Artikelen

Eet zoals je lichaam wil dat je eet

Wat we kunnen leren van Weston A. Price, pionier op het gebied van gezonde voeding

Iets klopt er niet. We leven in moderne tijden, vol geavanceerde technieken en ontwikkelingen, maar toch worden we dik en ziek. En de trend voorspelt niet veel goeds. Toen ik op het idee kwam het spoor terug te volgen om te zien waar het mis ging en wat we daarvan kunnen leren, kruiste ik het pad van een pionier, iemand die zo’n 75 jaar enkele interessante ontdekkingen deed. Hij laat zien hoe we gezond kunnen eten op basis van ervaringskennis van gemeenschappen die al duizenden jaren hebben bewezen gezond te eten. Het is kennis die wordt bevestigd door de pioniers van onze tijd: wetenschappers die voorop lopen.

“Door te weten wat je eet, kijk je steeds meer met de blik van je lichaam en ga je steeds vaker eten wat je lichaam zou willen dat je at”

Het verhaal begint in de Verenigde Staten van de vorige eeuw. Het zijn de jaren dertig, enkele tientallen jaren na de opkomst van de voedingsindustrie. Tandarts Weston Price ziet hoe de gebitten van zijn patiënten zijn aangetast. Sterker, hun algehele gezondheid is er slecht aan toe. Dat het anders moet is hem duidelijk, maar hoe? Hij beseft dat hij een controlegroep nodig heeft, een soort gouden standaard, mensen die van nature gezond zijn. Hij neemt een vergaand besluit en trekt naar veertien van de meest afgelegen gebieden van de wereld om daar met gemeenschappen te bezoeken die nog niet in contact zijn gekomen met het nieuwe, westerse voedsel. Hoe gezond zijn deze mensen en kunnen wij iets van hen leren?

Wat Price op zijn reizen aantreft, is opzienbarend. Want hoe anders is het in de afgelegen dorpen die hij bezoekt in Zwitserland, bij de Eskimo’s, onder de Polynesische eilandbewoners en Nieuw-Zeelandse Maori’s, bij de indianen in Zuid-Amerika en de kustgemeenschappen in Peru, de Gaelic-volken in Schotland en de stammen op de Afrikaanse hooglanden. Stralende en goed gevormde gebitten, mensen met gezonde botstructuren, emotioneel stabiel, een goede afweer en krachtige gezichtsuitdrukkingen. Price, tevens een enthousiast amateurfotograaf, legt het vast en analyseert de voedingspatronen tot in detail. Hij is vastbesloten het geheim te ontdekken van de uitstekende gezondheid van deze bevolkingen, die vaak leven in barre omstandigheden. In een periode van ruim tien jaar reist Price de wereld over, op zoek naar het geheim van natuurlijke gezondheid. Hij financiert zijn reizen zelf om daarmee de onafhankelijkheid van zijn onderzoek veilig te stellen. De conclusie van wat hij ontdekt is dat iemand die gezond eet, eet zoals zijn lichaam wil dat hij zou eten. Hoe werkt dat precies?

Natuurlijke voeding

In de kern komt het erop neer dat ons lichaam hunkert naar natuurlijke voeding, naar voldoende vitaminen, mineralen, vetten en eiwitten. Hoe dit uitwerkt in de praktijk, vertel ik verderop in dit artikel. Eerst is het goed om te constateren dat we tekort komen. We leven in overvloed, maar we komen tekort. Een van de oorzaken is dat we te veel eten van wat niet goed voor ons is, nota bene vaak op aanraden van onze overheden. Het resultaat is dat we massaal dik en ziek worden. Het is een ernstig probleem dat zich uit in persoonlijk leed en hoge kosten. Tegelijk wordt er ook aan verdiend, bijvoorbeeld door de voedingsindustrie en de medische industrie.

Het zal je inmiddels duidelijk zijn dat er rondom het onderwerp voeding en gezondheid meerdere problemen tegelijk spelen die vragen om oplossingen. Er wordt uitgebreid over nagedacht en over geschreven, maar wat ondanks de overvloed aan boeken en tijdschriften over dit onderwerp nog ontbrak, was onafhankelijk journalistiek onderzoek. Een stap in die richting heb ik proberen te zetten met het publiceren van Weet wat je eet – Gezond eten op basis van de oudste kennis en de nieuwste wetenschap. Pioniersmagazine schreef er een uitgebreide review over.

“Veel van de huidige officiële adviezen zijn gebaseerd op gebrekkige of achterhaalde wetenschap”

De kopgroep

Tijdens mijn onderzoek voor het boek identificeerde ik een een interessante groep mensen: een kopgroep van wetenschappers die op het gebied van voeding voorop loopt bij de wetenschappelijke ontwikkelingen. Zij laten zien wat je beter laat staan als je gezondheid je lief is en vooral dat er twee cruciale bronnen zijn als het gaat over gezond eten: de allernieuwste wetenschappelijke ontdekkingen en eeuwenoude ervaringskennis, opgedaan door geïsoleerde, gezonde gemeenschappen. Wat bleek was dat die twee bronnen elkaar bevestigen, maar ook dat de conclusies ervan vaak haaks staan op wat we denken te weten over gezonde voeding.

De kopgroep van wetenschappers die in mijn boek centraal staat, laat op basis van de feiten zien hoe onze huidige kijk op voeding, die ons dus steeds dikker en zieker maakt, is gebaseerd op achterhaalde en gebrekkige wetenschap. In de hoofdstukken en paragrafen die ik er over schrijf, zie je precies hoe en wanneer het mis ging, en vaak nog steeds mis gaat. Lezers vertellen me hoe het hen schokt om dit te ontdekken. Heel herkenbaar, want het was precies wat ik zelf ervaarde tijdens de research. Het constateren van wat er niet klopt is één ding, maar wat nu? Gelukkig is er een oplossing. Die bestaat eruit om terug te keren naar zowel de wetenschap als de natuur. Door voldoende vetten, vitamines en mineralen tot ons te nemen, kunnen we voldoen aan wat je de menselijke blauwdruk kunt noemen, net als de volken die Price bezocht. De blauwdruk gaat over optimale gezondheid als gevolg van voldoende en kwalitatief hoogwaardige voedingsstoffen.

Gezond eten in de praktijk

In de praktijk gaat de gang terug naar de natuur en naar de wetenschap niet over het zoveelste nieuwe dieet, wat wonderstofjes hier of een paar pilletjes daar. Gezond eten begint erbij te weten wat je eet. Als je dat doet, begrijp je wat je jezelf aan doet met onnatuurlijk, geraffineerd eten en hoe je jezelf echt kunt voeden met de juiste, natuurlijke voeding. Op deze manier ontstaat de motivatie van binnenuit, ben je beter bestand tegen de verleidingen van de voedingsindustrie, creëer je als vanzelf een gezond eetpatroon en kunnen alle voedselgoeroe’s en dieetboeken die een beroep doen op onze wilskracht de deur uit.

Kijken met de blik van je lichaam

Door te weten wat je eet, begin je steeds beter door te krijgen dat we nu nog vaak de ene uitzondering aan de andere vast rijgen. Zelf hebben we vaak niet door dat het uitzonderingen zijn, maar ons lichaam ziet dat heel anders. Door te weten wat je eet, kijk je steeds meer met de blik van je lichaam en ga je steeds meer eten wat je lichaam zou willen dat je at. Nu moet ons lichaam vaak nog roeien met de kromme riemen die we het, vaak met de beste wil van de wereld, aanreiken. Maar dan kan het zo maar zo zijn dat je opeens op de operatietafel ligt – zoals mijn vader van wie de aderen naar zijn hart bijna allemaal waren dichtgeslibd – terwijl je je toch keurig hield aan de officiële voedingsrichtlijnen. Dan zou het ook nog kunnen dat je na afloop van de operatie, zoals mijn vader, te horen krijgt dat je toch echt vaker margarine op je brood en in de pan moet doen. Terwijl onderzoek laat zien dat het onstekingen in de aderen zijn, ondermeer veroorzaakt door te veel omega 6, zoals te vinden in margarine, die aan de basis staan van hart- en vaatziekten. Om er meteen maar even iets dieper op in te gaan: je slibt dicht omdat je zelf de ontstekingen maar blijft aanjagen, met je margarine, koolhydraten/suikers, stress en roken. Cholesterol wil de problemen die je op die manier creëert voor je oplossen, maar door de constante aanvoer loopt het systeem vast, met de bekende gevolgen. Je zult begrijpen dat het dan niet eerlijk is om cholesterol daarvan de schuld te geven. Cholesterol is als de brandweer – geef bij brand de brandweer niet de schuld, is dan ook de titel van een van de hoofdstukken in het boek.

Enkele andere ontdekkingen die ik deed, dankzij de pioniers op het gebied van de gezonde voeding:

– Verzadigd vet is gezond, geeft energie en is goed voor de lijn. In tegenstelling tot wat je altijd is verteld, zijn de snelle koolhydraten in bijvoorbeeld pasta, brood en suiker de dikmakers.

– Je gebit leeft, geef het goed te eten.

– Er is vaak een flink verschil tussen wat je op je bord ziet liggen en hoe je lichaam de voeding ervaart.

– Een gezond gewicht begint in de keuken, niet in de sportschool.

– Cholesterol, een lichaamseigen stof, is als de brandweer en komt de schade herstellen die ondermeer onze moderne voeding aanricht. Geef bij brand de brandweer niet de schuld.

– Calorieën tellen is niet nodig als je gezond eet: je kunt zo veel eten als je wilt. En het smaakt nog goed ook.

– Hoe mensaardig is plantaardig? Hangt er vanaf. Ook al hoor je steeds het tegenovergestelde, kokosolie is gezond, ook als je het verhit. De meeste andere plantaardige oliën niet. Pas daarom bijvoorbeeld op met margarine: het verstoort je omega-3-6-balans, met alle gevolgen van dien.

– Laat je niet foppen – een frisdrankcalorie is voor je lichaam heel iets anders dan bijvoorbeeld een broccoli-calorie.

– Informeer jezelf en ontdek met welk eten je jezelf iets aandoet en hoe je met goede voeding je lichaam ook daadwerkelijk kunt voeden.

– Laat je lichaam je keuze in de supermarkt bepalen. Dat begint erbij dat je weet wat je eet.
– Onze Westerse lichamen zijn chronisch lage-graad ontstoken, met alle gevolgen van dien voor lichaam en geest.

– Sinds we zo’n 10.000 jaar geleden zijn overgeschakeld op het boerenleven, met veel graan voor mens en dier, zijn we er niet bepaald op vooruit gegaan. Maar daar is iets aan te doen.

– ‘De toename van het gebruik van omega 6 in de laatste honderd jaar in de wereld kan worden beschouwd als een heel groot ongecontroleerd experiment, dat mogelijk bijdraagt aan maatschappelijke lasten als agressie, depressie en sterfte door hartziekten’.

– Fructose werkt als een ‘vetschakelaar’. Handig voor dieren om dik te worden in de winter, minder handig voor ons.

– Rauwe melk is natuurlijk en bevat omega 3, het gezonde CLA, de belangrijke vitaminen A, D en K en het levert gezonde vetten, eiwitten en koolhydraten. Al die elementen werken samen op een manier die de wetenschap nog niet helemaal begrijpt. Wat wel duidelijk is, is dat pasteurisatie en andere bewerkingen het samenspel verstoren.

– ‘Bouillon gemaakt van beenderen helpt bij de vertering, is een helend elixer, zorgt voor een snel herstel van ziekte en na operaties, helpt bij pijn en ontstekingen, geeft meer energie door een betere vertering, biedt kracht aan sporters, vermindert de gevolgen van allergieën en versnelt het herstel van de ziekte van Crohn.’

– Fermentatie is een heel alledaagse vorm van een oeroude, natuurlijke manier om voeding te bewerken. Het fermentatieproces creëert vitaminen als B en K, foliumzuur, antioxidanten, omega-3-vetzuren, bevordert gunstige bacteriën en aminozuren en breekt bepaalde antinutriënten af.

Omdat het bij journalistiek onderzoek uiteindelijk altijd neerkomt op bewijs, heb ik veel aandacht besteed aan de wetenschappelijke kant van het verhaal. Wat is de kwaliteit van het onderzoek waarop onze huidige officiële adviezen zijn gebaseerd en wat is de kwaliteit van wat daar tegenover staat? Tot mijn verbazing kwam ik er keer op keer achter dat een groot deel van onze kijk op voeding is gebaseerd op gebrekkige en achterhaalde wetenschap. Om aan duidelijkheid niets te wensen over te laten, noem ik man en paard in mijn boek: de onderzoeken, de onderzoekers en de betrokken universiteiten of laboratoria. De voetnoten, en dat zijn er vele honderden, zijn weggewerkt in online documenten, wat een van de redenen is dat het boek prettig leest.

PS: Boek Daan voor een lezing of workshop bij jou in de buurt.
http://weetwatjeeethetboek.nl
https://www.facebook.com/etenwetendaanwit/

Daan de Wit

Daan de Wit (1969) schrijft incidenteel voor Pioniers Magazine. Hij is journalist en verslaggever voor televisie, documentaire en geschreven media. Eerder publiceerde hij twee onderzoeksjournalistieke boeken voor uitgeverij Lemniscaat: De Volgende Oorlog en Dossier Mexicaanse griep. Op basis van zijn boek "Weet wat je eet" ontwikkelde De Wit een format voor een serie televisiereportages. Hij schrijft over voeding en industrie voor Follow the Money en Life Unlimited.

Geef een reactie