Artikelen

Bepalen van elkaars loon? Investeer liever in goed (zelf)leiderschap

Collega’s die elkaars loon bepalen: deze pilot neemt Keytoe, een marketing en ICT bedrijf, het komende half jaar voor haar rekening. Zij waren de afgelopen weken veel in de media te zien en te horen. Via een zelf ontwikkelde ‘Sentiments’App’ stemmen collega’s elke maand over elkaars honorarium. Het salaris van je collega’s kan daarmee omhoog, maar ook omlaag wanneer je collega bijvoorbeeld vindt dat je onder de maat hebt gepresteerd. Onder het mom van ‘iedereen is nu de baas’ wil deze organisatie de beslissingskracht bij de werknemers leggen en zijn er geen managers. Deze vorm van zelfsturing is niets meer dan een verkapte bonusregeling en zal niet leiden tot meer werkgeluk.

“Onder het mom van ‘iedereen is nu de baas’ wil deze organisatie de beslissingskracht bij de werknemers leggen en zijn er geen managers.”

Zelfsturing lijkt steeds meer een modewoord zonder dat de echte waarde ervan doorwerkt op de werkvloer. Managementlagen worden uit organisaties gehaald ter bezuiniging en medewerkers krijgen meer taken en verantwoordelijkheden. Dit laatste zou dé reden moeten zijn om zelfsturing in een organisatie te realiseren. Waarom? Medewerkers worden gelukkiger als ze meer betrokken worden bij de organisatie. Jessica Pryce-Jones noemt in haar boek ‘Happiness at work’een aantal wetenschappelijk bewezen voordelen van gelukkige werknemers. Zo is een gelukkige werknemer gemiddeld 47% productiever dan een ongelukkige werknemer. Verder laat haar onderzoek (EFM magazine; artikel ‘Geluk als nieuw bedrijfsmodel) zien dat gelukkige medewerkers afgezet tegen ongelukkige medewerkers 180% meer energie hebben, 155% gelukkiger zijn in hun werk; 108% meer betrokken zijn bij hun werk en 50% meer gemotiveerd zijn. Op grond hiervan zou je zeggen: Keytoe, prima dat je je medewerkers eigenaar maakt van de besluitvorming ten gunste van een gezond werkklimaat, maar let op het addertje onder het gras.

Dopamineverslaving
Keytoe is duidelijk een prestatiegerichte organisatie. Zij heeft haar zinnen gezet op marktleider worden binnen haar segment of in de top 10 belanden. Marketinggoeroe Sinek waarschuwde in zijn laatste boek ‘Een voor allen en allen voor een’ voor het gevaar van de ‘dopamineverslaving’ binnen dergelijke bedrijven. Dopamine is het stofje dat vrijkomt bij opwinding en prestatiedrang. Medewerkers raken verslaafd aan het maken van winst en zetten daarvoor onderlinge relaties op het spel. Sinek is er duidelijk over: dopamine is de brandstof voor prestaties maar voldoening en blijvende gevoelens van geluk en loyaliteit vereisen écht contact met anderen.

“Medewerkers raken verslaafd aan het maken van winst en zetten daarvoor onderlinge relaties op het spel.”

Een klimaat van veiligheid is noodzakelijk om werkgeluk te stimuleren. Veiligheid is niet aanwezig als je op je tenen loopt of meer presteert zodat je collega’s je meer geld kunnen toebedelen. Een veilige omgeving is het ook niet, als je collega’s je niet zo’n gezellige prater vinden maar je wel gekort wordt op je salaris terwijl je misschien nét in een lastige thuissituatie zit. Je laat het wel uit je hoofd om aandacht te vragen voor bijvoorbeeld je zieke kind, je scheiding of het overlijden van een van je dierbaren. Dat gaat ten koste van je eigen maandelijkse salaris. Serotonine en oxytocine, de hormonale stofjes die vrijkomen bij sociaal gedrag vormen de basis van vertrouwensrelaties. Als we samenwerken en op elkaar passen, belonen deze stofjes ons met veiligheid, voldoening, geborgenheid, vertrouwen en kameraadschap, aldus Sinek.

“Leiders die hun medewerkers serieus nemen, naar hen luisteren en zelf het goede voorbeeld geven, zijn cruciaal bij zelfsturing.”

Leiderschap
Voor zelfsturing is leiderschap nodig. Het is een misvatting dat er bij zelfsturing geen managers nodig zijn of dat iedereen eigen baas moet zijn. Je hebt echte leiders nodig die het beste in medewerkers naar boven halen en medewerkers moeten leren hoe ze leiderschap toepassen op zichzelf. Oude leiderschapsstijlen die gebaseerd zijn op controle en macht werken niet meer, net als bonusregelingen waarmee je mensen beloont of in dit geval zelfs afstraft. Leiders die hun medewerkers serieus nemen, naar hen luisteren en zelf het goede voorbeeld geven, zijn cruciaal bij zelfsturing. In plaats van medeoprichter Muchall de mond te snoeren tijdens een vergadering, zou het Keytoe verder brengen als ze investeren in de ontwikkeling van menselijker leiderschap.

Menselijk leiderschap
In de leiderschapsfilosofie Servant-Leadership gaat het er niet om dat iedereen de baas is, maar dat er een gezond klimaat ontstaat waarbij de organisatie betekenisvol voor de maatschappij, de organisatie, de klanten en de medewerkers wordt. Het bijproduct is dan dat je veel gelukkige medewerkers krijgt die weten waar ze aan toe zijn omdat ze zich gewaardeerd voelen vanuit wat ze goed kunnen of wat ze nog verder in zichzelf kunnen ontwikkelen.

Wil je meer weten over zelfsturing en hoe dat in jouw organisatie eruit kan zien? In oktober start de training Zelfsturing en Eigenaarschap https://www.servant-leadershipsolutions.nl/zelfsturende-teams-en-eigenaarschap

Medewerkers van Keytoe zijn uiteraard ook van harte welkom!

Carla de Ruiter is hoofdredacteur en oprichter van Pioniers Magazine. Zij is directeur van de business school van Servant-Leadership Solutions en helpt organisaties en leiders bij nieuwe vormen van leiderschap. Momenteel schrijft zij aan het boek: "Pionierend Leiderschap, de creatieve uitdaging voor ons menselijk bestaan." Carla is ontwikkelaar van de filosofie die zij Pionierend Leiderschap noemt. Zij maakt zich hard voor maatschappelijke innovatie door pioniers samen te brengen en hen te stimuleren om vooral boven het maaiveld uit te steken met hun idealen voor een wereld die werkt. Met haar unieke visie maakt zij pioniers bewust van een dieper, vrijer, persoonlijk- en collectief potentieel, waarmee zij meer impact krijgen met hun idealen voor een betere wereld.