Wat is Servant-Leadership?
Servant-Leadership is een ‘manier van zijn en doen’ waarbij de leider dienstbaar is aan de groei van anderen en zichzelf, zodat mensen tot betekenis komen, organisaties blijvende resultaten boeken en daarmee bijdragen aan een duurzame ontwikkeling van de samenleving als geheel.

Steeds meer mensen beseffen dat de traditionele wijze waarop organisaties functioneren en worden aangestuurd niet meer in alle gevallen werkt. Leiders zoeken naar nieuwe vormen van aansturing en houvast. Het bestaande management-instrumentarium lijkt hiervoor niet meer toereikend.

Samenwerking
Pioniers Magazine werkt samen met Servant-Leadership Solutions, een organisatie die helpt bij het scheppen van een bedrijfscultuur waarin succes bereikt wordt door medewerkers de ruimte te geven voor eigen initiatief, zich te ontwikkelen en hen in staat te stellen van betekenis te zijn.

Vanuit hun jarenlange ervaring met dit gedachtegoed weten zij dat het implementeren ervan er in elke organisatie anders uit ziet, ook omdat het een levensfilosofie is en geen ‘masterplan’ dat je zo even toepast. De filosoof Confucius zei al eens treffend: “om een leider te worden moet je eerst mens worden.” Van nature schuilt er in jou een authentieke persoonlijkheid die tot grote dingen in staat is. Om zover te komen en de menselijke maat terug te brengen in organisaties omschrijft Robert Greenleaf* in zijn essay “De dienaar als leider” wat voor leiders servant-leaders zijn:

“The core idea is quite simple: authentically, ethical leaders, those whom we trust and want to follow, are servants first. This is a matter of intent, action, capacities and being. A servant-leader stands in sharp contrast to the person, who wants to be a leader first and then, after clawing his or her way to the top, decides to perform acts of service. Servant-Leadership is about the nature of legitimate power and greatness and it all begins with the individual.”

In het begin van de negentiger jaren pakten leiderschapsgoeroes als Peter Senge en Stephen Covey zijn ideeën op en begon de boodschap die erachter zat door te dringen. Zij schreven hierover:

“The Servant-Leadership concept is a principle, a natural law and getting our social value systems and personal habits aligned with the ennobling principle is one of the great challenges of our lives”.

Leiderschap is een kwestie van durf! Een man zag eens een vlinder die bezig was zich uit zijn cocon te bevrijden om in een prachtige gedaante ter wereld te komen. Vol medelijden pakte de man een zakmes en sneed het weefsel voorzichtig los. Toen nam hij het diertje in zijn handen en wierp het hoog in de lucht. Tot zijn verbazing dwarrelde het hulpeloos fladderend naar de grond, niet in staat om te vliegen. Onbedoeld had hij het diertje beroofd van de noodzakelijke levensoefeningen om te kunnen vliegen.

Leiding-geven en nemen vanuit de filosofie van Servant-Leadership is een kwestie van durf. Slechte leiders creëren volgelingen, goede leiders creëren nieuwe leiders. Leiderschap is vooral: je organisatie, je afdeling of je team in staat stellen de beoogde doelen zelf te realiseren door er eigenaar van te worden. De leider faciliteert het leer- en ontwikkelingsproces, stelt vragen, creëert verbinding en faciliteert in de behoeften van de medewerkers. Een servant-leader zet het geleerde om in de praktijk, en omgekeerd stelt hij vragen die opkomen uit de praktijk aan de orde.

Servant-Leadership geeft een oplossing voor de persoonlijke-, organisatorische- en maatschappelijke vraagstukken van vandaag. Het is betekenisvol leiderschap dat ons in staat stelt ondernemingen en gemeenschappen te bouwen die goederen of diensten voortbrengen die een positief effect hebben op de samenleving.

*Robert K. Greenleaf
Servant-Leadership is een leiderschapsprincipe ontwikkeld door de Amerikaan Robert K. Greenleaf. Zijn jarenlange ervaring bij AT&T en zijn bezorgdheid voor de komende generaties resulteerde in 1970 in zijn boek ‘The Servant as Leader’. Hierin lanceert hij zijn visie dat een leider in de eerste plaats dienaar moet zijn. In Amerika en vervolgens wereldwijd bracht dit een nieuwe beweging op gang. Servant-Leadership werd een inspiratiebron voor allerlei managementboeken (van o.m. Collins, Covey, Blanchard en Jaworski) en wordt inmiddels wereldwijd door duizenden bedrijven toegepast.

Zes karakteristieken
De zes karakteristieken van Servant-Leadership (*GCSL.EU) zijn:

Compassionate love: houd onvoorwaardelijk van anderen zoals je van jezelf houd
Authenticity: ontdek wie je bent, waar je voor staat en handel consequent vanuit dit innerlijk kompas
Humbleness: wees moedig én bescheiden in je zijn en doen
Empowerment: help mensen te groeien en hun bestemming te realiseren
Provide direction: denk vooruit en geef richting aan de zaak
Stewardship: bouw aan betekenisvolle gemeenschappen en investeer duurzaam in mens, organisatie en samenleving

Servant-Leadership is een praktisch concept voor het daadkrachtig ontwikkelen van écht leiderschap (authentic leadership). Een leiderschapsfilosofie die past bij de behoefte van onze tijd, namelijk het samen ontwikkelen van een toekomstbestendige organisatie en maatschappij. De opkomst van MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) en de groeiende belangstelling voor Servant-Leadership staan niet op zichzelf. Ze zijn uitingen van een groei in bewustzijn. Dit leiderschapsmodel geeft volop ruimte aan deze groei. Het stelt mensen in staat hun eigen bijdrage te leveren aan een goed leven, zinvol werk en een gezonde en duurzame samenleving.