Artikelen

Cruijff op het schoolplein: lessen van een pionier

Als onderwijsadviseur bouw ik graag op de schouders van reuzen: (onderwijs)pioniers die mij aanspreken. Iemand waar ik grote bewondering voor heb en waar ik veel van heb geleerd, is Johan Cruijff. Natuurlijk heeft hij voor het voetbal heel veel betekend: als speler, als coach, als adviseur en als bemoeial. Gevraagd en ongevraagd gaf hij altijd zijn mening en dat beperkte zich nooit tot alleen maar voetbal. Hij verwoordde zijn boodschap vaak in het ‘Cruijffiaans’: een eigen taaltje dat vaak verkeerd werd begrepen of anders dan bedoeld werd uitgelegd. Dat was voor Johan geen enkel probleem, integendeel: dat was misschien juist de bedoeling.

Het nut van zijn oneliners werd door Pieter Winsemius op waarde geschat. Verschillende interviews resulteerden in enkele boeken waaruit bleek dat zijn woorden niet alleen op het bedrijfsleven en in dit geval scholen toepasbaar zijn, maar ook betekenisvol zijn.

Dicht bij elkaar gaan staan om de ruimte te creëren

Voor mij zijn Cruijff’s woorden belangrijke richtinggevers voor goed onderwijs. Ik gebruik verschillende uitspraken in trainingen en adviezen om inzicht te geven in waar het bij effectief onderwijs omgaat. Denk maar aan:

‘Je moet het simpel houden, maar dat is nu juist zo moeilijk’

‘Elk nadeel hep z’n voordeel’

‘De bal het werk laten doen’

‘Dicht bij elkaar gaan staan om ruimte te creëren.’

‘Je gaat het pas zien als je het door hebt’

Bijzonder zijn ook de Cruyff courts en Schoolplein14. Van elk van deze initiatieven zijn er alleen al in Nederland zo’n 250 te vinden. Op Schoolplein14 gelden 14 regels, die draaien om de thema’s respect, samenspel, creativiteit en initiatief. Deze regels zijn een goede leidraad om kinderen tijdens het bewegen bewust te maken van hun verantwoordelijkheid en om te leren hoe je met elkaar omgaat. Schoolplein14 is een mooie ontmoetingsplek voor jong en oud. Er zijn zelfs bankjes geïnstalleerd voor bezoekers op leeftijd of die slecht ter been zijn. Schoolplein14 is onze samenleving in een notendop.

14 regels van Johan Cruijff:

1. Teamspeler: Alleen kun je niets, je moet het samen doen;

2. Verantwoordelijkheid: Wees zuinig op wat je krijgt en waar je gebruik van mag maken;

3. Respect: Heb respect voor de ander;

4. Integratie: Betrek ook anderen bij jouw activiteiten;

5. Initiatief: Durf iets nieuws te doen;

6. Coachen: In een team moet je elkaar altijd helpen;

7. Persoonlijkheid: Wees wie je bent;

8. Sociale betrokkenheid: Belangrijk in de sport, maar helemaal daarbuiten;

9. Techniek: de basis;

10. Tactiek: Weten wat je doet;

11. Ontwikkeling: Door sport ontwikkelt lichaam en geest;

12. Leren: probeer iedere dag wat nieuws te leren;

13. Samen spelen: Wezenlijk onderdeel van het spel;

14. Creativiteit: de schoonheid van de sport.

Optimale ontwikkeling

Topsport lijkt vaak erg a-sociaal, maar de 14 regels van Cruijff beogen het tegendeel. Het zijn prachtige regels voor omgangsvormen die het individu en de groep sterker maken en kansen bieden voor optimale ontwikkeling. Scholen worstelen vaak met de schoolregels. Wat mij betreft kunnen de regels van het court zo worden overgenomen in elke school. Regels gaan echter pas leven als de daad bij het woord wordt gevoegd. Het doorleven van deze regels is voor iedereen belangrijk. Als dat lukt, krijgen we een ‘village that will raise the child’. Zo zou Johan Cruijff na zijn dood wel eens een belangrijke inspirator kunnen zijn voor goed onderwijs en optimale opvoeding.

Peter te Riele

Peter schreef incidenteel voor Pioniers Magazine. Hij is een pionier in onderwijs en opvoeding. Namens het onderwijsadviesbureau Advies, Hulp & Actie werkt hij aan bevlogen basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Tegenwoordig is het onderwijs een systeem geworden met economisch geformuleerde doelstelling. Het is belangrijk dat de focus weer op het kind, de leerling en de student komt te liggen. Daarbij gaat het om passie, talent, kwaliteiten en kansen. Met de juiste mindset hoeft dat niet moeilijk te zijn. Door middel van interactieve presentaties, training, coaching en begeleiding denkt Peter graag mee. Ook via de sociale media laat hij van zich horen en schrijft hij geregeld blogs en artikelen.