Artikelen

De vervrouwelijking van spiritualiteit doet de mensheid geen recht

Kom je in een yogacursus of training op het gebied van zelfontwikkeling, dan is de kans groot dat er van de tien deelnemers, negen vrouw zijn en er slechts een enkele, verdwaalde man bij is. Heb je je ooit afgevraagd hoe dat komt? Hebben vrouwen andere interesses dan mannen? Zijn vrouwen verder ontwikkeld? Vraag het aan vrouwen en dat zal ongeveer het antwoord zijn. Ik geloof dat het antwoord meer ligt in de overdreven vervrouwelijking van spiritualiteit. Een ontwikkeling die ik graag onder de aandacht breng omdat juist door spiritualiteit er iets kan worden aangeraakt in mensen dat verder gaat dan een materialistisch en dualistisch wereldbeeld. Door een integraal perspectief in te nemen dat vanuit meerdere invalshoeken kijkt, kan er beter worden aangesloten op complexe, hedendaagse vraagstukken of levensvragen. De betekenis die je geeft aan je leven door middel van spiritualiteit als hogere waarde is hierin een logische volgende stap die recht doet aan zowel mannen als vrouwen.

Bestaat onze wereld uit mannelijk en vrouwelijk?

We hebben de neiging om onze werkelijkheid in te delen in vrouwelijk en mannelijk. Dat zien we overal in terug omdat we in een cultuur leven die dit versterkt. We denken in dualiteiten, we zien vooral verschillen en leggen daar de nadruk op. Of het nu gaat om bijvoorbeeld vrouwelijk leiderschap of om spiritualiteit, overal zien we diezelfde dualiteit opduiken. Wat gebeurt er dan met je waarneming? Het zorgt ervoor dat je een positie inneemt. Je gaat je meer of minder voelen dan een ander, of beter of slechter en je velt een oordeel over de ander en over jezelf.

Daarnaast zijn vrouwen in de loop van de afgelopen decennia meer mannelijk geworden en mannen meer vrouwelijk. Dat is gebeurt onder invloed van onze omgeving, onze cultuur en de mogelijkheden die zich hebben voorgedaan vanuit de geschiedenis als emancipatie, gelijke kansen op de arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden voor vrouwen.

Vertrutting van spiritualiteit

Door de economische groei die we in onze maatschappij hebben doorgemaakt en de daarmee gepaard gaande welvaart van de afgelopen tientallen jaren, zijn we beland in een volgend stadium dat Maslow ‘zelfrealisatie’ heeft genoemd. Wanneer er aan alle basisbehoeften is voldaan, komt er een stadium waarin je meer van betekenis wilt zijn voor anderen, voor de wereld en voor jezelf en waarin je steeds meer gaat nadenken over wie je bent als mens. Eenmaal bij die vraag aangekomen is er een waar walhalla aan mogelijkheden zoals: yoga, meditatie, retraites in het buitenland, zelfhulpboeken, mystiek, maya’s, helende dansen, mantra’s zingen, engelenheling, tantra etc. Alles om maar die eenheid te ervaren die we diep van binnen denken te zijn. De grote zoektocht kan beginnen. In Nederland ligt er een grote saus over al deze vormen van spiritualiteit heen. Een vrouwelijke saus van zachtheid, liefdevolheid, ontvankelijkheid en innerlijk weten. Maar kan je daarmee uit de voeten als doorsnee man? Misschien wel voor even omdat je je aangetrokken voelt tot een wat andere manier van kijken of de mystieke, raadselachtige wereld je even uit de harde realiteit weet te halen. Maar op den duur lijkt de vertrutting van de hedendaagse spiritualiteit de plank toch behoorlijk mis te slaan.

Opheffen van verschillen

Alle feminiene of masculiene eigenschappen zijn eigenschappen die we elk mens zouden kunnen toeschrijven, niet uitsluitend vrouwelijke eigenschappen voor een vrouw of mannelijke eigenschappen voor een man. Dat hebben we inmiddels ook bewezen. Mannen zijn echt meer invoelend geworden en vrouwen weten voor zichzelf op te komen en kunnen zichzelf prima redden. We zijn meer volwaardige mensen aan het worden. Inmiddels zijn we ook bij een meer volwassen stadium gekomen waarin we die hokjesgeest ook wel kunnen laten vallen. Juist omdat er dan pas een nieuw potentieel ten tonele kan verschijnen. Dat van een volwaardig mens dat zich bewust is van zijn of haar eigen potentieel en reikwijdte. Mannen en vrouwen kunnen dan nieuwsgierig zijn naar hoe ze met dat hele palet aan menselijke eigenschappen in de wereld kunnen staan en van betekenis kunnen zijn. “Spirit” is een kracht in ons als mens die ons inspireert, ons voedt en ons diepte geeft. Omdat we diep van binnen allemaal een spiritueel wezen zijn met een menselijke ervaring. Spirit is niet mannelijk maar ook niet vrouwelijk. Wat wij ervan maken is een afspiegeling van waar we op dat moment zijn en hoe we waarnemen. Spirit is al heel in ons en vrij. Vrij van de (culturele en persoonlijke) beperkingen van wat we kunnen zijn of denken te zijn.

Ik pleit er dan ook voor om de termen mannelijk en vrouwelijk niet meer te laten horen, te stoppen met de nadruk te leggen op de verschillen maar als uitgangspunt te nemen dat we allemaal mens zijn. Prachtig en al helemaal prima, of we nu man zijn of vrouw. Spiritualiteit is dan vanzelfsprekend een hogere waarde, iets dat je belangrijk vindt, gewoon omdat je mens bent en wilt weten wat je hier op de aarde komt doen en kunt doen. Het is tijd voor volwassen spiritualiteit!

Nieuwe spiritualiteit

Hoe ziet een meer volwassen vorm van spiritualiteit er dan uit? Ik zie het als een verdieping in alle thema’s die we in het leven meemaken. Een manier van leven waarbij je vaker de vraag stelt waarom er dingen gebeuren in je leven, maar ook in de politiek, economie, het leven zelf, relaties en hoe je de wereld mooier kunt kleuren. Niet vanuit je ego, maar vanuit de levensvonk zelf. Omdat je dat zelf al bent namelijk en de drang voelt om telkens iets nieuws te creëren, van waarde te zijn en iets toevoegt in de maatschappij dat van waarde is. Je kunt dan doen door vaker de vraag te stellen: “wat is er nodig?” Door te zien dat je vanuit verschillende kanten naar een bepaald onderwerp kijkt, geef je blijk van een volwassen houding ten opzichte van het leven. Zou dat de mensheid niet veel meer recht doen? Dan is het niet langer mee spiritualiteit om de spiritualiteit, maar ben je mens omdat je mens bent en vind je verdieping in je leven omdat je weet dat je van waarde bent.

Carla de Ruiter is hoofdredacteur en oprichter van Pioniers Magazine. Zij is directeur van de business school van Servant-Leadership Solutions en helpt organisaties en leiders bij nieuwe vormen van leiderschap. Momenteel schrijft zij aan het boek: "Pionierend Leiderschap, de creatieve uitdaging voor ons menselijk bestaan." Carla is ontwikkelaar van de filosofie die zij Pionierend Leiderschap noemt. Zij maakt zich hard voor maatschappelijke innovatie door pioniers samen te brengen en hen te stimuleren om vooral boven het maaiveld uit te steken met hun idealen voor een wereld die werkt. Met haar unieke visie maakt zij pioniers bewust van een dieper, vrijer, persoonlijk- en collectief potentieel, waarmee zij meer impact krijgen met hun idealen voor een betere wereld.

Geef een reactie