Winkelmand

Artikelen

Authenticiteit als kenmerk van Dienend-Leiderschap

Ontdek wie je bent, waar je voor staat en handel consequent vanuit dit innerlijk kompas.

Al eerder heb ik geschreven over de zes kenmerken van Dienend-Leiderschap, omdat het de moeite waard is ze stuk voor stuk te bespreken, richt ik me deze keer op authenticiteit. Wat is authenticiteit? Wat is het verschil met identiteit? Waarom is het belangrijk voor Dienend-Leiderschap?

Authenticiteit en identiteit

Authenticiteit is een begrip waar we vaak mee geconfronteerd worden, zonder dat we echt weten wat het is. Hetzelfde geldt voor identiteit. Hoeveel mensen zijn er niet op zoek naar hun identiteit vanuit de opdracht die zij zichzelf geven: “ik wil weten wie ik werkelijk ben.” Ik duik maar weer eens in Wikipedia en lees onder authenticiteit: “Een technische term in de existentialistische filosofie. In deze filosofie wordt het bewuste zelf gezien als iets wat een adequaat begrip moet vormen van het zijn in de materiële wereld en van het omgaan met externe krachten en invloeden die erg verschillend en anders zijn dan zichzelf’. Toegegeven: authenticiteit is ook een beetje een modewoord, gebezigd vanuit de behoefte te willen weten wie we werkelijk zijn.

“Een authentiek mens heeft zichzelf geaccepteerd met al zijn kwaliteiten en beperkingen en kent niet de neiging zich voortdurend aan te passen aan zijn omgeving of zijn mening in te slikken.”

Misschien helpt het dit begrip wat beter te begrijpen als ik beschrijf welke gedragseigenschappen wij vanuit Dienend-Leiderschap toekennen aan het begrip:

  • Een authentiek mens is trouw aan zijn innerlijke persoonlijkheid/kompas en durft van daaruit te handelen;
  • Een authentiek mens laat zich niet leiden door al zijn identiteiten en externe impulsen;
  • Een authentiek mens heeft zichzelf geaccepteerd met al zijn kwaliteiten en beperkingen en kent niet de neiging zich voortdurend aan te passen aan zijn omgeving of zijn mening in te slikken;
  • Een authentiek mens maakt keuzes vanuit eigen behoefte en zijn.

Ik spreek over identiteiten en dat leidt al vaak tot verwarring. Hoezo meerdere, we hebben er toch maar eentje? Identiteiten zijn de rollen die wij op ons nemen of bij ons dragen. We hebben er meer dan één. Het feit dat ik Nederlander ben en Europeaan geeft mij al twee identiteiten. Ik heb een BSNnummer en daarnaast beschik ik over meerdere internet identiteiten. Ik ben voorzitter van een stichting en ben lid van verschillende instituten en verenigingen. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Mijn omgeving, cultuur, kerkelijke achtergrond, sociale media, mensbeeld, gezin van herkomst, werkgever etc. verschaffen mij meerdere identiteiten en al die identiteiten vragen van mij een bepaald gedrag. Mijn authenticiteit of mijn innerlijke kompas wordt gevormd door wie ik in wezen ben. Deels is dat genetisch bepaald (nature) deels wordt dat gevoed (nurture) en voor diegenen die spiritueel zijn aangelegd en geloven dat zij voor hun geboorte al bestonden en na hun dood zullen voortbestaan, wordt mijn authenticiteit ook bepaald door mijn ziel. Deze drie-eenheid van mijn persoonlijke kern, die zich laat vertalen in persoonlijke waarden (en het daarbij behorende gedrag), sturen het gedrag van een authentiek mens.

Daarnaast wordt ons gedrag bepaald door al onze identiteiten. Iedere identiteit of iedere rol die wij hebben, vraagt van ons bepaald gedrag. Hoe vaak zegt iemand niet dat hij zakelijk totaal anders is dan privé? Wie laat zich niet leiden door de berichten op zijn smartphone, ook in het verkeer? Als ons gedrag meer geleid wordt vanuit onze identiteiten en niet of minder vanuit ons innerlijk kompas dan raken we in de problemen. Gebeurt dit incidenteel, dan zijn de gevolgen niet ingrijpend. Wordt dit mechanisme systematisch, dan heeft het bijvoorbeeld ziekte, depressies en burn-out tot gevolg.

Aanpassen aan de ander of trouw zijn aan jezelf

We hebben geleerd ons sociaal wenselijk te gedragen en bij voortduring aan te passen aan onze omgeving en bovenal aan de wensen van een ander. Van kinds af aan hebben we dat zo geleerd. Kijk maar eens hoe kinderen in hun kleuterjaren worden ontdaan van hun spontaniteit en creativiteit omdat het schoolsysteem anders voorschreef. Onlangs zag ik een filmpje op internet van een schooljuf in België die iedere dag met de kinderen uit de klas de natuur ingaat, want daar “komen ze het beste tot ontwikkeling, omdat de natuur ons ook bepaalde dingen vraagt en leert en omdat de kinderen daar het beste zichzelf kunnen zijn”.

Toen ik mijn vader ooit vroeg wat ik het beste kon worden, gaf hij mij als advies om ambtenaar te worden vanwege de zekerheid. Ik heb het een jaar geprobeerd, maar kon me niet voegen in de dogmatiek van dat systeem. Ik ben christelijk opgevoed volgens de leer van de bijbel en vooral de leer van de kerk. Ik heb daar afstand van genomen, omdat ik voelde dat ik niet paste in het systeem van dogmatiek en institutionalisering. Daarmee wil ik niet zeggen dat ambtenaren of gelovigen niet authentiek kunnen zijn, als het congruent is met hun innerlijke persoonlijkheid dan is er niets aan de hand. In mijn geval stond het haaks op wie ik in wezen ben.

Ken jezelf, ken je waarden

Naarmate ik ouder werd, ontwaakte bij mij de bewustwording van mijn ziel. Mijn ziel, die ik in dit verband omschrijf als mijn spirituele verschijningsvorm in het verleden (voor mijn geboorte) het heden en toekomst (na mijn dood) en het (on)bewuste van al deze zijnswijzen, draagt sterk bij aan wie ik in dit leven wil zijn en hoe ik mij wil manifesteren. Bovendien vraagt het van mij trouw te zijn aan mijn innerlijke kern. Die kern heb ik verwoord in mijn drie belangrijkste waarden: vrijheid, onafhankelijkheid en avontuur. Deze waarden heb ik gevuld met mijn normering (het gedrag dat ik bij deze laat zien en bewaak, zeker als zij in gevaar worden gebracht door externe factoren).

“Als je jouw innerlijke kompas, je authenticiteit eenmaal hebt gevonden dan ervaar je een mate van rust omdat je dan in staat bent, bij alles wat je doet, dat langs de lat van deze authenticiteit te leggen.”

In de programma’s van Servant-Leadership Solutions helpen we mensen om hun waarden (en daarmee hun innerlijke kern) te leren kennen. Dat begint met bewustwording van waar je vandaan komt en wat van invloed is geweest op wie je nu bent.

Vaak weten we dat niet meer of is het weggezakt in de lagen van ons onderbewuste. Om achter je waarden te komen, kun je een aantal vragen hanteren:

  • Wat is voor jou van essentieel belang in het contact met anderen?
  • Hoe wil je het liefst in het leven staan?
  • Wat raakt je diep?
  • Waar word je boos om?
  • Waar kun je absoluut niet tegen?
  • Waar sta je voor?
  • Hoe reageer je op je eigen levenservaringen?
  • Welke levenservaringen zijn nu nog van invloed op[ je leven, `zowel positief als negatief?
  • Waar besteed je de meeste tijd aan?
  • Waar zou je meer tijd aan willen besteden?
  • Waar word je heel blij van?
  • Wat geeft je energie?
  • Voor welk gespreksonderwerpen loop je warm?
  • Hoe zou je willen dat je leven eruit ziet?
  • Wie bewonder je en om welke eigenschappen?
  • Op welke momenten in je leven had je het gevoel dat alles ‘klopte’ en was je echt in je element?
  • Wat wil je echt niet, wat wil je voorkomen (het tegenovergestelde daarvan kan een indicatie voor een waarde geven).

Zomaar een aantal vragen die kunnen helpen om dichter bij jouw persoonlijke kern te komen. Als je jouw innerlijke kompas, je authenticiteit eenmaal hebt gevonden dan ervaar je een mate van rust omdat je dan in staat bent, bij alles wat je doet, dat langs de lat van deze authenticiteit te leggen. Voelt het goed dan is er niets aan de hand. Voelt het niet goed, dan weet je dat je moet schakelen. Een authentiek mens handelt consequent vanuit dat innerlijke kompas. Ik gun het iedereen.

Authenticiteit is één van de drie kenmerken van dienend leiderschap die dichtbij het ik liggen: Authenticiteit, Humbleness en Compassie. De helft van de in totaal zes kenmerken ligt bij jezelf en daarmee begint dienend leiderschap dus letterlijk bij jezelf. Pas als je ‘klaar’ bent met jezelf, je je authenticiteit kent (je weet wie je bent en je handelt consequent vanuit dat kompas),  als je compassie toont ( je kunt onvoorwaardelijk van een ander houden, zoals je van jezelf houdt) en als je humble (moedig en bescheiden in je zijn en doen) bent, dan pas ben je klaar voor de ander. Vaak wordt gevraagd of dit niet erg egocentrisch is. Dat is het niet want iemand die nog niet klaar is met zichzelf, zal in zijn gerichtheid op de ander zich laten leiden door zaken waar hij zelf nog niet klaar mee is. Pas als dat niveau is bereikt, ontstaat er alle ruimte voor de ander, waarin de ander volledig tot zijn recht komt.

Wil je meer weten? Of wil je ervaren hoe het is je innerlijke kompas, je authenticiteit te ontdekken? Kijk dan voor meer informatie en programma’s op www.servant-leadershipsolutions.nl

Daan Fousert

Daan Fousert (1947) is redactielid en auteur voor Pioniers Magazine. In de redactie is 'leiderschap' zijn aandachtsgebied. Daan wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van Servant Leadership in Nederland. Hij schreef diverse boeken over Management, Human Resources en Dienend-Leiderschap. Zijn professionele focus is gericht op de volle breedte van leiderschap en de ontwikkeling van mensen. Momenteel is hij algemeen directeur van Servant-Leadership Solutions. “Het oude leiderschap is dood, en om het nieuwe aan te duiden hebben we allerlei woorden nodig die de aandacht in feite alleen maar afleiden van waar het werkelijk om gaat. Al die adjectieven verhullen dat we bij leiderschap geen eigen, grootse connotatie meer hebben. Ik heb me verbonden met dienend leiderschap, maar die term omvat niets wat met het woord leiderschap alleen niet ook te duiden valt. Echt leiderschap ís dienend. Al het andere is geen slecht leiderschap, het is géén leiderschap. Hou het simpel.” Daarnaast is Daan beeldhouwer en auteur van inmiddels al weer 6 romans.