

Uit een enquête (our world in data) die laatst werd gepubliceerd, werd aan mensen in verschillende landen gevraagd of zij denken dat het beter of slechter in de wereld gaat of dat het hetzelfde is gebleven. In Zweden dacht 10% dat het beter ging, in Amerika was dat slechts 6% en in Duitsland maar 4%.

Wat zijn de feiten over 200 jaar geschiedenis?

Wil je weten of er vooruitgang zit in de wereld en of het beter of slechter gaat, kan dat alleen maar als je achteruit kijkt. Je kunt dan namelijk veel beter kijken naar de tendensen die er zijn in de ontwikkeling van de mensheid. Ik las afgelopen week het uitgebreide onderzoek over de cijfers die de afgelopen 200 jaar verzameld zijn over relevante thema’s als armoede, gezondheid, vrijheid en onderwijs. Om een paar voorbeelden te noemen:

“Wat ik zelf de meest onthutsende informatie vind, maar ook het meest hoopvolle is dat er nog nooit zo weinig mensen omgekomen zijn bij geweld en oorlogen als in onze huidige tijd. Er is nog nooit zoveel vrede geweest.”

  • In 1950 leefde driekwart van de wereldbevolking in extreme armoede. In 1981 was dat nog 44% en in 2015 schieten de cijfers onder de 10%.
  • In 1800 sterft 43,3% van de kinderen tot 5 jaar terwijl in 2015 dat nog maar 4,25% is.
  • Vanaf 1950 worden er grote sprongen gemaakt in de wereldwijde politieke vrijheid van mensen. 31% van de wereldbevolking leeft dan in een democratie. In 2015 is dat 56%.
  • De vooruitgang in politieke vrijheid, betere gezondheidszorg en de afname van armoede is voor een groot deel te wijten aan meer kennis die we opdoen als gevolg van onderwijs. Ook daarin zien we optimistische cijfers: de verwachting voor het jaar 2100 is dat er dan amper iemand is die niet opgeleid is.

Wat ik zelf de meest onthutsende informatie vind, maar ook het meest hoopvolle is dat er nog nooit zo weinig mensen omgekomen zijn bij geweld en oorlogen als in onze huidige tijd. Er is nog nooit zoveel vrede geweest. Onze waarden, wat we belangrijk vinden, zijn veranderd in de loop der eeuwen en meer vredelievend geworden en meer empathisch. Steven Pinker heeft hier veel over gepubliceerd, onderbouwt met cijfers. Ik vind zijn TedTalk hierover een aanrader als je er meer over wilt weten:

Waarom weten we dit niet?

Het onderzoek doet daar enkele uitspraken over: de berichtgeving in het nieuws focust zich voornamelijk op de dagelijkse nieuwsfeiten en over wat er niet goed gaat: natuurrampen, oorlogen, terrorisme, vliegtuigongelukken, maar kijkt niet naar de lange termijn. Positieve ontwikkelingen duren meestal langer en worden niet opgenomen in de weergave van het nieuws. We herinneren ons nou eenmaal makkelijker vreselijke beelden die in ons geheugen worden gegrift, dan lange termijn cijfers.

“Constante angst, dreiging of het gevoel van onveiligheid zorgen ervoor dat je in een overlevingsstand komt te staan en sneller primair reageert (vechten, vluchten of verstarren).”

We leven in een maatschappij waarin er veel wordt gelobbyd. Steven Pinker noemt in zijn Ted Talk dat we communiceren naar de verschillende belangen die we hebben. Als voorbeeld: wanneer we nieuwe orgaandonoren nodig hebben helpt het niet echt door te zeggen dat het zo goed gaat met de gezondheid van de mensheid, maar wordt de nadruk gelegd op de urgentie ervan en wordt er bewust een negatief beeld geschetst.

Wat hebben we nu aan deze inzichten?

Verandert dit grotere perspectief iets aan hoe je dagelijks waarneemt? Maak je andere keuzes op grond van deze cijfers? Wordt de wereld er nóg beter van? Ik heb gemerkt dat het verschil uitmaakt. Tien jaar geleden werd ik zo overweldigd door het nieuws op tv dat ik lange tijd geen nieuws meer heb gekeken. Ik zie nu ook mensen datzelfde doen. Het is wel wat rustiger in je hoofd erdoor, maar ik vind niet dat het helpt. Er zijn toch altijd mensen die je informeren over de rampen en proberen om angst aan te wakkeren. Constante angst, dreiging of het gevoel van onveiligheid zorgen ervoor dat je in een overlevingsstand komt te staan en sneller primair reageert (vechten, vluchten of verstarren).

Wat ik heb gemerkt is dat mijn interesse in de grotere tendensen in de wereld mij veel meer inzicht geven, nu ik dat een aantal jaren volg. Ik neem niet klakkeloos aan wat ik hoor en ben kritischer geworden. Ik begrijp veel beter waarom de ontwikkeling van de mensheid gaat zoals het gaat. Het geeft me zelfs meer vrijheid in mijn idee van wie ik als mens ben. Dat maakt dat ik veel makkelijker in het oog van de storm blijf staan en dat als er omstandigheden zijn in mijn leven die stressvol zijn, ik daar veel makkelijker mee omga. Ik wijd dat aan het feit dat ik niet voortdurend vanuit een overlevingsstand hoef te reageren.

Het geeft me visie, diepgang en vooruitzicht voor de toekomst. Ik zie dat als een must voor leiderschap. Gebruik de grotere bredere context die je hebt in je leven. Doe onderzoek, bekijk welke belangen er spelen in specifieke situaties en blijf altijd leren. Zeg niet dat je iets allang weet, maar blijf nieuwsgierig naar het hoe en waarom.

Gaat het zo goed dat we achterover kunnen leunen?

Het idee dat we ons als mensheid, als land, als cultuur en als individu steeds verder en meer ontwikkelen en we ons meer vredelievende waarden eigen maken, spreekt me aan. Dat blijft hoopvol voor de toekomst. Ik zou wensen dat, wanneer het gaat over cruciale besluiten in de maatschappij, we mensen hebben die vanuit een groter perspectief handelen. Dan zien ze veel meer dan alleen hun eigen belang namelijk. Maar ook jijzelf kunt het voortouw hierin nemen. Weet je meer en zie je meer, heb je meer invloed op de beslissingen die je neemt in je eigen situatie, in je gezin, in je familie of op je werk.

Creatiekracht is altijd groter dan destructie

Als je de invloed van iemand als Wilders, als voorbeeld, ziet dan is dat een uiting van onvrede over iets anders. Mensen voelen zich niet gehoord en wie dan het hardste meegaat in de woede erover, krijgt de meeste stemmen. Natuurlijk vind ik dat ook zorgelijk, maar ik zie en weet ook dat er, wil er iets ten positieve veranderen, het nooit de golven zijn die iets veranderen, maar de onderstroom die vele malen sterker is. De onderstroom is er altijd, maar misschien minder zichtbaar. De golven maken veel kabaal en zijn zichtbaar, maar het is altijd een kleiner deel van hetzelfde proces. Creatiekracht is uiteindelijk altijd groter dan destructie.

PS: Wil je leren om ook in stressvolle situaties adequaat te reageren? Anouk Brack, internationaal trainer, verzorgt hiervoor 2 dagdelen tijdens het programma ‘Vrouwen in Leiderschap’ dat vanaf 2 maart 2017 start. Ben je betaald lid van onze Pioniers Academy dan ontvang je 10% korting op dit programma.

 

Carla de Ruiter is hoofdredacteur en oprichter van Pioniers Magazine. Zij is directeur van de business school van Servant-Leadership Solutions en helpt organisaties en leiders bij nieuwe vormen van leiderschap. Momenteel schrijft zij aan het boek: "Pionierend Leiderschap, de creatieve uitdaging voor ons menselijk bestaan." Carla is ontwikkelaar van de filosofie die zij Pionierend Leiderschap noemt. Zij maakt zich hard voor maatschappelijke innovatie door pioniers samen te brengen en hen te stimuleren om vooral boven het maaiveld uit te steken met hun idealen voor een wereld die werkt. Met haar unieke visie maakt zij pioniers bewust van een dieper, vrijer, persoonlijk- en collectief potentieel, waarmee zij meer impact krijgen met hun idealen voor een betere wereld.