Artikelen

Als één kind niet gelukkig is, is niemand gelukkig

De kracht van Kanamori

Als onderwijsadviseur help ik scholen om het onderwijs te optimaliseren op allerlei wijze en op allerlei vlak. Daarbij bouw ik graag op de schouders van reuzen: de onderwijspioniers in het nabije en verre verleden. Niet zelden maak ik daarbij gebruik van filmpjes of documentaires.  Eén van mijn meest favoriete onderwijsdocumentaires is ‘Japanse levenslessen’ (‘Children full of life’). Een jaar lang zijn de gebeurtenissen in de klas van Kanamori* vastgelegd en gecomprimeerd tot vijftig minuten. Veel mensen hebben de documentaire bekeken. Het valt me daarbij op dat lang niet iedereen ziet wat er gebeurt en de betekenis daarvan kan duiden. Er is wel gekeken, maar niet gezien. Cruijff zou zeggen: “Je gaat het pas zien als je het door hebt.”

Verbondenheid

Ik heb de documentaire minstens dertig keer gezien en ben iedere keer weer geraakt door de pedagogische tact en de kracht van verbondenheid. Bovendien inspireren nieuwe details en de herhaling me steeds weer om het kind als uitgangspunt te nemen en onderwijs als verlengstuk van opvoeding te zien. Ik raad anderen graag aan om nog eens op herhaling te gaan, bij voorkeur door samen met anderen te kijken en na afloop de zienswijze te bespreken.

Mooie elementen uit de documentaire:

  • Brieven aan de klas
  • Tonen van affectie en troost
  • Pesten doorbreken en spijt betuigen
  • Samenwerken en betekenisvol leren
  • In en buiten de klas werken
  • De klas regisseert mee in het onderwijs
  • Afscheid nemen
  • Verdriet verwerken
  • De kracht van de groep
  • Een gelukkige klas, verbondenheid
  • Omgaan met leven, dood en geluk

Pionier in de klas

Kanamori is geen goeroe wiens ideeën gekopieerd moeten worden. Hij is wel een docent die tegen de stroom in is gaan pionieren. Hij bewijst dat in een omgeving waar de druk moordend hoog is (letterlijk: er is sprake van veel suïcide onder Japanse jongeren), in een cultuur met sterke traditie en zonder de bijval van collega’s er toch veel mogelijk is. Hoewel zijn uitvoering in de klas spontaan en natuurlijk verloopt, ligt er wel degelijk een duidelijke visie, werkwijze en benadering aan ten grondslag. Het uitgangspunt is geluk. ‘Als één kind niet gelukkig is, is niemand gelukkig,’ is zijn gevleugelde uitspraak. Hij maakt dat niet alleen duidelijk in zijn woorden, maar vooral in zijn daden.

Een pionier maakt de weg vrij voor anderen, legt een basis, maakt een begin, zet iets in gang. Aan ons, onderwijsprofessionals, om het stokje over te pakken. Ontmoet deze pionier, eventueel op herhaling:

  • Bekijk de documentaire
  • Lees de artikelen in Egoscoop
  • Pak het boek ‘Levenslessen van meester Kanamori’
  • Ga in gesprek met onderwijscollega’s
  • Vertaal de ideeën naar je eigen onderwijspraktijk

*Toshirõ Kanamori(geb. 1946) is een ervaren leerkracht in Japan. Hij studeerde Pedagogiek en Filosofie en haalt zijn inspiratie uit Pestalozzi en Rousseau.

Wie niemand kan vinden, mag altijd met mij in gesprek over Kanamori. Ik raak er niet over uitgepraat en gedacht.

Peter te Riele

Peter schreef incidenteel voor Pioniers Magazine. Hij is een pionier in onderwijs en opvoeding. Namens het onderwijsadviesbureau Advies, Hulp & Actie werkt hij aan bevlogen basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Tegenwoordig is het onderwijs een systeem geworden met economisch geformuleerde doelstelling. Het is belangrijk dat de focus weer op het kind, de leerling en de student komt te liggen. Daarbij gaat het om passie, talent, kwaliteiten en kansen. Met de juiste mindset hoeft dat niet moeilijk te zijn. Door middel van interactieve presentaties, training, coaching en begeleiding denkt Peter graag mee. Ook via de sociale media laat hij van zich horen en schrijft hij geregeld blogs en artikelen.