Winkelmand

Artikelen

De macht valt ons toe

Het wereldtoneel: hebben we niet allemaal regelmatig het gevoel dat we er alleen maar naar kunnen kijken? Dat we slechts lijdzaam toezien dat dingen gebeuren waarvan we zeker weten dat we ze niet willen? Of eigenlijk: dat er zaken spelen waar we met z’n allen faliekant tegen zijn? Het antwoord schuilt in dankbaarheid.

Soms denk ik machteloos toe te kijken bij de dingen die gebeuren en stel ik mezelf de vraag of dat is wat we willen. Ik kan veel voorbeelden geven die variëren van gedrag van Trump, de Chinese druk op Hongkong, de bosbranden in de Amazone, de giga salarisverhoging van de baas van Shell, de minimale salarisverhoging van iets meer dan drie procent in de metaalsector of het Brexit circus in het Verenigd Koninkrijk.

Vredesmissie

Recentelijk las ik een aardig artikel dat ging over de ‘vrijwilligheid’ van de keuzes die voor ons gemaakt worden. Willen wij een uitbreiding van Schiphol? Vonden we het noodzakelijk dat de btw verhoogd werd? Willen wij instappen op vredesmissies met de wetenschap dat het mensenlevens kost? Vinden we het noodzakelijk dat er allerlei onderzoekcommissies worden ingesteld, terwijl we allang weten hoe het zit? Vinden we het rechtvaardig dat de grote bazen omvangrijke bonussen ontvangen, terwijl de werkvloer het met een fooi moet doen? De meeste mensen zeggen er ‘nee’ tegen.

“In een democratie zou het wenselijk zijn dat degenen die wij kiezen ook datgene waar maakt wat zij beloven.”

Democratie

Ik wil niet af dingen op onze democratie maar maak me tegelijkertijd grote zorgen of die democratie wel werkt. Neem even alle beloftes van Rutte voor ogen en stel jezelf de vraag in hoeverre die zijn nagekomen? In een democratie zou het wenselijk zijn dat degenen die wij kiezen ook datgene waar maakt wat zij beloven. En niet opeens, nadat ze gekozen zijn, aan de leiband gaan lopen van de grootmachten, grootverdieners of drogredenen. Kijk naar de actuele discussie over stikstof. Opeens moeten bouwprojecten stilgelegd worden, de veeteeltsector worden ingekort, gehalveerd of opgedoekt, terwijl de uitbreiding van Schiphol en het in gebruik nemen van Luchthaven Lelystad – beide grote vervuilers – niet eens genoemd worden omdat daar een ‘economisch belang’ achter zit. Ecologisch economisch is er een totale onbalans!

Onvrede

Negatieve gevolgen op onze welvaart omdat die afhankelijk is van pure economische processen? Onzin zegt Andrea Weber in zijn boek Bio kapitaal, ik citeer: ‘Onze aller welvaart is afhankelijk van één grote leugen omdat onze economische samenleving geloof hecht aan dingen die onjuist zijn. Werp een blik op de aarde en zie hoe er dagelijks honderden soorten uitsterven, miljoenen mensen hongerlijden, het klimaat drastisch verandert, terwijl in rijke landen onvrede en verwaarlozing troef is.’

Luister naar de woorden van dit kabinet als het over het milieu gaat en beoordeel hen op hun daden. Als ze invulling willen geven aan hun ecologische doelstellingen dan bereik je dat niet door Schiphol te laten uitbreiden of door toe te staan dat grote natuurgebieden worden kaalgekapt ten behoeve van de biomassa die naar de brandovens moet voor zogenaamde ‘groene energie’. Dat bereik je wel door paal en perk te stellen aan vervuilende industrieën. Door zware belasting te heffen op de vervuilers. En niet door wat minister Wiebes, waarschijnlijk onder druk van de zonnepanelen lobby, verplicht wil stellen: verplichte zonnepanelen voor iedereen. Pure onzin en natuurlijk goed voor de zonnepanelen fabrikanten. Eenvoudiger is het de energieleveranciers te verplichten alleen nog maar groene energie te leveren, zoals een Qurrent dat nu al doet. Het kan anders als we anders gaan denken en handelen en vooral de oude paradigma’s doorbreken. Ik grijp naar het boek van Andreas Weber, die de oplossing aanlevert: ‘De voelende, creatieve kracht van het leven zelf moet de maatstaf van iedere economische berekening zijn, waarbij er een samenhang moet zijn tussen de economische en ecologische cycli. Het inzicht wint veld dat een constant opgevoerde economische groei niet alleen ecologisch schadelijk is: het is domweg ook economisch gezien een dwaling.’

Machteloos of niet?

Wat kunnen wij als individu daar nu aan doen? We hebben immers het nakijken en de macht is niet aan ons. Deze gedachte werkt verlammend en bovendien werkt het verdovend. Liever verkiezen we te mopperen op wat allemaal anders zou moeten, zonder ons te laten horen. We voelen ons machteloos. En gaan dan maar over tot de orde van de dag…

Toch is dat niet zo. Kijk naar wat er gebeurt. Bijvoorbeeld de Triodos bank die ons voorhoudt dat we een andere keus hebben, dat de macht niet aan groot is maar aan klein. Kijk naar wat er in Engeland gebeurt. De democratie roept Boris Johnson terug op zijn fatale Brexit politiek. Neem een land als Nieuw-Zeeland die een totaal andere en ecologische keuze maakt. Of neem een voorbeeld aan de mentaliteit van het Franse volk. Als hen iets, dat door de overheid wordt afgeroepen, niet zint dan gaan ze massaal in protest. Denk maar even aan de gele hesjes beweging. Het kan dus wel en wij kunnen het ook. Wat ervoor nodig is? Ophouden met achterover te leunen vanuit het gegeven dat we het allemaal te comfortabel hebben of vanuit de gedachte dat het allemaal niet helpt.

Misschien moeten we blij zijn met mensen als Trump, Bolsonaro, Poetin en consorten. In hun gedrag ontkennen ze alles wat wij als mensen steeds belangrijker gaan vinden. Dankzij hun gedrag worden we bewust van wat dit allemaal tot gevolg heeft en groeit ons verzet. Misschien als een mosterdzaadje maar het groeit naar de wens en realisatie van ‘een ecologische economie die de wereldsamenleving kan verzoenen met de levende systemen van Moeder Aarde, alsmede met onze voorstelling van onszelf met alle overige schepselen’, aldus Andreas Weber.

De macht valt ons toe. Het is zaak deze te pakken en goed te gebruiken. Alleen zo scheppen we een andere wereld.

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.