Artikelen

De leukste, liefste én knapste van de wereld?

Het thema van Internationale Vrouwendag dit jaar is sisterhood. Sisterhood is voor mij de samenwerking, vriendschap, verbondenheid en behulpzaamheid tussen vrouwen. Het is het vrouwelijke equivalent van het ‘old boys network’. Het is een vriendschapsvorm die westerse vrouwen nog veel meer kunnen benutten.

Bij de term sisterhood denk ik meteen aan Afrika, waar vrouwen elkaar helpen en steunen en waar familierelaties erg belangrijk zijn. Net zoals in veel niet-westerse landen worden kinderen daar niet alleen door de moeder opgevoed, maar door de hele familie. Het zijn landen waar de vrouw vaak de kostwinnaar is en waar haar stem en boodschap belangrijk zijn.
Sisterhood is voor vrouwen noodzakelijk om te kunnen overleven. Vrouwen steunen andere vrouwen, omdat het de enige manier is om én voor kinderen te kunnen zorgen én een baan te hebben én in een veilige omgeving te wonen.

Niet werken

In Nederland zijn we anders opgevoed. Nog maar 2 generaties geleden werden vrouwen opgevoed om de beste kostwinnaar te vinden. Vrouwen kregen als norm mee dat zij de competitie (in plaats van de samenwerking) met andere vrouwen moesten aangaan. Het was belangrijk dat je als vrouw de mooiste, beste, leukste, liefste én de knapste was, zodat je de meest geschikte huwelijkskandidaat werd.

Niemand kan én de leukste én de knapste én de liefste zijn. Als je niet wilt verliezen als vrouw blijft er niet zo heel veel anders over dan om je concurrentie ‘uit te schakelen’. Dit uitschakelen doen vrouwen subtiel, zodat zij zelf in een positief daglicht blijven staan. Een roddel hier, een afkeuring daar en later nog een steek onder water. Snel en efficiënt wordt de concurrentie op deze manier ‘uitgeschakeld’. En laten we eerlijk zijn: vrouwen hadden niet zo heel veel keus. Hun inkomen, woning, veiligheid, eten en drinken waren afhankelijk van hun huwelijkspartner. Anders dan in Afrika, mochten vrouwen in Nederland niet werken als zij eenmaal gehuwd waren.

Leukste, liefste, knapste

Anno 2016 werkt bijna de helft van de vrouwen. De Nederlandse arbeidsmarkt is echter zo gesegmenteerd dat vrouwen voornamelijk banen krijgen in laagbetaalde functies en vaak worden zij door hun omgeving min of meer ‘gedwongen’ om parttime te werken. Immers, fulltime doorwerken als je moeder wordt is in Nederland ‘not done’ en vrouwen worden daar veelvuldig op aangesproken. Het is voor vrouwen dan ook lastig om een goed betaalde functie te krijgen in een veilige (werk)omgeving. Het merendeel van de vrouwen is daarom nog steeds afhankelijk van de man als kostwinnaar én dus is het nog steeds belangrijk om de leukste, liefste én de knapste te zijn. De competitie is dus nog steeds noodzakelijk en ogenschijnlijk belangrijker dan samenwerking.

Bitch?

Wat ook niet helpt om een sisterhood in Nederland te krijgen, zijn onze onbewuste normen en waarden. Vrouwen worden vele malen strenger dan mannen beoordeeld en we zijn gewend om veel ‘vrouwelijke’ eigenschappen negatief te beoordelen. Een vrouw die het met een collega doet, is een ‘slet’, een man is ‘stoer’. Een vrouw die haar grenzen aangeeft, is ‘een bitch’, van een man waarderen we het juist dat hij dat doet.

Vrouwen kunnen veel kanten van hun persoonlijkheid niet ten volle laten zien, omdat zij dan keihard worden neergehaald. Het is voor vrouwen op deze manier heel moeilijk om zich te verbinden met hun eigen ik. Vrouwen staan dan ook niet in hun kracht en vertonen vaak stressgedrag. Het maakt ook dat vrouwen andere vrouwen afvallen. Het vrouwelijke wordt immers als negatief gezien. Het is heel moeilijk om dan de vrouwen om je heen volledig te waarderen en te accepteren. Zolang deze normen blijven bestaan, lijkt sisterhood nog ver weg.

Sisterhood als nieuwe norm

Gelukkig zijn we nu in een fase waarin dat begint te veranderen. Er ontstaan steeds meer netwerken voor vrouwen, waardoor vrouwen kans krijgen op hogere functies en dus meer economische zelfstandigheid krijgen. Hierdoor hoeven ze niet meer de competitie aan te gaan, maar kunnen ze de samenwerking opzoeken. Ook kinderen leren tegenwoordig van films dat samenwerken en vriendschap het belangrijkst is. En daarbij is het waardepakket van de vrouw uitgebreid. Vrouwen hoeven nu niet meer alleen maar mooi en lief te zijn, ze mogen ook stoer zijn, autoritair, krachtig en slim. Dit betekent dat de kans groot is dat in de toekomst vrouwen weer gewoon vrouw mogen zijn, waarbij al hun eigenschappen positief worden beoordeeld. Deze twee ontwikkelingen zorgen voor een goede kans dat sisterhood de norm wordt.

Niraï Melis

Niraï Melis (1980) schreef enkele artikelen voor Pioniers Magazine. Zij is schrijver, socioloog en ondernemer. Haar missie is om mensen weer in hun kracht te zetten. Dit doet zij door de disbalans tussen de vrouwelijke en mannelijke energie te benoemen. Ze heeft verschillende onderzoeken gedaan naar de oorzaken van de disbalans en hun invloed op de maatschappij, economie en politiek. Zo heeft ze een onderzoek naar de gendergelijkheid in kranten gedaan en in politieke programma's.